Home

Nieuws 24 reacties

WNF: stikstofdepositie oorzaak natuurcrisis

Een hoge stikstofdepositie in agrarische en natuurgebieden is de oorzaak van de teloorgang van populaties wilde diersoorten zoals insecten, vlinders en boerenlandvogels.

Die negatieve trend stabiliseert, maar kenmerkende soorten voor bepaalde leefgebieden nemen altijd nog af. Algemeen voorkomende soorten, zoals de pimpelmees en ekster, nemen toe, terwijl zeldzame soorten, zoals de patrijs en veldleeuwerik, zeldzamer worden. Dat concluderen natuurorganisaties in het Wereld Natuurfonds Nederland (WNF) rapport ‘Natuur en landbouw verbonden’.

De achteruitgang van vlinders (60%) wijten de onderzoekers vooral aan de monotone weilanden met Engels raaigras. - Foto: Anne van der Woude
De achteruitgang van vlinders (60%) wijten de onderzoekers vooral aan de monotone weilanden met Engels raaigras. - Foto: Anne van der Woude

Stikstof reduceren

De onderzoekers dringen aan op een forse vermindering van de stikstofdepositie – vooral afkomstig vanuit de veehouderij – om herstel mogelijk te maken. In de praktijk gebeurt dat al met milieutechnische oplossingen, zoals emissiearme stallen en luchtwassers. Maar volgens de onderzoekers is de effectiviteit van zulke oplossingen onzeker. “Dat zijn kortetermijnoplossingen en dus niet afdoende”, aldus WNF-directeur Kirsten Schuijt. WNF wil toe naar een landbouw waarin biodiversiteit de basis vormt en er naar de ecologische draagkracht gekeken wordt. Boeren moeten (financiële) steun krijgen om te switchen naar die natuurinclusieve landbouw. “We moeten meer natuurinclusief boeren en boerinclusief natuur gaan beheren.”

Hoe de uitgelekte plannen van het ministerie van LNV zich uitwerken, weet ik niet. Hopelijk zijn die goed doordacht

WNF-directeur Kirsten Schuijt

Overleg met alle partijen

Schuijt kan moeilijk zeggen of met de aangekondigde maatregelen niet al genoeg depositie gereduceerd wordt. “Eerdere opkoopregelingen in de veehouderij en de saneringsregeling zijn voor de korte termijn om niet alle (bouw)projecten stil te laten vallen. Sinds vorige week begrijpt Den Haag blijkbaar pas dat overleg met alle partijen samen noodzakelijk is. Hoe de uitgelekte plannen van het ministerie van LNV (€ 0,5 miljard voor stoppers en blijvers) zich uitwerken, weet ik niet. Hopelijk zijn die goed doordacht.”

‘Uitstoot ammoniak moet verder dalen’

Schuijt benadrukt dat dit onderzoek anderhalf jaar geleden gestart is, toen er nog geen ‘stikstofcrisis’ was. Ze erkent dat de uitstoot van ammoniak in de veehouderij al fors gereduceerd is, maar de laatste jaren stabiliseert. “Dat moet verder dalen, bij voorkeur in samenwerking met buurlanden Duitsland en België, maar we moeten bij onszelf beginnen.”

Daling van 50%

Uit het rapport blijkt dat populaties van kenmerkende wilde dieren voor agrarisch gebied sinds 1990 met gemiddeld 50% gedaald zijn. Ook karakteristieke soorten in open natuurgebieden als heide, duinen en open grasland, zijn gemiddeld met 50% afgenomen. De omvang van populaties diersoorten op land (alle leefgebieden bijeen) is de laatste twintig jaar echter stabiel gebleven. Dat geldt ook voor dierpopulaties in bossen.

Heide ‘vergrast’ met soorten die van stikstof houden. - Foto: ANP
Heide ‘vergrast’ met soorten die van stikstof houden. - Foto: ANP

Heidegebieden hardst getroffen

Heidegebieden zouden het hardst getroffen zijn, volgens het onderzoek. Vooral op hoge zandgronden, waar de daling 70% is. Het zichtbare gevolg is dat heide ‘vergrast’ met soorten die van stikstof houden. Die gevolgen zouden vervolgens verder doorwerken in de keten op vlinders, insecten(eters) en broedvogels. Afplaggen en begrazing tegen de woekerende grassen heeft de afname niet kunnen stoppen. Tijdelijk helpt afplaggen om te verschralen, maar niet als dit de enige knop is waaraan gedraaid wordt, volgens het WNF.

Boerenlandvogels hebben te lijden

Ook hebben intensief beheer, verdroging en het gebruik van bestrijdingsmiddelen in agrarisch gebied grote gevolgen, volgens het WNF-rapport. Populaties boerenlandvogels, zoals de veldleeuwerik en patrijs, hebben flink te lijden, met een piek al voor de jaren 90. De achteruitgang van vlinders (60%), zoals de argusvlinder en het geelsprietdikkopje, wijten de onderzoekers vooral aan de monotone weilanden met Engels raaigras.

We moeten opletten dat we de rekening niet bij één sector leggen

WNF-hoofd Voedsel en Landbouw Natasja Oerlemans

Natuur is uitgehold

Volgens Schuijt is de Nederlandse natuur zodanig diep uitgehold dat het welzijn en de welvaart in het geding komen. Daarmee doelt ze op het belang van een rijke natuur voor schoon water, bodemleven, bestuiving van gewassen en natuurlijke plaagbestrijding.

Rapport: herstel is mogelijk

Het rapport concludeert dat herstel mogelijk is, maar wel om forse investeringen en een omslag naar natuurinclusieve landbouw vraagt. WNF-hoofd Voedsel en Landbouw Natasja Oerlemans: “We moeten opletten dat we de rekening niet bij één sector leggen. Landbouwgrond beslaat tweederde van Nederland en neemt daarmee, als groot leefgebied van wilde planten en dieren en een belangrijke drukfactor op natuurgebieden, een sleutelrol in. Maar het oplossen van de huidige natuurcrisis is een gezamenlijke opgave, waarbij iedereen moet bijdragen en inleveren.”

LPI-index

De data zijn gebaseerd op fysieke waarnemingen die vervolgens vertaald zijn tot een LPI-index, die wereldwijd gebruikt wordt. Het jaar 1990 is het vertrekpunt en is gelijkgesteld aan 1. Toe- en/of afnames van soorten bepalen uiteindelijk wat de LPI-waarde per jaar is. Het rapport is in samenwerking met diverse Nederlandse natuurorganisaties – zoals Naturalis, Floron en Sovon – opgesteld. De trendgegevens van dierpopulaties van het CBS liggen ten grondslag aan dit rapport. Het is de derde keer dat het WNF Living Planet Report over natuur in Nederland verschijnt.

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • Schrauwen Landbouw

    Bijzonder, de landbouw is sinds de jaren 90 veel milieuvriendelijker geworden en sinds de jaren 90 gaat de natuur volgens de onderzoekers achteruit.

  • Peerke1

    Heel vroeger was hier een IJSTIJD. Hadden we die zogenaamde IJSTIJD dan ook in stand moeten houden. Wat een lariekoek. Toen wij jong waren gingen we iedere zondag naar de kerk. Ga zo maar door.

  • veldzicht

    En wat komt er voor stikstof in de duinen uit de veehouderij.?Volgens mij 0,0 met bijna altijd (zuid of noord)westelijke wind en de vee armste gebieden van het land.Ook al zou er niemand in Nederland wonen dan vergrast en bebost de heide op den duur toch wel even als veen dat afgegraven is.In het begin zo arm en zuur dat alleen bepaalde plantjes er willen groeien later verdwijnen ze weer door stikstof uit de lucht en afgestorven planten.

  • Maas1

    Ja Schrauwen wat is milieuvriendelijk?

    Jaren geleden toen de mest nog werdt geopjecteerd (ketsplaat) waren er veel vogels vele insecten, dat kon je enkel al waarnemen als je enkele kilometers reed de voorkant van de auto of de tractor zat onder een laag ( aangereden) insecten en de auto zat onder de vogel poep. Toen kwamen de " milieumaatregelen" om de NH3 te reduceren en werdt het verplicht om de mest te injecteren rechtstreeks in de bodem die ook nog werdt door sneden en gevuld met mest en door de machine gewicht wordt gedicht dit raakt direct het bodem leven, in mijn ogen op een negatieve manier. De mest moet dan verstikkend oplossen in de bodem i.p.v. via een natuurlijker manier via regen verdund zijn weg naar de wortels te vinden.
    Ik zeg niet dat wij als boeren iets verkeerd doen, we worden gedwongen door " milieuvriendelijk maatregelen" dit zo uit te voeren. Maar dergelijk " onnatuurlijke" werkwijze heeft zeker een keer zijde. Het is mij te makkelijk om naar de boer te wijzen de politiek en de " geleerde" staan ver en steeds verder van de praktische werkelijkheid af waardoor bepaalde maatregelen een onbedoeld negatieve keerzijde hebben op een ander vlak. Dat geld niet alleen in dit geval maar ook in vele andere.
    Een "kwaal" heeft vaak een combinatie van factoren

    Kom achter dat beeldscherm vandaan en trek je laarzen aan!

  • Mtswi

    Mijn kleren slijten nu sneller dan toen ik ruim 40 jaar geleden in de wieg lag. Komt door de stikstof depositie.
    Als je maar hard genoeg schreeuwt gaan ze het vanzelf geloven.

  • kraats

    Fake-nieuws

  • Firma Vellenga

    Toon is wel weer gezet. Vanmorgen op RTL 4 , Hart van Nederland (herhaling). Mensen met zogenaamde kennis die de veehouderij beschuldigen dat er geen plantje en vlinders meer te zien zijn. Wij kunnen roepen wat we willen maar de burger ziet dit en 70 % gelooft het klakkeloos. Een schijtende koe kan niet tegen een schattig vlindertje of plantje op. De boer heeft het allemaal gedaan, hier hoor je niemand over stemmingmakerij

  • @123

    Hoe dichter bij de datum van 20 februari, des te meer rapportjes verschijnen er ineens om maar de landbouw te beschuldigen van de uitstoot , allemaal uit dezelfde gekleurde hoek.

  • bankivahoen

    Jij ziet het goed @123 , lees vandaag het ED maar wat er allemaal instaat tegen de boeren, meer als 10 onderwerpen. Toevallig? Nee het hoort bij het plan om de boer te stigmatiseren en rijp te maken voor opkoop. Erg doorzichtig voor insiders maar helaas niet voor de onwetende burger.

  • daan1908

    Wiens brood men eet , wiens taal men spreekt. Postcode - loterij opvreters zijn het en iedere keer hetzelfde liedje . Ze hebben allemaal hun goedkope vliegvakantie al geboekt ( voorjaarsvakantie - aanbieding Volkskrant ) . We worden collectief belazerd .

  • D. de Jong

    Er komt veel geld beschikbaar daar wil iedereen van profiteren. Want als de natuur in Nederland gered wordt is de wereld ook gered.

  • ghsmale

    Je zou haast zeggen minder stront is minder vogels.
    in 1980 mocht er 125 kuub mest op een hectare van de ambtenaren.
    60 kuub is nu de norm. Er zijn andere factoren die verantwoordelijk zijn voor de teruggang van de weidevogels maar de boer is de nieuwe zwarte piet, we worden vanzelf verboden.

  • wilhelmus01

    Pas maar op Wnf is het paard van Troje. Dik verkering met Bel leerdammer.
    Jammer dat het ons geen cent oplevert alleen maar steeds meer eisen voor minder melkgeld!
    En die arme vogels die worden gewoon opgegeten door de vos. Dat is kringloop.
    Hier is het nog schoon, de vogels in de stad gaan dood van de fipronil.

  • agratax(1)

    Ik wil niet zeggen dat er een kern van waarheid zit als we spreken over de aantallen vogels, insecten etc. Maar om de boer de schuld te geven is te eenvoudig lijkt me. Wie wil graag geld overhouden voor verre reizen of overbodige luxe in zijn huis of aan zijn auto? De burger en dit kan alleen als de vast kosten, huisvesting, energie en vooral voeding laag zijn. Om de voedingskosten laag te houden waren er twee mogelijkheden, "de boer uitkleden" of via de belastingen "Inkomenssteun verlenen". De laatste is vele decennia goed gegaan, tot bleek dat deze belastingcenten ook voor andere zaken, Plattelands of natuur ontwikkeling, konden worden ingezet, dit rook nog naar boeren belang. Het goedkope voedselpakket dwong de boer tevens om meer te produceren per man en per eenheid, dan eigenlijk mogelijk was, gevolg de huidige natuur problemen (al dan niet bedacht door ???) Duidelijk si dat de Randstad de boeren wenst om te vormen tot Aankleding van het buitengebied tegen een slaven loon en het voedsel te betrekken van de wereldmarkt tegen de laagst mogelijke kosten en met de grootst mogelijke sociale en klimaat problemen (voedselzekerheid, oerwoud kap etc.) die denkbaar zijn.

  • wilcovanlaar1

    Woon al 46 jaar in Ederveen (gem Ede) . De heide is de afgelopen 2 jaar nog nooit zo paars geweest. En er zitten hier veel meer vogels, en roofvogels die je vroeger niet zag. rara hoe kan dat ?

  • fietskip

    Sorry dat ik het moet zeggen maar als er zo met boeren om gegaan word wil ik niet eens boer zijn op de manier zoals zo'n organisaties willen! Ik vertrouw ze totaal niet. Nu is het zo een paar jaar later willen ze het toch weer anders en weer anders en weer anders. Het zijn volgens mij organisaties die praten waar hun verdienmodel vandaan komt. Niet te vertrouwen.
    En net als velen zie ik ook dat er nu veel rapportjes naar buiten komen (en er komen er nog wel meer) om de boer maar in diskrediet te zetten om straks niet volledig af te gaan als de waarheid naar buiten komt van de berekeningen van RIVM. en de hele beerput naar buiten komt.

  • farmerbn

    Deze week even door een Nederlandse stad gelopen op weg naar een friettent. Ongeveer 50% van de burgervoortuintjes is verhard met tegels. Niks geen biodiversiteit , regenwaterbuffering en CO2 opname. Burgers willen van alles maar anderen moeten het uitvoeren. Walgelijk.

  • farmerbn

    Het zou mooi zijn als de boeren tijdens de komende verkiezingscampagne foto's maken van verharde voortuintjes van burgers die een groen links logo op de raam hebben gehangen. Met de ondertitel: Hoe groen wil je het zelf hebben.

  • Alco

    Als die lui het over bijtjes en vlindertjes hebben moet je verschraling hebben.
    Maar voor weidevogels juist niet.
    Wat zijn ze toch naïef bij het WNF.

  • stormwind

    Toch zijn voor een vlinder de waardplanten - planten waarvan de rupsen eten - minstens zo belangrijk.

    Een bekende waardplant is de brandnetel. Hiervan eten onder andere de rupsen van dagpauwoog, atalanta, landkaartje, kleine vos, distelvlinder en gehakkelde aurelia.
    De brandnetel is dus erg populair.

  • Sandie

    Hoe kan dat nou rara de industrie en de landbouw hebben de uitstoot van zogenaamde schadelijke stoffen drastisch verminderd met het schoner worden van ook de autos is de lucht veel schoner geworden,maar met de natuur gaat het slechter,volgens wnf,met stikstof als de grote boosdoener.Gaat het eigenlijk niet al slechter sinds ze zijn begonnen met de verschraling van zowel de natuur als de landbouw ,minder vegetatie betekent ook minder insecten((geen of weinig schuilplaatsen)de lucht is schoner (spoorelementen ,meststoffen zoals bvb zwavel etc.zijn in veel gevallen nauwelijks beschikbaar de lucht is schoner)Alle planten hebben voedingstoffen nodig(niet alleen stikstof).Doordat de lucht schoner is geworden verandert ook de natuur,nieuwe planten komen er oude planten verdwijnen De uitleg van wnf is uiterst merkwaardig,ze krijgen veel aandacht van de pers dus waarschijnlijk veel donaties(hebben zeker weer geld nodig).

  • @123

    Wat cijfers,
    1980 -2020
    800.000 koeien minder
    300.000 ha boerenland minder
    3.100.000 inwoners erbij
    4.100.000 auto's erbij
    Havenoverslag Rotterdam van 287 miljoen ton naar 469 miljoen ton
    Schiphol 1990 van 185836 vluchten naar 495748 vluchten in 2019
    Mobieltjes van weinig naar 10.000.000 vorig jaar
    Geen netwerk naar straks 5 g netwerk
    Windmolens van 323 in 1990 naar 2525 eind 2015
    Op het moment van invoering van het verplichte injecteren en de verplichte ammoniakreductie van de landbouw was het aantal dieren en vogels ,insecten het grootst,daarna volgens het rapport de achteruitgang,meer dan 66% reductie ammoniak door de landbouw ,oorzaak misschien niet de stikstof uitstoot van de landbouw,maar misschien wel door de bovengenoemde factoren die wel gigantisch zijn.


  • EL

    Links wordt steeds linker!

  • melkveehouder .

    @123. Je hebt gelijk, maar de deskundigen schrijven dit weg omdat ze uit de hand van de overheid eten. De kentering gaat komen, de vraag is wanneer!

Laad alle reacties (20)

Of registreer je om te kunnen reageren.