Rundveehouderij

Achtergrond

Benut groeipotentie kalf beter door hard te voeren

Veehouders kunnen de groeipotentie van hun kalveren beter benutten door hard te voeren in de melkperiode. En dat kan prima zonder gezondheidsproblemen. Sterker, de kalveren worden juist weerbaarder.

Kalveren op melkveebedrijven kunnen prima een groei van 900 tot 1.000 gram per dag realiseren in de melkperiode in de eerste 10 levensweken. De kalveren zijn daardoor weerbaarder, vreten uiteindelijk meer brok en zijn sneller klaar voor inseminatie. Dat zijn de belangrijkste conclusies die Schils, producent van kalvermelkpoeder in Sittard trekt, op basis van eigen voerproeven op proefboerderij De Haar in Scherpenzeel (Gld.). Het resultaat van dit alles is het nieuw ontwikkelde ‘1KG Groei Programma’.

Lagere opfokkosten

Over heel de wereld wijzen onderzoeken ook uit dat kalveren die hun jeugdgroei in de melkperiode volop kunnen benutten, sneller op gewicht zijn voor inseminatie en op jongere leeftijd afkalven. Dat alles geeft lagere opfokkosten. De dieren presteren ook beter in productie in de eerste en tweede lactatie. En in Nederland is een bijkomend voordeel van jong afkalven dat er minder druk is op het ‘fosfaatquotum’.

“Al deze zaken waren voor ons aanleiding om te onderzoeken hoe je het best een hoge jeugdgroei kunt bereiken. Daar zijn we vijf jaar geleden al mee gestart”, legt directeur Leen van den Broek uit.

Voerproeven

In de proeven heeft Leon Houbiers, nutritionist en hoofd kwaliteitscontrole, aan het roer gestaan van de verschillende voerproeven. “We willen een goed concept neerzetten dat veilig is, maar ook de gestelde doelen weet te realiseren. En we wilden weten wat de neveneffecten zijn als je een hoge jeugdgroei nastreeft. Bijvoorbeeld met oog op krachtvoeropname en diergezondheid. Daarbij zoeken we ook het economisch optimum.”

Ervaringen

De proeven leren in elk geval dat kalveren zichzelf niet spenen. Houbiers : “Als je de kalveren de gelegenheid geeft, blijven ze heel lang doorgaan met melkdrinken. Veehouders moeten daarom zelf zorgen voor het afspenen van melk. Daarbij moet de opname van brok hoog genoeg zijn. Dat is cruciaal om de gerealiseerde jeugdgroei ook vast te houden en door te zetten.”

Daarnaast komt uit de proeven naar voren dat de kalveren heel goed kunnen omgaan met meer liters die ook nog eens geconcentreerder zijn dan veehouders gewend zijn. Schils heeft in de proeven ondervonden dat 140 gram poeder met 860 gram water (= 1 liter gereed product) goed door de kalveren wordt verwerkt.

Houbiers: “Sommige veehouders gaven vroeger niet meer dan 2 x 3 liter melk, met meestal 125 gram melkpoeder. Dan realiseer je een groei van 600 gram over de melkperiode. In mijn optiek ben je dan de kalveren aan het ondervoeden en haal je zeker niet de maximale groei.”

Lees verder onder de foto.

Het uiteindelijke doel van een goede start met realiseren van een hoge jeugdgroei in de opfok is een goed ontwikkelde melkvaars die op 22 à 23 maanden leeftijd afkalft. - Foto: Peter Roek
Het uiteindelijke doel van een goede start met realiseren van een hoge jeugdgroei in de opfok is een goed ontwikkelde melkvaars die op 22 à 23 maanden leeftijd afkalft. - Foto: Peter Roek

Niet bang zijn

Schils ervaart dat de praktijk vaak te bang is voor meer liters melk met een hogere concentratie poeder. De belangrijkste redenen zijn dan dat kalveren te dun op de mest worden en dat de krachtvoeropname achterblijft. Beide worden door Houbiers van de hand gewezen. “Dat de mest dunner wordt klopt, maar het is geen diarree. Een nieuwmelkte koe is ook dunner op de mest dan een droge koe. Dat wordt wel geaccepteerd. Bij kalveren die je hard voert werkt het net zo. De mest wordt dunner, maar het kalf is wel gezond.” Ook blijkt uit de proeven dat de kalveren zeker niet minder krachtvoer vreten. In de eerste weken is dat wel zo, maar over de hele melkperiode vreten de kalveren juist meer brok. “En dat maakt dat ze ook na de melkperiode harder blijven groeien.”

Lees verder onder de tabel.

In het voerschema zal de opname van melkpoeder door de kalveren boven de 50 kilo uitkomen.

Kilo melkpoeder per dag

In het voerschema is het van belang dat de kalveren zo snel mogelijk meer dan een kilo melkpoeder per dag krijgen. In totaal krijgen de kalveren dan over de hele melkperiode 54 kilo melkpoeder (zie voerschema melk hierboven). Daarbij moet de krachtvoeropname stijgen naarmate de dieren ouder worden en de melkhoeveelheid afneemt (zie schema krachtvoeropname hieronder).

Lees verder onder de tabel.

Kalveren vreten aan het eind van de opfokperiode bij afspenen meer dan drie kilo brok per dag.

Groei van ruim een kilo per dag

Op de vraag of dat niet gewoon een voor Schils omzetverhogende actie is, geeft Van den Broek aan dat het uiteindelijk niet gaat om de kosten van wat meer poeder. “Het gaat om het totaal van de opfokkosten. Het is een economisch plaatje, waarbij de kosten van extra melkpoeder in het niet vallen bij de besparing die je kan realiseren door jongere afkalfleeftijd en minder benodigd jongvee.”

Schils bereikt in de proeven consequent een groei van ruim meer dan 1 kilo per dag. Daar moet wel bij gezegd worden dat de kalveren in de proefboerderij aangevoerd worden op een leeftijd van 2 weken (zie resultaten hieronder).

Lees verder onder de tabel.

Behalve een hogere groei is er ook een hogere krachtvoeropname na het spenen.

Zeker 900 gram

In de praktijk worden kalveren natuurlijk niet aangevoerd en zijn ze vanaf de geboorte op het bedrijf. Van den Broek: “Daarom hoeft een melkveehouder niet te streven naar 1 kilo plus groei. 900 tot 950 gram groei over de hele melkperiode zou voor iedere veehouder goed haalbaar moeten zijn.”

Daarvoor moet wel een kwalitatief goede melkpoeder worden ingezet. Van den Broek: “Ons topproduct is Novilac Turbostart. Een product met een hoog zuivelaandeel, op basis van magere melkpoeder.” Om te weten welke producten het best op een specifiek melkveebedrijf passen, verwijst Schils naar de wederverkopers. Het bedrijf levert namelijk niet rechtstreeks bij veehouders.

Wat betreft Houbiers moet de melk in 2 porties, of eventueel 3 als de veehouder daar op wil inzetten, verstrekt worden. Warm en direct opdrinken. Houbiers is geen voorstander van koude voorraadvoedering. “De kalveren drinken dan wel kleinere porties, maar de proeven wijzen uit dat per voerbeurt 4 liter melk op de juiste temperatuur echt geen enkel probleem is voor het kalf.”

Juiste omstandigheden voor optimaal resultaat

Alleen het voeren van meer en een geconcentreerder product is niet genoeg om een hoge groei te realiseren. Schils geeft aan dat alles rondom het kalf moet kloppen. Dat begint al bij een goede biestverstrekking. Daarnaast moeten de kalveren in een goed ingestrooide, droge ruimte verblijven die vrij is van tocht. Water moet fris zijn en vrij beschikbaar. Ook moet er steeds goed hooi of stro beschikbaar zijn. Schils heeft vooral goede ervaringen bij kort (2 à 3 centimeter) gehakseld stro. Daarnaast moet er snel een smakelijke kalverbrok en of muesli beschikbaar zijn. De bakken waaruit de kalveren vreten moeten schoon zijn en er moet alleen vers voer liggen. Het gebeurt nog te vaak dat muesli of kalverbrok wordt gevoerd over een oude laag voer dat al drie dagen warm ligt te worden, zo schetst Schils.

Of registreer je om te kunnen reageren.