‘Boer-tot-bordstrategie, hoe help je de boer echt?’

Afgezien van de coronagevolgen is dit een cruciaal jaar voor de agrarische sector.Met de naderende crisis als gevolg van de Covid-19-pandemie (Nederlandse economische krimp 7,5%), de consternatie rondom invoering van de stikstof reducerende maatregelen, zoals maximale gehalten ruw eiwit in krachtvoer voor melkvee, en het uiteenvallen van onze agrarische collectieve belangenbehartiging. Het jaar 2020 is echter niet alleen in Nederland beslissend voor de land- en tuinbouw. Ook op Europees niveau zal 2020, nog afgezien van de coronagevolgen, voor onze agrarische sector een politiek cruciaal jaar blijken.Green DealDe invloed van de ‘groene macht’ neemt toe, het realisme neemt evenredig af. Dat is mijn conclusie na debatten over de Green Deal (waarvan Boer-tot-bordstrategie een onderdeel is) met vicevoorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans, en Boer-tot-bord-eindverantwoordelijke, Stella Kyriakides, Europees Commissaris voor Volksgezondheid en Voedselveiligheid. Komende week (20 mei) zal deze boer-tot-bordstrategie officieel gepresenteerd gaan worden. Echter buiten deze verschrikkelijke timing voor het lanceren van dit beleidsstuk werd er naast het uitspreken van vage idealen niet ingegaan op cruciale kwesties. Dit terwijl het juist in deze zware tijden van belang is om zo snel mogelijk duidelijkheid te scheppen. Verdienmodel voor landbouw ontbreektVerdienmodel land- en tuinbouwBuiten de eindeloze vergroeningsmaatregelen en vergroting van de regeldruk en administratieve lasten ontbreekt, vooralsnog, een duidelijke langetermijngedachte mét een duidelijk verdienmodel. Duurzame voedselproductie is immers onmogelijk zonder economische duurzaamheid. Helaas bleef Stella Kyriakides het antwoord schuldig op de vraag van een van mijn fractiegenoten: “Hoe de Europese Commissie ervoor gaat zorgen dat we niet naar een economie gaan waar enkel degenen, die bovengemiddeld verdienen, kwalitatief goed eten kunnen krijgen?”GewasbeschermingBuiten het benoemen van de gebruikelijke stokpaardjes: verlaging van pesticiden-, kunstmest- en antibioticagebruik en tot meer biodiversiteit en dierenwelzijn en het beloven van een stabiel inkomen en een verhogende concurrentiekracht, kwamen beide Europese Commissieleden niet. Daarbij komend gaat het, mijns inziens, niet alleen om het lukraak verminderen van bijvoorbeeld gebruik pesticiden, maar om effectief gebruik en om het beschikbaar stellen van laagrisico-alternatieven tegen een betaalbare prijs.HandelsakkoordenOok werd er totaal geen inzicht gegeven over het wereldwijde vraagstuk met betrekking tot onze handelsakkoorden met andere werelddelen. Hoe deze verhoogde eisen voor boeren in verhouding staan tot geïmporteerd voedsel, hoe we oneerlijke concurrentie kunnen blijven tegengaan. Oorsprongsbenaming en labelen van voedsel kan hierin een oplossing bieden, echter mag het niet zo zijn dat machtige A-merken een betere voedselstatus krijgen!Budget Gemeenschappelijk LandbouwbeleidAls laatste punt en daarbij ook direct het meest kritieke punt, de financiering van deze Boer-tot-bordstrategie. Hoe denkt de Europese Commissie in tijden van recessie deze extra kosten, die boeren met deze strategie moeten maken, te gaan vergoeden? Ook nu het GLB-budget nog eens verlaagd dreigt te worden?Rol boeren en tuindersEr komt in deze roerige tijden veel op de sector af. Een ‘gecreëerde’ transitie lijkt niet meer af te wenden. De concrete wetsvoorstellen over de Europese Green Deal zullen, na presentatie, behandeld worden in de komende 2 jaar. Daarbij is het van cruciaal belang dat er als één collectief namens de sector wordt gepraat in plaats van over de rug van de boeren. Ook moeten we zorgen dat, Haagse en Brusselse beleidsmakers en (mede)wetgevers oog hebben voor de kansrijke en positieve rol die boeren en tuinders in de Green Deal zouden kunnen spelen, zoals een marktconform beloond agrarisch natuurbeheer, CO₂-vastlegging in de bodem of –hergebruik in kassen en mineralenconcentraat uit bewerkte mest als CO₂-arme groene meststof.Uiteindelijk is vertrouwen net als het papier waarop deze Green Deal staat afgedrukt. Als het eenmaal gekreukeld is, kan het nooit meer echt perfect zijn!