21 reacties

‘Vier maatregelen tackelen het stikstofprobleem’

De oplossing van het stikstofprobleem moeten we zoeken in maatregelen die gericht zijn op het zo goed mogelijk benutten van bedrijfseigen stikstof. Daarbij verlagen ze bovendien de kosten. Frank Verhoeven zet zijn ideeën op een rij.

Afgezien van het coronavirus gaat het de laatste maanden alleen maar over stikstof. Er komt stikstof (N) het bedrijf binnen en er gaat weer stikstof uit; wat niet benut wordt, gaat of de lucht in als ammoniak (NH3), of verloren in de bodem (N-bodemoverschot).

Van 1998 tot 2003 kenden we het Minas-systeem in Nederland. Dat legde de focus op het totale N-bedrijfsoverschot en dat moest onder de 180 kilo N per hectare blijven.

Kringloopboeren zijn nog altijd fan van Minas

De kringloopboeren zijn nog altijd fan van die Minas-systematiek, want dat stuurde op minder stikstof over de dam via krachtvoer en kunstmest en stuurde dus ook op lagere kosten.

Technieken als zodenbemesters en luchtwassers werken op papier (...) maar leveren voor de boer niks op

Maar de overheid, op advies van de standsorganisaties, is gaan sturen op ‘end-of-pipe‘-maatregelen. Verplicht emissiearm mestaanwenden (zodenbemester) en emissiearme stalsystemen (klepjesvloeren, luchtwassers, et cetera) en wat heeft dat allemaal opgeleverd? Het zijn wetenschappelijk bewezen technieken die werken op papier. Behalve dat ze heel erg veel geld kosten, leveren ze voor de boer niks op.

Minas hielp wél serieus

Het is mijn stellige overtuiging dat het Minas-systeem het enige is wat in al die jaren serieus heeft geholpen in de aanpak van de stikstof, ofwel sturen op minder stikstof-input.

Stikstofkengetallen

Nu hebben we veel meer stikstofkengetallen, zoals eiwit van eigen land. Feitelijk is dat stikstof van eigen land en dat moet >65% zijn.

In de melk meten we het ureum: een stikstofverbinding in het bloed en een indicator voor de afstemming tussen energie en eiwit van het rantsoen van de melkkoeien, die moet eigenlijk onder de 20.

Op de rantsoen- en kuilanalyses staan de hoeveelheid ruw eiwit, OEB en DVE. Het rantsoen zou op 15% RE geoptimaliseerd moeten worden met 100% DVE-dekking en OEB richting 0. Dit zijn totaal al zeven stikstofindicatoren en die zijn allemaal belangrijk.

Het landbouwcollectief is nu zoekende naar de beste stikstofindicator. Mijn inbreng is dat we daarbij zoveel mogelijk het boerenverstand moeten blijven volgen en ons niet te veel moeten laten leiden door wetenschappelijke details en ook niet moeten laten leiden door degene die de inputs verkoopt: Nevedi.

Want alles wat er aan stikstof niet in komt, komt er ook niet uit! En daarbij is ‘bedrijfsvreemde stikstof’ oftewel stikstof die is aangekocht via voer en kunstmest, altijd schadelijker dan eigen geteelde stikstof.

Stikstofkraan dichtdraaien

En wat hebben we de afgelopen jaren gedaan? We zijn gaan sturen op minder stikstof in ons eigen voer, oftewel: meer mais. Dat heeft in de praktijk geleid tot alleen maar meer stikstofaankopen. Goed voor Nevedi, maar allesbehalve voor kringlooplandbouw.

Laten we daarom beginnen met een stevige stikstofindicator, gericht op het dichtdraaien van de stikstofkraan: minder stikstof aankopen uit krachtvoer en kunstmest en de boer ruimte geeft om zelf uit te zoeken wat voor stikstof hij wil telen en hoe hij deze zo goed mogelijk gaat benutten. Dus indicator nummer 1 is het stikstofbedrijfsoverschot.

Meer weidegang noodzakelijke maatregel

Als tweede moeten we zorgen dat de stikstof niet de lucht in gaat. Dat doe je door de koeien naar buiten te sturen, want dan schijten en pissen ze ergens anders en dan hoeft er minder mest opgevangen en uitgereden te worden. Dus maatregel 2 is meer weidegang.

Afstemming energie en eiwit

Vervolgens gaat het over de afstemming tussen energie en eiwit. Dat is een combinatie van een laag ureum, minder RE in het rantsoen, OEB op 0 en DVE-dekking op 100%, ook bij het jongvee niet te veel eiwit. En over dat jongvee gesproken, minder jongvee, of beter: een hogere levensduur van de melkkoeien betekent minder dieren per kilo’s melk, dus dat zorgt ook voor minder ammoniakemissie.

De vier maatregelen rond stikstof:

Dus in volgorde een zo hoog mogelijke benutting van bedrijfseigen stikstof door te streven naar:

  1. < 180 kilo N/ha bedrijfsoverschot;
  2. > 120 dagen x 6 uur de wei in; ;
  3. rantsoenoptimalisatie (15% RE, 100% DVE-dekking en richting 0 OEB);
  4. hogere levensduur.

Bedrijfseigen stikstof eerst!

Het mooie is dat dit alles, hierboven, ook nog geld voor de boer gaat opleveren! Maar blijkbaar kiest een deel van de sector liever voor investeren in meer techniek en de doorrekeningen daarvan door het RIVM en WUR.

Tijd voor een alternatief spoor, gericht op vakmanschap, op de toekomst, op lagere kosten en op bedrijfseigen stikstof eerst!

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • info295

    Er is geen stikstof probleem !!!!!!
    Is dat nog niet duidelijk !?!?

  • cornelis 22

    wie heeft het nu nog over stikstof?Bijna alles plat, noodtoestand wordt misschien wel uitgeroepen en hier maakt iemand zich druk over geneuzel achter de komma over stikstof.

  • maiskolf

    En iets meer maïs voeren meneer Frankie zou ook goed helpen.

  • Kelholt

    Even @info295 herhalen met een kleine aanvulling.
    Er is geen stikstof probleem!!!
    En als er één was dan wordt die niet veroorzaakt door de landbouw. Check de Tropomi satellietbeelden. De lucht in Nederland is nog nooit zo schoon geweest nu de vliegtuigen aan de grond staan, de auto's bij huis staan en de industrie op halve kracht draait.

  • veldzicht

    Misschien dat de ogen van de mensen nu eens open gaan en dat als er al een stikstof probleem was ,het niet kwam van de boeren en heeft niemand nog zin om weer aan die stikstof soap te beginnen.

  • kraats

    Er is maar 1 oplossing; in ieder nature-2000 gebiedje zijn er 1 of 2 gevoelige plantjes die het onderspit delven bij iets meer stikstof.... NOU EN ???
    Laten we daarom heel Nederland gijzelen ?? Het zal wel duidelijk worden na deze weken; dit accepteert NIEMAND meer.

    Groen links, Natuurmonumenten, D-66, jullie hebben je hand overspeelt; het is over-en-uit met de stikstofcrisis.

  • husky

    Ze hebben alweer bijna een nieuwe stok om te slaan? partij voor de dieren, vindt toch dat pluimveestapel verkleind moet worden omdat Corona van vogels komt

  • @123

    Kelholt,gisteren bij de NOS op teletekst dat de stikstofvervuiling nu snel af neemt, sinds de maatregelen van het kabinet,alleen werdt deze berichtgeving even later weer snel verwijdert , want stel je voor dat iedereen straks weet dat het niet aan de veestapel ligt.

  • Henk.visscher

    als dit voorbij is, gaan ze gewoon verder op de ingeslagen weg en misschien komt er nog een argument uit de hoge hoed

  • Henk.visscher

    SARS Corona 2 is een zoönose, een ziekte die van dieren op mensen kan overspringen, dat is wat men aanneemt, dus word het een intikkertje voor die mileului

  • Henkjan7

    Ik bepaal liever mijn eigen verdienmodel, die "voor" Frans is wel ok volgens mij

  • Willie44

    Misschien is de oplossing voor het de stikstof als zowel het ammoniak.... wel een win win situatie in combinatie met de ....Energie transitie , soms moet je gewoon out of te box denken om te komen tot nieuwe innovatieve ideeën en kun je misschien wel 2 vliegen in een klap slaan en burger en de agrarische sector bij elkaar brengen...maar krijgen we die kans .....

  • nita

    Denk niet dat de milieubeweging na deze coronacrisis stopt met de landbouw kapot te maken, bloedhonden zijn het, en ze gaan door, zelfs als alles uitwijst dat ze ongelijk hebben.
    Een zware economische crisis zou misschien wat helpen, het stikstofgeneuzel is immers een welvaartsziekte.

  • hansvanbergen

    Als je van die 15% nou es 16% maakt dan kunnen de koeien ook echt leven melkgeven een oud worden en dan lijkt het me een reeel verhaal

  • landboer

    Ben het helemaal eens met deze meneer Frans, ben alleen bang dat we Minas niet terug krijgen,was inderdaad stukken beter dan het latere mestbeleid, vooral voor zo'n boertje als ik!

  • rverheij

    Zolang er mensen zijn komt er met regelmaat n pandemie langs .
    Ga de geschiedenis maar eens langs. Steden met meer dan 20 milj inw is toch van de zotte .das vragen om problemen.

  • rverheij

    Ammoniak uitstoot beperken door meer weiden is volgens mij niet reëel. De ammoniak uit de put word gevormd uit ureum die in de urine zit. Valt diezelfde urine op de grond word die ook omgezet in ammoniak. Dit word echter nooit gemeten , in een stal ruik je het en valt t te meten veel urine op n kleine plek. In de wei word t verdeelt maar dat wil niet zeggen dat er geen ammoniak word gevormd.

  • hansvanbergen

    Meneer Verheij u werkt bij het rivm?

  • rverheij

    Werk niet bij rivm, probeer gewoon logisch te blijven nadenken . En dat valt niet altijd mee, veel verwarrende informatie.

  • Alco

    Van landbouw wordt een probleem gemaakt om er de kost mee te verdienen.

  • john***

    Of er nu kunstmest aangevoerd wordt wordt om gras te bemesten met daarbij energierijke krachtvoeders om het rantsoen te optimaliseren of eiwitrijke ktachtvoeders aangevoerd worden om daarna met de geprodoceerde mest het maisland voor de energievoorzienimg van mest te voorzien maakt volgens onder aan de streep niet heel veel uit..

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.