Varkenshouderij

Achtergrond

Werk aan gezonde biggen met microbiota

Microbiota zijn een hot item in biggenvoeding. Onderzoek staat pas aan het begin van de mogelijkheden van stimulatie van microbiota via voeding.

Gezonde darmen, gezonde biggen. Dat is in het kort waar met goede voeding naar gestreefd wordt. Hierbinnen spelen de darmbacteriën een belangrijke rol, de spijsvertering wordt ondersteund door de bacteriën. Darmbacteriën worden aangeduid met microbiota. Microbiota spelen een belangrijke rol in de afweer van het dier, door stimulatie van het immuunsysteem.

De darmen zijn een belangrijke plaats waar infecties binnenkomen; een goede balans in microbiota kan ervoor zorgen dat ziekteverwekkers minder kans krijgen. De opbouw van microbiota begint direct na de geboorte via het geboortekanaal, contact met mest en huid van de zeug en via melk. De opbouw van de eigen microbiota van een big duurt zo’n 7 weken. Goede voeding ondersteunt de opbouw van microbiota.

De opbouw van microbiota begint bij de geboorte. Goede voeding ondersteunt de opbouw van microbiota. - Foto: Hans Prinsen
De opbouw van microbiota begint bij de geboorte. Goede voeding ondersteunt de opbouw van microbiota. - Foto: Hans Prinsen

Met het verbod op het gebruik van antibiotica in voer en, recenter, het verbod op zinkoxide is de modulatie van microbiota een belangrijk onderwerp in voedingsonderzoek. Zinkoxide helpt diarree ten gevolge van E. coli te reduceren. In ieder geval in de eerste weken, daarna lijkt het effect af te nemen. “Waarom is nog steeds niet helemaal duidelijk”, stelt Petra Roubos, manager Ingredients Research bij Trouw Nutrition.

“Het verstrekken van zinkoxide heeft grote effecten op microbiota. Onduidelijk is welke effecten deze verschuivingen van microbiota op lange termijn hebben. Door het weglaten van zinkoxide zouden bepaalde ziekteverwekkers die al jaren weg zijn geweest, misschien de mogelijkheid krijgen zich weer te openbaren. Om welke ziekteverwekkers het gaat, is nog onduidelijk, maar ik ga ervan uit dat ze er wel degelijk zijn. Op dit moment wordt verder onderzoek gedaan om voedingsstoffen te vinden die zinkoxide kunnen vervangen.”

Microbiota hebben dubbele functie

Microbiota zorgen voor een goede vertering en hebben een rol binnen het immuunsysteem. Uit onderzoek van TopigsNorsvin blijkt bijvoorbeeld dat verschillen in microbiota voor 30% de verschillen in voederconversie bepalen. Het gaat om een juiste balans tussen de goede en minder goede bacteriën en daarbij het stimuleren van de goede.

Met bijvoorbeeld organische zuren, pre- en probiotica en plantenextracten worden de microbiota in de darmen gestimuleerd, waardoor ziekteverwekkers (rood) minder kans krijgen. Het is belangrijk dat er diversiteit is in de microbiota en dat er een juiste balans van ‘goede’ bacteriën (groen) en ‘minder goede’ bacteriën is. Hierdoor kan het immuunsysteem van het varken de bacteriën die wel door de darmwand weten te dringen ‘eenvoudig’ zelf opruimen en wordt het dier minder snel ziek.
Met bijvoorbeeld organische zuren, pre- en probiotica en plantenextracten worden de microbiota in de darmen gestimuleerd, waardoor ziekteverwekkers (rood) minder kans krijgen. Het is belangrijk dat er diversiteit is in de microbiota en dat er een juiste balans van ‘goede’ bacteriën (groen) en ‘minder goede’ bacteriën is. Hierdoor kan het immuunsysteem van het varken de bacteriën die wel door de darmwand weten te dringen ‘eenvoudig’ zelf opruimen en wordt het dier minder snel ziek.

Uit onderzoeken van Trouw Nutrition komt naar voren dat er verschillen in de samenstelling van de microbiota-populatie zijn bij snel en langzaam groeiende varkens en bij gezonde en zwakke dieren. “Betere groeiers hebben meer diversiteit aan microbiota en grotere aandelen van bepaalde soorten. Je ziet bijvoorbeeld meer van bepaalde clostridiumsoorten die juist in de dikke darm zitten en butyraat produceren”, legt Roubos uit. Bij de naam clostridium wordt al snel aan de diarreeverwekker gedacht, maar er zijn meerdere types, waaronder ook goede. Dat maakt het onderscheid tussen goede en slechte microbiota lastig.

Ook onder de E. colistammen zijn volgens Roubos goede types; er blijkt bijvoorbeeld een type te zijn dat prebiotisch werkt. Een ander voorbeeld zijn lactobacillen. Over het algemeen worden ze gezien als gezond en groeibevorderend, maar een overmaat aan lactobacillen kan juist weer negatief zijn, omdat dan een te kleine diversiteit aanwezig is.

Trends in additieven

Het ontwikkelen van additieven voor voer die de microbiota moduleren, is volop in gang. Er zijn momenteel verschillende additieven op de markt die effect hebben op de microbiota, maar de veronderstelling is dat de resultaten nog lang niet maximaal zijn.

Naast voerleveranciers doet ook de Wageningen UR onderzoek naar toevoeging en stimulans van microbiota. Op dit moment worden vooral organische zuren, pre- en probiotica en plantenextracten toegevoegd om microbiota te stimuleren. Daarnaast worden prebiotische producten in de vorm van oligosachariden en vezelsoorten toegepast die specifieke substraten zijn voor micro-organismen. Een bekende vorm voor biggenvoer is inuline.

Op het gebied van ontwikkelingen in voeding wordt vooral gekeken naar algen, insecten en paddenstoelen. Deze producten worden niet alleen aan voer toegevoegd, maar zijn ook als losse grondstoffen te krijgen die varkenshouders zelf aan het voer kunnen toevoegen.

Of registreer je om te kunnen reageren.