Goede uienoogst Brazilië beperkt Nederlandse afzet

Dit jaar is de eigen uienoogst in Brazilië relatief groot. Daardoor is er minder perspectief voor afzet van Nederlands product.Na een slechte uienoogst in Brazilië vorig jaar door te veel regen zijn de vooruitzichten voor dit jaar beter. Het aanbod uit de zuidelijke deelstaten is groot en de oogst in het Noorden komt door het warme weer al op gang. Hierdoor dalen de prijzen hard op de verschillende markten. De afgelopen week daalde die met 30% en betaalt de handel ongeveer € 16 per 100 kilo.Met een rugspuit beschermt deze Braziliaanze uienteler zijn gewas tegen ziekten en plagen. De opbrengsten liggen in Brazilië op zo'n 31,8 ton per hectare. - Foto: ANPHoop op stabilisatie prijzenNu de oogst in het Zuiden op zijn eind loopt hebben de telers hoop op stabilisatie van de prijs, omdat het totale aanbod waarschijnlijk wat zal dalen. Prijzen verschillen sterk tussen de regio’s door de bijkomende transportkosten die door de grote afstanden flink kunnen oplopen. In het Noorden wonen weinig consumenten en de grote bevolkingscentra zoals Rio de Janeiro en São Paulo liggen vele honderden kilometers naar het zuiden.ConsumptieDe doorsnee Braziliaanse consument eet nog geen derde van de door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) aanbevolen hoeveelheid groeten en fruit. De gemiddelde consumptie van uien is met nog geen 6 kilo per persoon per jaar vergelijkbaar met die in Europa, waar de uienconsumptie tussen 6 en 9 kilo per persoon ligt.Uienprijzen in Brazilië verschillen sterk tussen de regio’s door de bijkomende transportkosten die door de grote afstanden flink kunnen oplopenUi moet goedkoop zijnBrazilianen geven voor het gebruik in salades de voorkeur aan uien met een mooie gladde schil, een zachtzoete smaak maar op de eerste plaats: goedkoop. De uienverwerkende industrie wil uien met een hoog gehalte aan droge stof, wit van kleur en met een sterke smaak. Met 220 miljoen Brazilianen en een consumptie van 6 kilo per persoon zou een jaarlijkse productie van 1,3 miljoen ton voldoende zijn om aan de vraag te voldoen.Variatie in opbrengst grootHet areaal uien in Brazilië is ongeveer 48.000 hectare met een productie van 1,5 miljoen ton met een gemiddelde productie van 31,8 ton per hectare volgens het Braziliaans Instituut voor Geografie en Statistiek (IBGE). De variatie in opbrengst per hectare is groot tussen de verschillende regio’s en sterk afhankelijk van het weer. Van oktober tot mei ligt het zwaartepunt van de productie in het Zuiden en in de tussenliggende periode komt de aanvoer uit het Noorden en Noordoosten van Brazilië. Dat is een afstand van bijna 4.000 kilometer en belangrijk voor de teelt met verschillende daglengtes.Verschillende rassen per regioIn het Noorden, warm en dicht bij de evenaar, is het hele jaar de daglengte 12 uur en geschikt voor de korte-dagrassen. Middellange-dagrassen doen het goed in het midden van het land met gematigde temperaturen en daglengtes variërend van 13 tot 10 uur. Het Zuiden, koeler en met daglengtes gedurende het jaar variërend van 15 tot 9 uur, is geschikt voor de lange-dagrassen.Jong en oud helpen in Brazilië mee om de uienplantjes op bedden te zetten. De uien worden gezaaid op een zaaibed en de jonge planten worden met de hand op het veld uitgeplant. - Foto: ANPKleine boerenDe meeste uien worden geproduceerd door naar schatting zo’n 100.000 kleine boeren. Het zijn voor bijna 90% familiebedrijven met een bedrijfsgrootte van maximaal 20 hectare met uien als belangrijkste bron van inkomsten. Sociaaleconomisch van groot belang, want de uienteelt levert werk aan meer dan 250.000 werknemers volgens cijfers van de Braziliaanse Agricultural Research Corporation (Embrapa).De meeste uien in Brazilië worden geproduceerd door naar schatting zo’n 100.000 kleine boerenHandwerkHet planten en oogsten is op de kleine familiebedrijven nog handwerk. De meeste telers zaaien de uien op een zaaibed en de jonge planten worden handmatig op het veld uitgeplant. Daar gaat veel werk in zitten en ondanks de lage lonen stijgt de kostprijs toch met wel 20%. Bijna alle telers gebruiken zaad uit eigen teelt met daardoor een weinig homogeen resultaat. Een hogere oogst met meer kilo’s en betere bollen wordt wel bereikt met hybridezaad. Volgens onderzoek van de Braziliaanse landbouwuniversiteit UFLA wordt slechts op 12% van het totale areaal uien hybride-zaad gebruikt. Deze zaden worden geïmporteerd en zijn dus duur en die kosten maken ongeveer 15% uit van de productiekosten.ArgentiniëDoor verschillen in productiesystemen tussen Brazilië en Argentinië is de opbrengst per hectare in Argentinië hoger en de kosten tot wel 40% lager. Argentinië teelt jaarlijks ongeveer 20.000 hectare uien met een gemiddelde jaarproductie van 675.000 ton. De belangrijkste productiegebieden en geschikt voor lange-dagrassen zijn de provincie Buenos Aires en Valle del Río Colorado. Brazilië verlaagt tarief voor importuienBrazilië is de grootste importeur van Nederlandse uien in Zuid-Amerika. Nederland heeft enkele jaren kunnen profiteren van tegenvallende oogsten en verlaging van het Braziliaanse belastingtarief voor import van uien. Dat is in 2019 verlaagd naar 20% en daalt dit jaar verder naar 15%.

Het voordeel van de verlaagde importtarieven wordt voor een deel tenietgedaan door de waardestijging van de euro in vergelijking met de Braziliaanse munt, de reaal. Die stijging bedroeg het afgelopen jaar 25% en daardoor zijn de Nederlandse uien relatief duur. Als lid van de Mercosur geldt voor Argentinië een belastingtarief van 10% bij de export naar Brazilië en kan het de internationale concurrentie aan.

De uienhandel in Nederland is begin september wat ingezakt. De vrije uien zakten daardoor van zo’n € 15 naar € 10 per 100 kilo. De export naar Brazilië biedt op dit moment weinig ondersteuning aan de Nederlandse uienmarkt. De Brazilianen waren begin dit seizoen wel weer in de markt voor Nederlandse uien maar die rol is alweer overgenomen door Argentinië dat voldoende aanbod heeft.Promotie hybride zadenAl enkele jaren zijn Bejo en vooral Nunhems, de groentezaaddivisie van Basf, het gebruik van hybride zaden aan het promoten. De hybride zaden zijn in aanschaf duurder dan de gebruikelijke ‘eigen-teelt’ zaden, maar leveren een hogere en homogenere opbrengst. De zaden zijn gepilleerd tegen ziekten en plagen en kunnen gezaaid worden met precisiezaaimachines. Samen levert dat een oogst op van 35 tot 50 ton per hectare (bron: Clarín).Nederlandse uien in de kistenbewaring. Brazilië is de laatste jaren een belangrijke klant. - Foto: Ruud PloegImportVorig kalenderjaar importeerde Brazilië 211.000 ton uien voor omgerekend zo’n € 45 miljoen. Daarvan kwam het grootste deel uit Argentinië met 150.000 ton en uit Nederland 34.000 ton, volgens cijfers van het ministerie van Ontwikkeling, Industrie en Buitenlandse Handel (MDIC). De import uit Nederland verloopt wat grillig als je kijkt naar de afgelopen drie jaar. De import uit Argentinië is fors toegenomen. Overvloedige regen en daardoor een slechte oogst lijkt de belangrijkste oorzaak van de ‘uitschieter’ in de import.^{De laatste drie jaar is het op en af met de afzet van Nederlandse uien in BraziIië. Veel hangt af van de lokale productie en de concurrentie met Argentinië.}Minder Nederlandse uienIn de eerste acht maanden van kalenderjaar 2020 heeft Brazilië al bijna 155.000 ton uien uit Argentinië geïmporteerd. In dezelfde periode kwam ruim 13.000 ton uit Nederland, aldus de MDIC-cijfers. Argentinië profiteert daarmee meer van de grotere vraag uit Brazilië. Dat komt met name omdat de uien uit dat land (€ 0,14 per kilo FOB) voor iets minder dan de helft van de prijs van het Nederlandse product (€ 0,29 per kilo FOB) worden geleverd. In de komende maanden lijkt de behoefte aan uien in Brazilië kleiner, omdat de Brazilianen een grotere eigen productie hebben.