Artikelen van Vergaderboer

"Als alle boerinnen een goed betaalde baan zoeken en de overheid de subsidiekraan dichtdraait, is het voorbij met de verbrede bedrijven”, zegt Hanna met stelligheid.Ze is totaal niet onder de indruk van cijfers over het aantal verbrede bedrijven en de omzetontwikkeling.”Als je het goed bekijkt zijn het de zorg, kinderopvang en educatie die sterk stijgen. Allemaal takken, die vrouwen erbij doen. Ik maak me sterk dat deze vrouwen in loondienst elders behoorlijk meer kunnen verdienen dan in hun eigen bedoeninkje. Dan zijn ze ook nog verzekerd en bouwen pensioen op.””Boeren willen de vrouw het liefst thuis”, breng ik ertegenin.” Dan is de koffie op tijd klaar, wordt er gekookt en kunnen ze op tijd aan tafel. Als ze er met zorg, kinderoppas en recreatie op de boerderij ook nog wat bijverdient, is dat mooi meegenomen”.”Ik vind het maar niks”, zegt Hanna. ”Jullie zijn als mannen verwend. Jij bent maar wat blij dat ik meewerk. Je zou raar opkijken als ik ’s morgens acht uur in de auto stapte om naar mijn werk te gaan.””Hans z’n vrouw doet het ook”, schiet het door mijn hoofd. Is het zo dat jongeren hier anders over denken dan de wat oudere generatie? Gaan wij wel onze tijd mee? Ik heb het altijd erg prettig gevonden dat Hanna thuis was. Wij waren samen boer.Dat zeg ik haar ook. Hanna knikt instemmend: ”Ik vond het ook plezierig. Maar de toekomstige generatie is anders. Die willen collega’s, waar ze mee praten. Niet alleen de mensen, die op de boerderij komen om geld te verdienen.””Daarom zie ik de verbrede landbouw niet veel verder groeien. Het initiatief voor recreatie, zorg en educatie ligt bij de vrouwen. Die zoeken steeds vaker een baan die past bij hun opleiding. Daarnaast zekerheid en collega’s, waar ze ook buiten het werk mee omgaan. Daar moet de boer aan wennen. Verder zie ik de subsidiestromen verminderen. Lagere vergoedingen voor natuurbeheer, ganzen en dat soort dingen. Daarom zal het specifieke landbouwbedrijf nummer één blijven en groeien.” Aldus mijn Hanna.

’Macht op de markt blijft de zwakke schakel voor een goede melkprijs”, zegt Hanna. Ze leest dat Cees ’t Hart van FrieslandCampina zegt dat de markt vooral de melkprijs bepaalt.”De marges zijn dus uiterst smal”, gaat ze verder. ”Op de melkprijs van bijna 37 cent voegt FrieslandCampina ongeveer 1,8 cent toe aan prestatietoeslag en reservering op de ledenobligaties. Dat is tussen de 4 en 5 procent. Daarbinnen opereert de zuivelfabriek.”Dat beeld geven ook de melkprijzen. Die worden door de fabriek niet meer vastgesteld op basis van de prestaties. Nee, het is net een carrousel. FrieslandCampina zou als grootste de toon moeten zetten. Dat doet ze niet. De garantieprijs is een gemiddelde wat andere fabrieken in Europa uitbetalen. FrieslandCampina volgt die trouw.Daar hobbelen ze allemaal achteraan. Cono, DOC, Deltamilk en de anderen zijn volgers in de stoet. Ook een Duitse fabriek als Hochwald voegt zich naar de Nederlandse melkprijs. Daardoor betalen ze een hogere melkprijs in Nederland dan in Duitsland. ”Je kunt de prestaties van een zuivelfabriek alleen maar bepalen op basis van hun nabetaling aan het eind van het boekjaar. Tussentijds zijn ze allemaal vergelijkbaar”, constateert Hanna.”Alleen als een fabriek niet de prijs van FrieslandCampina kan betalen, valt men door de mand”, stem ik in. ”Dat hebben we gezien bij DOC, dat een paar jaar terug uit de carrousel vloog en nu nog steeds een cent of acht achter is. Maar verder ben ik het met je eens dat FrieslandCampina met de van andere coöperaties geleende melkprijs de basis is van de Nederlandse melkprijs. Hoe slechter het gemiddelde het doet, hoe groter de kans dat FrieslandCampina kan gloriëren.””Dit systeem maakt directeuren lui”, zegt Hanna. ”Ze moeten de hete adem van de concurrent, coöperatief of particulier, in de nek voelen. Dat leidt tot betere prestaties. Het verleden, met coöperaties met een eigen melkprijs, was veel spannender.”Dat is voorbij. Cees ’t Hart kan maar een beetje toevoegen aan ons inkomen. Toch wel jammer.