Boeren mogen klagen, maar niet zeuren

Ja, de opbrengstprijzen zijn laag, Maar de klagers onder ons denken te vaak dat zij de énigen zijn die het slecht hebben. Er zijn zeker mensen in wanhopiger situaties.Een van onze vrienden werd 50 jaar en gaf een feestje. Hoewel ze zelf in de gezondheidszorg werkt, was het boerengehalte op de verjaardag weer erg hoog. Wat mij daarbij opviel was de enorm negatieve stemming onder mijn collega-boeren. Alles wat niet deugde, kwam weer ter sprake: de melkprijs die maar niet omhoog wil gaan, de varkensprijs die onder de 1€ zakt, de korrelmais die nog op het veld staat en nog niet eens de kostprijs opbrengt en natuurlijk de hele milieudiscussie die de boeren als boosdoener aanwijst.Zelfmoorden bij France TelecomOmdat ik eigenlijk wel genoeg heb van al dat geklaag, raakte ik aan de praat met iemand die bij France Telecom werkt. Dat bedrijf is in opspraak geraakt omdat er onder het personeel in anderhalf jaar tijd 25 zelfmoorden zijn gepleegd. Het laatste trieste geval was bij hem op het werk. Het is niet duidelijk of al die zelfmoorden met het werk te maken hebben, maar dat er iets aan de hand is, is wel duidelijk.Nieuwe managementcultuurMijn gesprekspartner vertelde dat er een heel nieuwe managementcultuur heerst. Eerst was iedereen ambtenaar en werd naar rang en aantal dienstjaren betaald. Hun opdracht was om heel Frankrijk van telefoon te voorzien. Nu is het een multinational geworden en moet er winst worden gemaakt, zoals in ieder ander bedrijf. De werknemers worden betaald naar functie en naar de te behalen targets. Het kader is verplicht om elke drie jaar te verhuizen naar een andere locatie of moet genoegen nemen met een lagere functie onder een nieuwe manager. Deze cultuuromslag wordt met harde hand van bovenaf opgelegd. Het zijn dan ook vaak de vijftigers die het niet meer zien zitten en met ziekteverlof thuis blijven, met alle gevolgen van dien.
“Ik moet er niet aan denken”, zei iemand in de groep over het moeten verkassen voor je werk. “Ik slaap al 48 jaar op dezelfde boerderij, in dezelfde slaapkamer, op dezelfde plek. Ergens anders zou ik geen oog dicht doen”. Dat is waarschijnlijk ook de reden waarom de meeste boeren ons vak gekozen hebben. Ze willen zelf baas zijn zonder iemand boven je die zegt wat je moet doen.Vooral in Franse landbouw veel zelfdodingenHet verhaal van France Telecom staat niet op zichzelf. Achter 'le bon vivant' en het 'savoir vivre', het Franse imago van het goede leven dus, gaat een hoop leed schuil. Wat wij in de jaren dat we hier wonen al meerdere keren van zeer dichtbij meegemaakt hebben, wordt door de statistieken bevestigd: Frankrijk is een van de landen met het hoogste percentage zelfdodingen van Europa. Als het wordt uitgeplitst naar beroepsgroep, vinden de meeste zelfdodingen plaats in de… landbouw! Bretagne springt er als regio nog weer boven uit.
Dit is geen onderwerp waarover wordt gepraat op feestjes. Je wilt toch dat het gezellig blijft, nietwaar. Erger is dat er nergens over wordt gepraat. Het onderwerp zelfdoding is een groot taboe. Een gezin dat het overkomt, raakt vaak geïsoleerd omdat niemand weet hoe er mee om te gaan. Ik vond het dan ook onverantwoord dat er tijdens de melkstaking ineens op tafel kwam dat er een golf van zelfmoorden was onder melkveehouders. 'Wat ze bij France Telecom kunnen, kunnen wij ook', hebben de actievoerders waarschijnlijk gedacht.Kwetsbaarst zijn de mensen die je nooit hoortDe redenen achter de uiterste daad van zelfdoding zijn veel complexer. Het heeft niets te maken met de slechte conjunctuur of de lage prijzen, het is iets van alle tijden. Het zullen ook niet de boeren zijn die nu wanhopig protesteren tegen de lage prijzen. Dat zijn juist de mensen die weerbaar zijn en voor zichzelf op durven komen. Het meest kwetsbaar zijn de mensen die je nooit hoort en die altijd proberen om zelf hun sores op te lossen totdat ze er geen gat meer in zien.Niet te veel zelfmedelijdenAls een boer niet meer klaagt is hij dood, zo luidt het gezegde. Klagen mag. Maar laten we vooral niet gaan zeuren dat we het zo moeilijk hebben en dat het nooit meer goed zal komen. We moeten vooral geen medelijden met ons zelf hebben, want de echte pijn en het echte leed zit vaak op plaatsen waar je dat het minst zou vermoeden.