Boer dicht bij de Noordkaap

Een journalist uit de stad wordt verliefd op een boerin dicht bij de Noordkaap, en gooit het roer om. Hij wordt boer.Het blijft me fascineren dat er boerderijen zijn in het hoge noorden van Noorwegen. In de wintermaanden blijft het overdag donker. Toch zijn er in heel Finnmark, dat met 48.000 km² groter is dan Nederland, 369 boerderijen. Al die boeren kampen met winters die soms langer dan een halfjaar duren. In maart kan het nog stevig vriezen. En in mei is de eerste snede nog lang niet in zicht. Fredrik Norum (1981) is sinds een paar jaar één van die 369 boeren. Hij is de maker van de reportage ‘De ballen eraf’ die ik vorig jaar op internet vond en mocht vertalen voor Boerderij. Deze blog gaat over de boerderij van Fredrik en zijn ommezwaai van journalist naar boer.6.241 Noorse boerinnenHoe komt een journalist uit de stad er toe het roer om te gooien, en boer te worden op een van de moeilijkste plekken van Europa? Het antwoord is: de liefde. Er zijn 37. 216 boeren en 6.241 boerinnen in Noorwegen en Hanne Harila (1984), de vriendin van Fredrik, is er een van. De boerderij is van haar grootouders geweest en zij neemt hem weer over van haar ouders. Het merendeel van de koeien is NRF (Norsk Rødt Fe). Soms wordt gekruist met Brown Swiss. Vorig jaar is een SAC-melkrobot in gebruik genomen en Fredriks reactie ‘wohooo, it’s great’ spreekt voor zich.Nog 10.000 liter erbij?Op het bedrijf wordt 390.000 liter gemolken. Dat is veel, vergeleken met het gemiddelde quotum in Noorwegen van 142.000 liter. Fredrik: “Uitbreiden kunnen we nauwelijks. Het maximale wat je als eenmansbedrijf mag melken, is 400.000 liter. Dan zouden we een maatschap met een ander moeten aangaan… Dan mag je 750.000 liter melken. Hanne en ik vinden dat we het met die 390.000 goed kunnen doen. De boterham is goed belegd en we hebben zelfs nog een medewerker in dienst. Waarom dan gaan uitbreiden?”Koeien willen de kouEr is 60 hectare grasland. De oude grupstal is in 1987 tot de grond toe afgebrand en een geïsoleerde loopstal kwam er voor in de plaats. Later is deze uitgebreid met een ongeïsoleerd gedeelte, waar de koeien de mogelijkheid hebben om naar buiten te gaan. De koeien hebben vrij verkeer tussen beide stallen en opmerkelijk: wanneer het kouder wordt, hebben zij de voorkeur voor de kaldfjøs (koude stal). De melkkoeien worden tot het eind van de zomer geweid. De kalveren en het jongvee, maar ook de drachtige pinken, zijn buiten tot de eerste sneeuw valt.Mei gemiddeld 4 gradenSamen met die van nog een paar anderen is de boerderij van Fredrik en Hanne een van de meest noordelijk gelegen boerenbedrijven. De zon ‘verdwijnt’ eind november en laat zich tot half februari niet meer zien. Het is overdag niet altijd zo donker als het ’s nachts is. Tegen de middag is er de schemering. Fredrik: “Het is hetzelfde licht net voordat de zon opkomt of ondergaat. En in juni en juli is er de middernachtzon… De zon gaat dan nooit onder. Zowel zomer en winter zijn behoorlijk koud. Dit jaar was 10 juli met 27,1 graden de warmste dag. Het gemiddelde over de hele maand is echter maar 11,7 graden. De koudste dag was op 18 februari met min 20,9. In maart was de gemiddelde temperatuur -3,5 en in mei nog maar 4 graden. Ik heb weleens gehoord dat de boeren in Nederland de eerste snede dan al binnen hebben!”De oogst“Eind juli, begin augustus beginnen wij pas met oogsten. Normaal gesproken is er één snede, maar de laatste jaren is het gelukt de eerste week van september een tweede snede binnen te halen. De opbrengst ligt aan de lage kant en we zijn niet tevreden over de kwaliteit. Bovendien zijn we in deze maand meer afhankelijk van het weer. We zijn er nog niet helemaal over uit of we hier mee doorgaan. We kuilen in de silo in, maar gebruiken ook ronde balen. Met de laatste gaan we stoppen. Het is veel werk en behoorlijk kostbaar. We hebben de bouw van een tweede silo in de planning; in Noorwegen zijn de silo’s overdekt.”Liever techniekWat het werk op de boerderij betreft heeft Fredrik het meeste wel onder de knie. “In de praktijk laat ik de koeien meer aan Hanne over. Ik ben meer van de machines en al het andere handwerk. Het meeste heb ik van mijn schoonvader geleerd. We werken met twee New Hollands 6640, met 90 pk. Ons land is erg nat dus werken we met lichtere tractoren. Er is ook een Ford 550, die ontzettend handig is. De meestgebruikte machine is de Weidemann Wheelloader.Eigen baasDe vrijheid is voor Fredrik de reden waarom hij liever boer dan journalist is. ”Als boer kan ik mijn dag indelen zoals ik dat wil en ben ik eigen baas. Ik houd ervan om met machines bezig te zijn en wanneer er iets niet werkt, dat op te lossen. Het leven van een journalist kan erg opwindend zijn, maar is ook vol stress en mensen die boos of geïrriteerd zijn. Ook ben ik liever buiten. De natuur is hier fantastisch. Aan de ene kant hebben we op 500 meter afstand de bergen, en aan de andere kant op 50 meter de zee. De koude zomers compenseren de prachtige winters. Dan bedoel ik het licht tijdens de schemering. En niet te vergeten het noorderlicht.”Geen stripwinkel, wél hoge melkprijs!“Ik ken het leven van de grote stad. Ik ben opgegroeid in een dorp dicht bij Steinkjer en heb ook een tijd in Trondheim gewoond. Maar ik heb de gemoedelijke sfeer van een klein dorp veel liever dan de hectiek van een stad. Wat ik weleens mis zijn een stripwinkel en muziekwinkels met een goed assortiment. En de bioscoop in ons dorp is ook niet echt geweldig wat aanbod betreft. Maar deze dingen wegen niet op tegen de prachtige natuur. Bovendien kent het leven zo hoog in Noorwegen enkele economische voordelen wat belasting en btw betreft. En een melkprijs van 79 cent per liter is ook mooi meegenomen!” Een toelichting op die melkprijs: in Noorwegen hanteert men verschillende regionale zones en seizoenstoeslag en aftrek. Deze prijs is een gemiddelde over een jaar, geldend in Finnmark en hij is exclusief vet- en eiwittoeslag.

Foto's: Fredrik Norum