Insecten uit Zuid-Europa kunnen maisteelt bedreigen

Pleksgewijs veroorzaakt de maisstengelboorder in Limburg schade. Ritnaalden komen in heel Nederland steeds meer voor in mais en de wortelkever rukt op vanuit Zuid-Europa.“Fritvlieg, ritnaald, stengelboorder, maiswortelkever en luis zijn insecten die in mais problemen kunnen geven”, zegt Jos Groot Koerkamp, commercieel manager veehouderij bij Limagrain. “De maisstengelboorder en maiswortelkever rukken op vanuit Zuid-Europa en kunnen mogelijk in de toekomst meer schade veroorzaken.” De stengelboorder is de rups van de vlinder Ostrinia nubilalis. Als de rups zich in de stengel en kolfstelen boort, is de groei verstoord en treedt legering en kolfverlies op. Aantasting is niet altijd direct zichtbaar en de druk van de stengelboorder verschilt sterk van jaar tot jaar. De maisstengelboorder komt al vanaf 2013 voor in Zuid-Limburg en kan volgroeide mais flink beschadigen met veel opbrengstderving. Op aangetaste percelen in 2015 was 15 tot 30% van de planten aangetast. In 2017 vielen aantastingen extra op vanwege een herfststorm, waarbij doorboorde planten meer waren geknikt.
Geknakte maisplant vanwege stengelaantasting door de stengelboorder, de rups van de vlinder Ostrinia nubilalis. De volwassen kevers veroorzaken schade aan de kolf. - Foto’s: Marcel van HoornMaisstengelboorder in kolfsteel.Maisstengelboorder en maiswortelkever zijn nog beperkt aanwezig in Nederland, maar de schade kan wel groot zijnDe van oorsprong Noord-Amerikaanse maiswortelkever is sinds 1990 in Europa. Tot nu toe is de kever in Nederland in 2003 en 2005 in totaal op vijf locaties aangetroffen. De NVWA nam maatregelen om de kever uit te roeien. Het is onduidelijk of de kever zich blijvend kan vestigen. “De larven van de wortelkever kunnen aanzienlijke schade aanrichten in een perceel mais”, stelt Groot Koerkamp. De larven vreten aan wortels van jonge planten, waardoor ze kunnen omvallen. De volwassen kevers veroorzaken schade aan de kolf. In Amerika zijn bij ernstige aantastingen oogstverliezen tot 80% gevonden. “De stengelboorder is beperkt aanwezig in Limburg, maar je weet niet of het zich verder uitbreidt en hoe snel dat gaat”, zegt Oscar Koppelman, salesmanager bij Pioneer. Arjan Lassche, Agro Service Manager bij KWS, bevestigt dat de maisstengelboorder sporadisch voorkomt in het zuiden van Nederland. “Ritnaalden en vogelvraat zijn een groter probleem, want die geven landelijk de meeste schade in mais”, zegt Lassche.Meer problemen met ritnaaldenDoor het wegvallen van goede zaadontsmetting met Mesurol of Sonido krijgen fritvliegen en ritnaalden steeds meer kans om kiemplanten en jonge mais te beschadigen. “Fritvliegen kunnen de kiemplant vernietigen en kunnen door minder effectieve zaadontsmetting een groter probleem worden”, verwacht Groot Koerkamp. “De laatste jaren zien we ook steeds vaker problemen met ritnaalden en larven van kniptorren in de mais.” Op percelen met een zware ritnaaldendruk is mais zonder zaadbehandeling zaaien geen optieDe populatie ritnaalden neemt verder toe, mede door de klimaatverandering en de teelt van groenbemesters en grassen als vanggewas. Volgens Lassche zijn ritnaalden vooral een probleem op gescheurd grasland. “Tot ongeveer vier jaar na het scheuren en vooral bij een trage beginontwikkeling van mais door kou of droogte. Dan hebben ritnaalden langer de tijd om jonge stengels en wortels, die in dat groeistadium nog niet dik genoeg zijn, te doorboren. De plant blijft achter in groei of sterft af”, zegt Lassche. Veehouders kunnen een test uitvoeren op de aanwezigheid van ritnaalden door begin april doorgesneden aardappelknollen 15 centimeter diep in de grond te stoppen. Na veertien dagen is te zien of ritnaalden in de knollen (donkergele, harde en tot 2 centimeter lange larven) zitten. Op percelen met een zware ritnaaldendruk is mais zonder zaadbehandeling zaaien geen optie. Daarom hebben KWS, Limagrain en Pioneer alternatieve maiszaadbehandelingen ontwikkeld, deels gericht op een vlotte beginontwikkeling van de maisplant. Hierdoor kan de maisplant door de ritnaaldenaantasting heen groeien.