15 reacties

‘Boerenprotest vraagt langetermijnbeleid’

Jan Jaap de Graeff, Krijn Poppe en Ron Hillebrand
Niet een gedwongen inkrimping van de veestapel, maar een marktgericht milieubeleid is de weg naar verduurzaming van de landbouw, vinden Jan Jaap de Graeff, Krijn Poppe en Ron Hillebrand.

Het Malieveld was vorige week het toneel van boeren en tractoren. Boeren voelen zich machteloos en niet gewaardeerd door de maatschappij. De burger heeft wel sympathie voor de individuele boer, maar zijn kritiek op onze voedselvoorziening neemt toe. Het economisch succes van onze landbouw levert kosten op voor natuur, milieu en gezondheid. Boeren staan zwak in het systeem van voedselproductie en zien de bui al weer hangen. Het is dus geen wonder dat de crisis rond het Programma Aanpak Stikstof (PAS) veel onrust onder veehouders veroorzaakt.

Houdbare landbouw

De PAS-crisis laat zien hoe belangrijk het is voor investerende ondernemers dat er deugdelijk langetermijnbeleid wordt gevoerd, gericht op het ontstaan van houdbare landbouw in Nederland. Dat geldt niet alleen de stikstofproblematiek, maar even goed de smeulende dossiers van de Kaderrichtlijn Water en het klimaatbeleid. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur waarschuwde eerder al expliciet voor de negatieve uitwerking voor de sector van kortetermijnbeleid voor achtereenvolgens fosfaat, klimaat en straks ook stikstof.

Tractoren op het Malieveld

In de strijd om marktaandeel zijn boeren er al jarenlang toe aangezet hun productie te intensiveren en hun bedrijf te vergroten. De tractoren op het Malieveld waren deze week weer groter dan die bij de vorige grote demonstratie in 1990. De continue noodzaak tot productieverhoging leidt echter tot een harde concurrentie om schaarse factoren als grond en milieuruimte. Afgelopen jaren hebben retail, voedingsmiddelenbedrijven en boeren ingezet op duurzaamheidsschema’s, maar boeren hebben het gevoel dat dit vooral administratieve lasten en geen marges heeft opgeleverd. De PAS-crisis maakt niettemin duidelijk dat – in de woorden van de Commissie-Remkes – niet alles kan en dat de overheid milieubeleid zal moeten voeren. Dat is bedreigend voor de landbouw, want de winstmarges zijn daar klein.

Op het Binnenhof vragen voorstanders van verduurzaming om actieve inkrimping van de veestapel, zonder een beroep te doen op het ondernemerschap van de sector. Anderen halen de schouders op, mogelijk omdat afvloeiing onderdeel van de markt is en de arbeidsmarkt gunstig.

Marktgericht milieubeleid

Naar ons idee ligt de oplossing niet in gedwongen inkrimping van de veestapel, maar in marktgericht milieubeleid. In ons advies Duurzaam en Gezond hielden wij al een pleidooi voor sturing op de afname van emissies met verhandelbare rechten. Stel maximale emissieruimtes voor 2030 en 2050 vast, ken deze aan bedrijven toe en maak ze verhandelbaar. Dat verdient naar het oordeel van de raad nog steeds de voorkeur boven directe overheidssturing op aantallen dieren. Met afnemende emissierechten kan rechtstreeks gestuurd worden op het tijdig bereiken van doelen als de vermindering van de uitstoot van ammoniak, stikstof, fosfaat en CO2. Zo’n systeem stimuleert bovendien innovatie door middel van technologische vernieuwing. Dat is vanouds een troefkaart van het Nederlandse systeem. Hiervan is veel minder sprake bij beleidsmaatregelen waarmee rechtstreeks wordt gestuurd op dierenaantallen.

De markt is betrouwbaarder dan de macht

De economische schade voor de individuele boer zal bovendien veel kleiner zijn als duidelijkheid wordt geboden over de productieruimte in de komende decennia. Dat biedt zekerheid voor investeringen. Via reguliere bedrijfsbeëindigingen in de veehouderij zou bovendien het grootste deel van de milieudoelen kunnen worden bereikt. Boeren zijn gewend aan zulke quota en een warme sanering door de markt, veelal op het moment van generatiewisseling. De markt is betrouwbaarder dan de macht.

Korte en lange termijn

Vanwege de urgentie van de PAS-problematiek valt, zoals de Commissie-Remkes en kabinet voorstellen, niet te ontkomen aan locatiespecifiek kortetermijnbeleid waarin de overheid financiële middelen inzet om versneld boerenbedrijven in de buurt van natuurgebieden vrijwillig te saneren. Wij pleiten ervoor om deze middelen zoveel als mogelijk gericht in te zetten, waarbij tegelijkertijd andere noodzakelijke stappen op weg naar houdbare landbouw gezet kunnen worden. Locaties die te maken hebben met bijvoorbeeld geur-, fijnstof-, verdrogings- of bodemdalingsproblemen dienen hogere prioriteit te krijgen. Ook andere sectoren zullen een bijdrage moeten leveren. Op die manier kan van kortetermijnbeleid het beste worden gemaakt.

Maar bovenal dient de overheid de spelregels voor de langere termijn te bepalen. Zodat de markt zijn werk kan doen, boeren op hun ondernemerschap worden uitgedaagd en de investering in hun tractor kunnen terugverdienen in plaats van op te moeten trekken naar het Malieveld.

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • Kelholt

    Als de Rli dan toch adviezen wil geven dan zou ze de regering moeten adviseren dat een Europees milieubeleid onhoudbaar is. Het is toch niet uit te leggen dat bijvoorbeeld in Noorwegen, Nederland en Spanje dezelfde stikstofnorm (170 kg per ha uit dierlijke mest) geldt? Totaal verschillende (landbouw)landen waar ook verschillende op maat gemaakte regels van toepassing zouden moeten zijn. Het kan blijkbaar wel want waar Nederland een drempelwaarde van 0,05 mol N per hectare hanteert daar is dat in bijvoorbeeld Duitsland meer dan 7 mol.
    En in het artikel wordt een paar keer gesproken over PAS-crisis. Wat is nou precies de crisis? Dat heel Nederland plat ligt omdat een paar politieke onbenullen slecht beleid hebben gevoerd of omdat de 'natuur', wat daar ook mee bedoeld wordt, naar de kloten gaat?
    Ik weet het antwoord wel.

  • Maas1

    De VVD is er voor de NWO alles moet wijken ook de eeuwen oude tradities als de landbouw. Vollenbroek is slechts een pion die wordt gebruikt.
    Er is in Nederland nooit geen discusie gevoerd waar wij naar toe willen als samenleving met dit land.Alles moet wijken voor het grote geld,zelfs onze identiteit.

  • Alco

    Dit hele artikel is gelul achter elkaar aan.

  • ghsmale

    Ridder vollenbroek heeft alles opgenaaid met zijn eigen overtuiging.
    Dat het nu de hele maatschappij raakt i.p.v alleen de boer komt de politiek wat minder uit dus moet de boer het maar weer oplossen.
    De hele stikstof discussie is een "baan" geworden voor bepaalde doelgroepen

  • veldzicht

    En de boeren die worden uitgekocht rond om die natura 2000 gebieden ?wordt dat weer nieuwe natuur? en krijgt dan de volgende ring boeren beperkingen opgelegd,nou zo kunnen we wel doorgaan tot de laatste boer het loodje heeft gelegd.STOPPEN MET DIE ONZIN,waar die hele natuur niks beter van wordt.

  • Henk.visscher

    Vollenbroek had wel gelijk dat de oplossing van de PAS een oplossing op papier was, het trieste is dat met het nieuwe voorgestelde beleid er weer een papieren oplossing komt, de natuur is er nauwelijks bij gebaat.

    Boeren weg en grasland weg en beton erop

  • Henk.visscher

    Ammoniak men stiksofoxide worden omgereknd naat mol, maar die 2 kun je niet zomaar met elkaar uitwisselen

  • Alco

    Gewoon geld vragen voor de opvang door onze gewassen zet hen misschien aan het denken.

  • Kelholt

    @Alco ik heb de berekening al een keer voorgelegd aan Oene Oenema (What's in a name?) maar kreeg zoals verwacht geen reactie.
    Uit het factsheet Tabel 2 van Oene:
    De berekende stikstofdepositie vanuit de landbouw is 765 mol (10,7 kg) per ha per jaar.
    De gemiddelde stikstofdepositie, van alle sectoren, in Nederland is 1655 mol (23,2 kg) per ha per jaar.
    De totale oppervlakte van Nederland bedraagt 4.145.000 hectare. De landbouw zorgt dus voor een depositie van 10,7 kg x 4.145.000 ha = 44,3 kiloton N.
    Het areaal landbouwgrond in Nederland is 2.238.300 ha. Hier slaat 23,2 kg N per ha vanuit ALLE sectoren op neer. Totaal komt er op het areaal landbouwgrond dus 23.2 kg x 2.238.300 ha = 51,9 kiloton N terecht. Deze hoeveelheid stikstof wordt door de gewassen opgenomen en komt daarna via de kont van de koe weer gedeeltelijk in de lucht terecht. Per saldo NEEMT DE LANDBOUW dus 51,9-44,3= 7,6 kiloton stikstof OP in de bodem en in dieren.
    Wie kan deze rekenmethode weerleggen?

  • Zuperboer

    En terwijl de boeren volop participeren in duurzaamheidsprogramma's zoals hierboven genoemd, trachten 'cooperaties'als FrieslanCampina aan hun stoelpoten te zagen door de melkprijs naar een nieuw standaardniveau terug te verlagen.............

  • Henk.visscher

    klopt zuperboer, dat geschreeuw van duurzaamheid en meer geld naar de boeren komt niets van terecht

  • Henk.visscher

    het moet omgekeerd zijn eerst een goede prijs en dan pas nieuwe duurzaameisen

  • Meer krachtvoer of minder geld ook voor kunstmest ect bij natura 2000 of niet geen enkel bedrijf is het zelfde hoe kun je dan een algemene regeling treffen regel het maar op bedrijsnivo ( binnen de landsgrenzen zal mij benieuwen hoe Schiphol dat gaat doen🤣)

  • Ps ben het voor de volle 100%eens met het artikel 2007 werd aangekondigd 2015 einde melkquotum Dan vertelt de politiek jaren lang geen grond geen productie en waar staan we nu ?? Als bedrijf met latente ruimte alles weg dus!!

  • Lto heeft toen mooi de investeringen van de banken in megastallen veilig gesteld

Laad alle reacties (11)

Of registreer je om te kunnen reageren.