Rundveehouderij

Achtergrond 15 reacties

Bovengronds mest uitrijden blijft discutabel

Kringloopboeren stellen dat bovengronds mest uitrijden een beter bodemleven oplevert dan zodenbemesten. Bewijs daarvoor ontbreekt nog.

Na de introductie van ligboxenstallen met drijfmestkelders hebben veehouders zo’n 30 jaar lang mest bovengronds uitgereden. In 1994 werd emissiearme mestaanwending op grasland verplicht om de ammoniakuitstoot te verminderen. Maar niet alle boeren wilden mest in de graszoden injecteren. Een groot deel van leden van Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu (VBBM) en de vereniging Noordelijke Friese Wouden (NFW) stelt dat zodenbemesten nadelig werkt op het bodemleven. Het netwerk Grondig, de belangenorganisatie voor de grondgebonden en de biologische melkveehouderij, deelt die mening. Dit jaar hebben 382 boeren een ontheffing voor bovengronds mest uitrijden. In 2017 waren dat nog 424 boeren. De voorwaarden zijn te lezen op rvo.nl.

Betere mest produceren

De VBBM- en NFW-boeren verminderen de ammoniakemissie. Zij richten zich met hun bedrijfsvoering op een gesloten stikstofkringloop. “Het gaat niet alleen om bovengronds mest uitrijden, maar ook om productie van een betere kwaliteit mest. Dat begint al met het voeren van de koe”, zegt VBBM-voorzitter Erik Valk. Een eiwitarm en structuurrijk rantsoen en mest uitrijden bij regenachtig weer verlagen de ammoniakemissie. “Dan pak je het probleem bij de bron aan en is het geen end-of-pipe-oplossing.”

‘Er vindt rotting van mest plaats, in plaats van fermentatie of rijping’

De verhouding tussen organisch gebonden stikstof en ammoniumstikstof in gangbare runderdrijfmest is ongeveer 50-50. “Door onze werkwijze is dat circa 70-30, dat levert al 20% minder emissie op. We zorgen dat mest fermenteert in plaats van dat het rot en dat werkt positief op het bodemleven.”

Volgens landbouwsocioloog en bemestingsonderzoeker Anton Nigten komen in gierkelders giftige gassen en vaste verbindingen vrij, doordat er te weinig koolstof in de drijfmest zit, te veel eiwitresten en te weinig zuurstof. “Er vindt rotting van mest plaats, in plaats van fermentatie of rijping. Daardoor komen bacteriën tot ontwikkeling die schadelijk zijn voor de bodem”, meent Nigten.

Artikel gaat verder onder de tweet.

Wetenschap ontbreekt

De vraag is of bovengronds mest uitrijden een aantoonbaar beter bodemleven, een betere stikstofbenutting en grasopbrengst oplevert in vergelijking met zodenbemesten. Het wetenschappelijke bewijs hiervoor ontbreekt. “Buitenlands onderzoek is er ook niet, want in geen enkel ander land injecteren melkveehouders mest in de zode”, zegt Foppe Nijboer. Hij is voorzitter van netwerk Grondig en biologische melkveehouder in Friesland en werkt al jaren volgens het kringloopprincipe. Onderzoek naar verschillen tussen bovengronds mest uitrijden en mest injecteren in de zode en de effecten op de bodem en weidevogels is schaars. Uit een éénjarige veldproef in 2015 in opdracht van NFW blijkt dat bovengronds uitrijden dezelfde resultaten geeft op ds-opbrengst, N-benutting, N-recovery, fosfaatopbrengst en fosfaatrecovery in vergelijking met zodenbemesten. Uit een kleine VBBM-veldproef in augustus 2017 blijkt dat bovengronds mest uitrijden beter is voor het bodemleven dan zodenbemesten (zie tabel hieronder. Onderaan het artikel kan de tabel gedownload worden).

Uit een VBBM-onderzoek blijkt dat 8 dagen na bemesten bovengronds bemesten met 9 ton/ha het meeste aeroob bodemleven oplevert. Hierbij maakt het bodemleven ook de meeste nutriënten vrij uit de mest en bodem per ton gegeven mest.

Biodiversiteit

“Schadelijke effecten van zodenbemesting op bodemleven en bodemstructuur op de lange termijn zijn nooit overtuigend vastgesteld”, zegt Frank Verhoeven van Boerenverstand, die het wel zeer aannemelijk vindt dat bovengronds mest uitrijden beter is voor het bodemleven dan zodenbemesten. “Alleen is er geen bewijs dat schade aan het bodemleven door zodenbemesten leidt tot een slechtere N-benutting van het gras.”

Het beleid stuurt sterk op emissiefactoren. Verhoeven vindt dat er te weinig aandacht is voor biodiversiteit, bodemvruchtbaarheid, waterkwaliteit, lachgasemissie, weersomstandigheden bij mest aanwenden en bodemverdichting. De berekende ammoniakemissies zijn veel hoger dan ammoniakconcentraties in de lucht die het RIVM de afgelopen jaren heeft gemeten. “Het huidige mestbeleidsysteem is een werkbaar systeem, maar het is niet meer gebaseerd op de werkelijkheid. Laat staan op wat goed is voor de bodem. Voor werkelijke milieuwinst kunnen boeren beter sturen op het verlagen van stikstofverliezen dan op emissiefactoren”, vindt Verhoeven.

Artikel gaat verder onder de foto.

Er is meer onderzoek nodig om te bewijzen dat bovengronds uitrijden van runderdrijfmest meer en beter gras oplevert dan zodenbemesten.
Er is meer onderzoek nodig om te bewijzen dat bovengronds uitrijden van runderdrijfmest meer en beter gras oplevert dan zodenbemesten.

Praktijkervaring

De veehouders, die bovengronds mest uitrijden, zien in de praktijk dat de kwaliteit van de bodem en het gras beter wordt. “We hebben geen geld voor wetenschappelijk onderzoek”, zegt Valk. Hij ziet na 4 jaar bovengronds mest uitrijden dat zijn grasland goed produceert zonder kunstmest bij een lage bemesting van 10 kuub rundermest per hectare.

‘Meer uitwerpselen van regenwormen in de bodem zorgen voor een 10 keer hogere fosfaatbeschikbaarheid voor de plant’

Volgens Nijboer is kringloopboeren een kwestie van lange adem. “De bodem verbetert heel langzaam bij de door ons toegepaste strategie”, meent Nijboer. Everhard van Essen, bodemdeskundige van Aequator Groen & Ruimte, heeft profielkuilen gegraven op grasland van Nijboer. “Ik heb talloze bodems visueel beoordeeld. Bij Nijboer valt op dat het bodemleven veel beter is dan gemiddeld, er zijn veel meer regenwormen en kleine insecten. Ook is de zandgrondstructuur kruimelig en dat duidt op meer lucht en zuurstof in de bodem”, zegt Van Essen. “Meer uitwerpselen van regenwormen in de bodem zorgen voor een 10 keer hogere fosfaatbeschikbaarheid voor de plant. Nuttige bacteriën en schimmels in de bodem zie je niet met het blote oog. Daarvoor is microbiologisch onderzoek nodig, maar dat is duur.”

Van Essen vindt dat het landbouwbeleid een te eenzijdige focus heeft op ammoniakemissie. “We moeten nadelige effecten van zodenbemesten met rottende mest beter in beeld krijgen. Want alleen een gezonde bodem kan gezond gras leveren voor een gezonde voedselproductie.”

Laatste reacties

  • Frederiqe

    hier hoef je geen wiskunde voor te kennen iedereen weet dat bovengronds beter is uitgezonderd enkele studieclub boeren en politiek nederland

  • j.h.vonk@home.nl

    Het bovengronds uitrijden van drijfmest is beter voor de weide vogel. i.v.m. het maken van nieuwe nesten voor de eieren!!??.

  • 300 tot wel 3000 kg bodemleven gaat per keer ,verloren bij het injecteren van mest , daardoor wordt de vertering van de mest vertraagt ,injecteren is dus funest voor de bodem en dus funest voor de opbrengst

  • Zuperboer

    Gewoon goed onderzoek doen; Pierentellen dus en niet zo maar wat aannemen. Hier zit ook veel bodemleven terwijl we al meer dan 20 jaar injekteren. Goed onderzoeken, conclusies trekken en onderbouwen. Dat is wel te organiseren. Onniedan!?

  • farmerbn

    Is het beter als je bij het injecteren een pier in tweeen snijdt? Heb je er wel twee keer zoveel :)

  • gjh

    tuurlijk is boven gronds beter daar hoef je niet deskundig voor te zijn Het wordt tijd dat er eerlijk onderzoek gedaan wordt door mensen die wel eerlijk zijn en dat mis ik bij deze onderzoekers.

  • koestal

    Veengrond injecteren droogt uit en klinkt in.

  • Peerke1

    Zou een pier het voelen als ie in twee delen gesneden word en in de poep terecht komt. Wellicht iets voor de dierenbescherming.

  • Annahoeve Meerveld

    Bovengronds is ook beter voor weidevogels en insecten die moeten ook eten!!

  • Alco

    Als bovengronds maar niet stonk, was injecteren nooit verplicht geworden.
    Ik injecteer zelf zonder insnijding!!!

  • frl

    Ik denk dat het meer stinken van mest uitrijden gekomen is door de komst van ligbox, dus drijfmest.

  • koeakker

    Jammer dat juist nu de Sleepvoet wordt verboden. Bovengronds mest uitrijden met emissiebeperking. Het beste van beide systemen.

  • mariapeel

    Niks beter als stalmest voor t bodemleven en de vogels . Drijfmest boven weiland is zeker beter voor alles . De zodebemester is nergens goed voor . Pure geldklopperij anders is t niks

  • mts rodenburg

    bovengronds discutabel net als in de grond. laat iedereen zelf kiezen aub

  • mtseshuis

    Bij regenachtig weer bovengronds of sleepvoeten gewoon toestaan, alle droge omstandigheden verplicht zodebemesten, probleem opgelost! Zender op de poeptank voor de controle, klaar!

Laad alle reacties (11)

Of registreer je om te kunnen reageren.