Rundveehouderij

Achtergrond 21 reacties

‘Meer geld naar boer en doen wat maatschappij zegt’

Handhaaf de garantieprijssystematiek. Beloon daarbovenop duurzaamheid stevig om aan de wensen van de maatschappij te voldoen. En zorg vervolgens dat je dit in de markt terugverdiend en uit het defensief komt. Dit is kort samengevat het voorstel van melkveehouder, en oud-commissaris bij Friesland Foods, Harm Holman.

Harm Holman haalde recent in een opiniestuk fel uit richting bestuur en directie van FrieslandCampina. De zuivelonderneming zit volgens hem op een verkeerd spoor.

Waarom deze felle uithaal richting directie en bestuur van FrieslandCampina?

“Omdat ik met lede ogen aanzie, wat er gebeurt. Er lopen een paar 100 boeren weg en veel leden voelen zich niet meer op hun gemak bij de coöperatie. FrieslandCampina komt aan de lopende band met nieuwe plannen die niet duidelijk zijn of niet begrepen worden door de leden. Je ziet dat directie en bestuur de onderneming willen veranderen, maar dat ze moeite hebben om dit vorm te geven.”

Af en toe voor de leden staan en een stukje in het ledenblad is niet voldoende

Hoe komt dat?

“FrieslandCampina blijft te veel in het oude denken hangen. De coöperatie functioneert niet veel anders dan 20 jaar geleden en ook het communicatiemodel lijkt niet aangepast. Ik hoor en zie onze directeur Hein Schumacher en coöperatievoorzitter Frans Keurentjes veel te weinig. Af en toe voor de leden staan en een stukje in het ledenblad is niet voldoende. Als grote zuivelonderneming heb je gewoon een belangrijke rol te spelen in de maatschappelijke discussie. Dan is er nog een relatief kleine groep boeren, waaronder een aantal A-ware-gangers, die zich behoorlijk hebben geroerd. De toon die zij hebben gezet werkt erg ondermijnend voor de weg die FrieslandCampina wil inslaan. Maar doorgaan op de weg zoals we bezig waren, is een heilloze weg. Kijk naar de landbouwvisie van de minister. Die bevestigt wat we eigenlijk al wisten.”

Ik wil het gevoel krijgen dat ze hun stinkende best doen om een zo hoog mogelijke melkprijs te realiseren

Kritiek uiten is gemakkelijk. Waar moeten ze beginnen?

“Het zou bestuur en directie sieren eerst eens ruiterlijk toe te geven dat er een aantal dingen fout zijn gegaan. Dat de periode voor het aantreden van Schumacher niet zo succesvol is geweest en dat bijvoorbeeld de discussie over basiszuivel niet goed is. Ik wil horen wat hun visie is en zien dat ze deelnemen aan de maatschappelijke discussie over de melkveehouderij. Niet lijdzaam toekijken, maar meedoen aan het debat en sturing proberen te geven. En ik wil het gevoel krijgen dat ze hun stinkende best doen om een zo hoog mogelijke melkprijs voor de boeren te realiseren.”

Lees verder onder de foto.

Harm Holman, melkveehouder en oud-commissaris bij Friesland Foods. - Foto: Jan Willem van Vliet
Harm Holman, melkveehouder en oud-commissaris bij Friesland Foods. - Foto: Jan Willem van Vliet

‘Je trapt boeren op hun ziel door het signaal af te geven dat de melk een last is’

U noemt de discussie over de korting op basiszuivel. Wat is daar mis mee?

“Er is altijd melk die het minst opbrengt en dat is altijd zo geweest. Hou op met roepen hoeveel we daar op verliezen en zorg ervoor dat deze korting er niet gaat komen. Je trapt boeren op hun ziel door een signaal af te geven dat de melk een last is en dat je liever minder melk zou ontvangen. Zorg dat je verdient op je basiszuivel.”

Is dat niet makkelijker gezegd dan gedaan?

“We moeten duurzaamheid op een andere manier in de markt zetten. Het is toch van de zotte dat we per jaar € 100 miljoen via Weide- en Focus Planet-premie spenderen aan duurzame melk, maar dat supermarkten en consumenten nog steeds te weinig betalen voor onze producten. Weidemelk levert netto 1,15 cent op en voor Focus Planet beur je 0,2 cent per kilo melk. Dat is een maximale plus van krap anderhalve cent op de garantieprijs, buiten de nabetaling. Investeer in duurzaamheid en stimuleer boeren die het meest duurzaam zijn. Stop met herverdeling van melkgeld. Dan gaat het plaatje er heel anders uit zien. Betaal gewoon 1,5 cent voor weidegang en aan iedereen die aan de eisen van Top Zuivel voldoet 2 cent. Je kunt het niet maken om iemand die aan de eisen daarvoor voldoet, maar op de ‘verkeerde plek’ woont, niet te betalen. Zet alle zaken die je verder belangrijk vindt onder Focus Planet en betaal daar 1,5 cent voor. Dan krijg je een stevige plus van 5 cent voor duurzaamheid, daarvoor komen mensen in beweging.”

Een goede duurzame boer kan dan 7 à 8 cent boven de garantieprijs ontvangen

Daar kan geen boer op tegen zijn. Waar zit de pijn?

“Natuurlijk moet het geld ergens vandaan komen. Weidemelk kost bij 80% score € 120 miljoen, Focus Planet bij 50% score € 80 miljoen en Topmelk bij 10% score € 20 miljoen. Dan kom je op een totaal van € 210 miljoen. Dat betekent dat de winst van de onderneming € 110 miljoen lager uitvalt, maar hoe erg is dat? Een goede duurzame boer kan dan 7 à 8 cent boven de garantieprijs ontvangen en de onderneming lijdt € 110 miljoen verlies op duurzaam zijn. Dat ga je aan de buitenwacht communiceren en je gaat je uiterste best doen dat zo snel mogelijk terug te verdienen in de markt. Op deze manier zet je in op duurzaamheid en worden boeren eerlijk beloond. Daarmee geef je politiek en maatschappij een duidelijk signaal.”

Bij alles moet de drijfveer zijn dat er maximaal geld gaat naar de leden-melkveehouders

Wat is er los van de discussie rond basiszuivel nog meer verkeerd gegaan?

“Er zijn voorbeelden te over. Neem een project als Jumpstart of het zonnepanelenproject. Mestvergisting pas niet in een grondgebonden kringloop melkveehouderij en dat 80% van het rendement op zonnepanelen naar GroenLeven en haar investeerder gaat, daar had geen boerenbestuur mee akkoord mogen gaan. Bij alles moet de drijfveer zijn dat er maximaal geld gaat naar de leden-melkveehouders, onder de randvoorwaarde dat het personeel goed beloond wordt en de continuïteit van de onderneming gewaarborgd is.”

Het vergadermodel van FrieslandCampina is niet meer van deze tijd

Waar is de rol van de ledenraad in dit verhaal. Als er zoveel mis is, hadden ze toch kunnen ingrijpen?

“Je moet niet denken dat een ledenraad een voorstel zomaar kan afschieten. Dat staat gevoelsmatig gelijk aan een motie van wantrouwen richting het bestuur. Hun taak is wel om het geluid van de leden door te laten klinken in de onderneming. Meedenken, discussiëren met bestuur en directie en voorstellen uitleggen aan de achterban. Plannen kunnen worden aangepast, maar gaan niet zomaar van tafel. Daarom begint alles met goede en volledig uitgewerkte voorstellen van het bestuur en de directie. Vervolgens moet dit goed worden uitgelegd. Het vergadermodel van FrieslandCampina is niet meer van deze tijd. We kunnen op zijn minst constateren dat het niet meer werkt.”

Een grote groep melkveehouders vertrekt van FrieslandCampina naar A-ware. Begrijpt u hun keuze?

“Als een melkveehouder met deze stap geld kan vrijmaken om op deze manier zijn bedrijf te kunnen voortzetten, begrijp ik dat. Waar ik me wel over verbaas zijn de argumenten die overstappers aandragen. ‘Het gevoel is niet goed, ik mag niet meer groeien, ik ben de bemoeienis zat, A-ware betaalt quantumtoeslag en ga zo maar door.’ Groeien kun je volgens mij onder de huidige fosfaatprijzen sowieso bijna niet meer, of je moet jaren koeien voor niets willen melken. Daarbij zie ik niet gebeuren dat iemand bij FrieslandCampina 10 cent korting gaat betalen over te veel geleverde melk. Er is al 3% melk naar A-ware gegaan, daarbij krijgen we nog een 1,5% ruimte. Tel daar nog eens 2,5% melk van stoppers bij op en je zit al op 7% ruimte. Kijk naar de Europese melkprijsvergelijking en je weet genoeg.”

Een beslissing op grond van emotie en frustratie is vaak niet de meest verstandige

Holman: “A-ware betaalde vorig jaar 1,73 cent per kilo melk minder dan FrieslandCampina en in 2016 maar liefst 4,78 cent minder. Er is geen enkele noodzaak voor meneer Anker (red. CEO A-ware) meer te betalen voor melk dan FrieslandCampina. Als contracten aflopen of herzien moeten worden, is het enige wat de leverancier kan zeggen: Ja meneer Anker, goed meneer Anker en dank u wel meneer Anker. Je zit de rest van je leven vast aan A-Ware en kunt nergens meer naar toe. Een beslissing op grond van emotie en frustratie is vaak niet de meest verstandige.”

U lijkt geen fan van A-ware?

“Ik heb respect voor Jan Anker als ondernemer en handelaar in kaas. Hij doet dat gewoon goed. Wat ik kwalijk vind, is dat hij de discussie over verduurzaming van de sector als geheel heeft ondermijnd. Eerst een discussie over duurzaamheid binnen de NZO onmogelijk maken en je vervolgens zelf gaan profileren met duurzaamheid, puur voor eigen gewin. Dat vind ik immoreel. Of neem het convenant weidegang. Ook A-ware heeft zich daaraan verbonden, maar ze gaan het doel van 80% weidegang echt niet halen. Ik schat in dat met alle opstallers die het dit jaar als leverancier aangetrokken heeft, in 2019 rond de helft van de koeien bij A-ware niet de weide ingaan. Sterker nog, A-Ware komt met een duurzaamheidspremie voor niet-weiders. Eigenlijk is dat een tegenstelling in zichzelf.”

Wakker Dier heeft het voor het inschieten: ‘Albert Heijn jaagt de koeien uit de wei’

A-ware heeft voor Albert Heijn toch ook een duurzaamheidsconcept met weidegang?

“Dat klopt. Het gaat om eisen die zij in A-Ware’s leveringsvoorwaarden hebben vastgelegd. Dat is heel wat anders dan certificering door een onafhankelijke organisatie zoals Stichting Milieukeur voor het nieuwe Planet Proof-keurmerk voor zuivel. Dat wordt straks de standaard en je zult zien dat A-ware niet aan de eisen voor dat keurmerk voldoet. Hoe geloofwaardig is dan een Albert Heijn die A-ware als hofleverancier heeft voor kaas? Wakker Dier heeft het voor het inschieten: ‘Albert Heijn jaagt de koeien uit de wei’.”

Medeauteur: Jan Willem Veldman

Laatste reacties

  • Firma Vellenga

    Uitspraak die mij ook steekt is: dat de kwaliteit van de melk wel wat beter kan..
    Alsof de huidige melk niet goed genoeg is.... De boeren werken keihard om de melk geleverd te krijgen. Er had beter iets kunnen staan van: wij zijn trots op onze melk, het is van hoge kwaliteit

  • Holman slaat de spijker op zn kop! Dit kan onze voorzitter en directie zich aantrekken!
    Stevige kritiek die gezegd mag worden maar dit is gewoon wat er onder leden leeft!!!

  • melkveehouder .

    Keurig stuk @Harm Holman. Jij geeft treffend aan dat ‘de toon de muziek maakt. Maar daarbovenop beschrijf je mi prima hoe de meerwaarde van de melk vertaald moet worden naar de leden.

    De belangrijkste opmerking vind ik dat de prijs voor/van duurzaamheid uit de markt moet komen en geen herverdeling van melkgeld dient te zijn of worden.

    Als we niet kunnen groeien dient behoud van cash flow uit de melkprijs te komen. Dit is een logisch gevolg van de gekozen strategie van RFC.

  • frederik herman

    opmerkelijk dat dit opgeschreven mag staan! denk trouwens niet dat fc er iets meedoet. reactie van oud-commissaris..... tsss! winst naar melkveehouder ho ho!

  • Martin Oldenhof

    "Het vergadermodel van FrieslandCampina is niet meer van deze tijd" compleet eens met deze uitspraak en als toevoeging de manier van stemmen mag ook wel anders.
    Het is goed als een districtsraad in gesprek gaat met de RvC en overige bestuurders, dat kunnen immers niet alle melkveehouders doen. De plannen uitleggen naar de boeren toe kunnen de districtsraden wel, maar het stemmen moet anders. Nu is het zo dat de meerderheid in het district (bv. 9 districtsraden 6 voor 3 tegen) de stem doorgeeft als district. Is het zo dat in alle districten 6 v voor 3 tegen is, dan dient RFC zich toch nog eens te beraden op de voorgestelde plannen lijkt mij. De individuele stem van de boer komt niet meer door bij RFC. Waarom gaan we niet stemmen via melkweb, even inloggen, stemmen en klaar. Of via een antwoordkaart voor diegene die niet via melkweb wil / kan stemmen.

  • Bennie Stevelink

    Bij DOC hadden ze in de jaren negentig al veel meer leden inspraak dan bij het toenmalige Frieslandfoods. Dat kun je zien aan de melkprijs.

  • veehouder10

    Goed stuk!

  • Broer

    Goed verhaal van Harm Holman, maar weinig mis met vergadermodel RFC en aan herverdeling van melkgeld ontkom je niet als je als RFC een bepaalde kant uit wilt.
    Maar waarschijnlijk treed het hele reductie plan niet en nooit in werking gezien de natuurlijke ruimte die er zal zijn, aldus ook bepaalde bestuursleden.
    Waarom dan dit hele sircus opgetuigd ?

  • Alco

    Een beter opschrift zou zij:
    "Meer geld naar de boeren en de maatschappij betere uitleg geven."

  • Alco

    Trouwens nog een vraag die ik gehoord heb:
    Hoe gaat de FC boeren die geprocedeerd hebben tegen hun toewijzing van fosfaatrechten en dit gewonnen hebben maar daardoor een veel lagere productie hadden de laatste jaren en daardoor vrij snel in de tien cent reductie vallen.
    Dwingen om de A ware te bellen?

  • buitenok

    Ik vind het knap van DOC . Dat ze bijna net zoveel kunnen betalen dan FC.
    #Bennie FC kan maar zeer moeizaam meekomen met de melkprijs.
    Nu weer dat planet proof. Best leuk als meerprijs direct uit de markt komt.
    Maar als zie dat dit opgericht is door grean pace en andere milieu clubs is dit een garantie om te mislukken.
    Laat FC eens vertellen wat we allemaal al niet goed doen.
    En niet de boeren de schuld geven als ze zich zelf uit de markt prijzen.
    Er word teveel in het buitenland gegokt met ons geld.
    En er werken veel te veel semi ambtenaren voor ons bij FC.
    Amen

  • haj146

    Kijk heer keurentjes, misschien dat u een keer meeleest. Zou u goed doen, want met een stemming onder de leden kunt u vandaag nog inpakken. Rfc zou in de media moeten plaatsen hoe goed we bezig zijn, wat wij laten zien tov de rest van de wereld. De laatste 2 geplubiceerde stukken met onderaan de naam keurentjes hadden ook van ene Tjeerd de groot of Marianne T kunnen zijn. Walgelijk dat u als zelf melkveehouder, zulke onzin kunt uitkramen. Je roept de vloek over je zelf uit..

  • j.verstraten1

    buitenok jij levert je melk duidelijk niet aan DOC

  • Bennie Stevelink

    Sommige standpunten van Harm Holman ben ik het mee eens. Past een mestvergister wel bij kringlooplandbouw? En "RFC moet actief aan het maatschappelijke debat meedoen". Dat heb ik ook zeer gemist in aanloop naar afschaffing van het melkquotum. Toen duidelijk was dat zowel de politiek als de belangenbehartiging niet in staat waren hun verantwoordelijkheid te nemen had RFC dit op zich moeten nemen. Toen het eenmaal uit de hand was gelopen moest RFC immers alsnog de verantwoordelijkheid op zich nemen met het tot stand komen van het fosfaatreductieplan.

    Vraagtekens zet ik bij de manier waarop Harm Holman geld uit de markt denkt te halen. Als je werkelijk meer verkoopwaarde wilt genereren moet je inspelen op specifieke consumentengroepen. Je moet differentiëren. Bij A-ware zijn ze er trots op dat ze binnen twee jaar al 5 melkstromen hebben.
    Met de collectieve verduurzaming die Harm Holman zich voorstelt kun je alleen extra verkoopwaarde genereren in de business to business markt.

    Je moet dus allebei doen: collectieve verduurzaming en selectieve verduurzaming met groepen boeren die aan specifieke eisen voldoen om op specifieke consumentengroepen in te spelen.

  • schooteind1

    Kringlandbouw bestaat niet. Kijk als we vinden dat de mest binnen een straal van pakweg 20 km. moet worden afgezet en het (ruw)voer binnen een zelfde straal moet worden gewonnen, dan zouden we ook ons produkt binnen eenzelfde straal moeten willen afzetten. Dan pas is de cirkel echt rond. Echter wanneer je accepteert dat je zuivel "all over the world" wordt afgezet dan moet je ook accepteren dat je voer en van verder weg komt. Kortom; echte kring-landbouw is een sprookje. Iets uit "grootmoeders tijd".

  • Bennie Stevelink

    @Schooteind, de mineralen die via zuivel "all over the world" worden weggebracht moet in evenwicht zijn met mineralen die via krachtvoer "all over the world" worden aangevoerd. Dat is op dit moment niet het geval.

  • schooteind1

    Wat jij zegt Bennie klopt gedeeltelijk. Echter opwarming van de aarde en de daar aangekoppelde milieu doelstellingen is een mondiale zaak en die je moet dus ook zodanig aanpakken. Broeikasgassen zoals methaan en ammoniak kennen immers geen landsgrenzen. De impact van transport van mineralen op het milieu is hartstikke klein. Wat echt belangrijk is is de "ecologische footprint" die je maakt met je wijze van produceren. Uit gegevens (kringloopwijzer bijv.) blijkt telkens weer dat bedrijven met een hoog aandeel snijmais in het rantsoen aanmerkelijk beter op dit punt scoren dan bedrijven met veel gras in het rantsoen. Dat de samenleving liever koeien in het gras ziet lopen is een ander punt en heeft niks met milieu en duurzaamheid te maken maar meer met marketing. We moeten de zaken wel bij z'm naam blijven noemen.

  • hookwood

    @Martin Oldenhof Er wordt niet per district gestemd. Ieder districts/ledenraadslid stemt individueel zonder last of ruggespraak. Per district zijn er 10 districtsraadsleden en de weging van de stemmen is op basis van achterliggende melk van het betreffende district.

  • Alco

    @ Schooteind. Staar je niet blind op de betere resultaten van mais in het rantsoen door minder uitstoot.
    Een grasrantsoen heeft meer methaan e.d uitstoot. Maar gras neemt ook weer veel meer op uit de lucht.
    Wij moeten de regelgever er van doordringen dat uitstoot gecompenseerd wordt door de voeding van de dieren en dat dus dit de zuiverste kringloop is.

  • mtseshuis

    Precies @Alco, maar dat geldt bij de overheid en rekenwonders alleen als het gewas er staat voor biobrandstoffen, dat is vreemd... Mais geteeld voor biobrandstoffen heeft geen uitstoot, wordt dezelfde mais geteeld als veevoer heeft het ineens wel uitstoot!

  • koestal

    De regelgever wil niet luisteren naar boeren ,maar luistert naar zgn. ,, deskundigen'' die er politieke bedoelingen mee hebben,om de boer weer overal de schuld van willen geven

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.