25 reacties

‘Kringlooplandbouw is landbouw zonder kunstmest’

Met haar LNV-visie ‘waardevol en verbonden’ wil minister Schouten kringlooplandbouw realiseren. Volgens Frits van der Schans is een landbouw zonder inzet van kunstmest mogelijk.

Een van de ambities die de minister noemt is een vermindering van het gebruik van kunstmest op basis van fossiele grondstoffen zoals fosfaat en aardgas. Het uiteindelijke doel is om helemaal geen fossiele kunstmest te gebruiken. Deze uitdaging hebben we verkend en blijkt dichterbij dan ooit tevoren.

Het gebruik van kunstmest is sinds de jaren tachtig sterk verminderd. Zo is stikstofkunstmest gehalveerd en fosfaatkunstmest gedecimeerd. Naast het gebruik van kunstmest staat een aanzienlijke hoeveelheid dierlijke mest die buiten de Nederlandse landbouw wordt afgezet; bijna 88 miljoen kilo stikstof en 48 miljoen kilo fosfaat. Ongeveer 60% daarvan betreft mestexport, al dan niet na be- of verwerking, en circa 20% wordt in Nederland verwerkt, voor het grootste deel verbrand. Van alle geëxporteerde en verwerkte mest, vormt pluimveemest het grootste aandeel.

Lees verder onder de grafiek.

Overschot van 39 miljoen kilo fosfaat

Uit de balans tussen het gebruik van kunstmest in de landbouw en de afzet van dierlijke mest buiten de landbouw, blijkt dat er meer dan voldoende dierlijke mest is om alle fosfaatkunstmest te vervangen. Er resteert een overschot van 39 miljoen kilo fosfaat. Maar het beeld bij stikstof is duidelijk anders. Uitgaande van het huidige bemestingsniveau resteert een behoefte van 157 miljoen kilo stikstof. Is het mogelijk om ook het gebruik van deze fossiele stikstofkunstmest te vermijden? Bij de beantwoording van deze vraag gaan we uit van het produceren van (precisie) meststoffen op basis van dierlijke mest zodat specifieke bemesting mogelijk blijft.

Lees verder onder de grafiek.

Geen data beschikbaar van 1987, 1988 en 1989.

Vlinderbloemigen

De totale stikstofbehoefte in de landbouw kan deels worden ingevuld met behulp van vlinderbloemige gewassen. Deze gewassen leggen stikstof uit de lucht vast en hebben zo een veel lagere stikstofbehoefte. Daarbij leveren zij stikstof aan het gewas dat erna wordt geteeld. Niet onbelangrijk is dat deze gewassen ook een eiwitrijke opbrengst hebben en door een diepe worteling bijdragen aan een gezonde bodem.

Besparing van de stikstofbemesting

Vlinderbloemigen kunnen uit de lucht tot wel 300 kilo stikstof per hectare binden. Dus als met in- of doorzaai een groot deel van het grasland wordt omgezet naar grasklaver, kan tot wel 100 miljoen kilo stikstof worden uitgespaard. Met de teelt van luzerne, lupinen en veldbonen is een aanzienlijke besparing van de stikstofbemesting mogelijk. Te denken valt aan een direct effect van 150 kilo per hectare en via nalevering nogmaals 100 kilo per hectare. Met de teelt van 200.000 hectare van deze gewassen kan tot wel 50 miljoen kilo stikstofkunstmest worden uitgespaard.

Door al deze maatregelen is geen ‘fossiel-kunstmest’ meer nodig

Vermindering uitstoot van broeikasgassen

De hiervoor genoemde maatregelen (grasklaver en teelt van vlinderbloemigen) kunnen zorgen voor een vastlegging van wel 150 miljoen kilo stikstof. Daarnaast kunnen gewasresten, vanggewassen en maaisel uit natuurgebieden, sloten of bermen (nog) beter worden benut. Door al deze maatregelen is geen ‘fossiel-kunstmest’ meer nodig en kan de uitstoot van broeikasgassen aanzienlijk worden verminderd. Deze kringlooplandbouw levert door minder kunstmestproductie, mestverwerking en mesttransporten een daling van de emissie van broeikasgassen op van ongeveer 1 Mton CO2-equivalent.

Mogelijke maatregelen

De toepassing van deze maatregelen en inzet van deze gewassen vraagt een grote inspanning van boeren en tuinders en verdient daarom brede ondersteuning. Maatregelen die kunnen bijdragen aan deze transitie zijn:

  • Aanpassen van de EU Nitraatrichtlijn ten aanzien van de normering van het gebruik van dierlijke mest per hectare;
  • De teelt van vlinderbloemigen, eiwitrijke gewassen krachtiger stimuleren door bijvoorbeeld aanpassing van de criteria voor de ecologische aandachtsgebieden, en door eisen te stellen aan het gebruik van ‘regionaal eiwit’ in de varkens- en pluimveehouderij;
  • Ontmoedigen van het gebruik van kunstmest op basis van fossiele grondstoffen door een stikstofheffing. De opbrengst van deze heffing kan worden ingezet voor de ontwikkeling van (technieken voor de productie van) duurzame meststoffen;
  • Beleidsverandering ‘van mestbeleid naar bemestingsbeleid’;
  • Stimuleren van stalsystemen waarmee veehouders mest produceren die door scheiding, rijping en/of meer organische stof, beter toepasbaar is in plantaardige sectoren;
  • Omvormen van subsidies van mestverwerking naar productie van duurzame meststoffen;
  • Stimuleren van de omschakeling naar bedrijfssystemen met lagere niveaus van stikstofbemesting zoals natuurinclusieve en biologische landbouw.

Het kan zonder fossiele kunstmest

Het realiseren van kringlooplandbouw zonder het gebruik van kunstmest van fossiele oorsprong is zeker in Nederland heel goed mogelijk. Minister Schouten beschikt daarbij namens de rijksoverheid over relevante knoppen om aan te draaien. Aan deze transitie dienen ook bedrijfsleven, onderwijs, onderzoek en maatschappelijke organisaties bij te dragen. Om die medewerking concreet te maken, kan ministerie LNV wellicht het voortouw nemen voor het opstellen van een ‘Deltaprogramma kringlooplandbouw zonder kunstmest’.

Laatste reacties

  • juur

    Dit is alleen voor stikstof vastleggende vlinderbloemige gewassen.

  • Alco

    Aanpassen normering van dierlijke mest is eigenlijk gewoon boerenverstand, maar het wordt uitgelegd als het ei van Columbus.

  • Firma Vellenga

    Precies, zoiets kunnen we zelf ook wel bedenken.
    (Ook al nagedacht over de kunstmestsillo's ??? Dezen zijn niet recyclebel)

  • veldzicht

    Kringlooplandbouw is landbouw zonder kunst mest! pas maar op, straks moet je geen of minder kunstmest gebruiken en moet de dierlijke mestgift ook omlaag.
    Volgens die milieu "deskundigen"is mest de veroorzaker van alle kwaad.

  • koestal

    we zijn nog steeds verplicht om kunstmest omdat we niet genoeg dierlijke mest mogen de gebruiken,de politiek is hardleers

  • farmerbn

    De focus ligt eerst op ' geen kunstmest'. Dat is mogelijk omdat er veel mest uit de veehouderij is én boeren moeten de overheid helpen met het oplossen van het maaiselprobleem uit natuurgebieden plus gebruik van vlinderbloemigen. Als het verbod op kunstmest ingesteld is moet de veestapel verkleind worden. Dit kan door de verplichting om eiwit uit de regio te moeten voeren. Dat regionale eiwit is te duur zodat de veestapel automatisch kleiner wordt. Er komt dus minder mest maar terugpakken naar kunstmest kan niet meer. Je ziet de landbouw gewoon verdwijnen in Nederland.

  • info36

    Dat deze meneer de weg kwijt is, is wel duidelijk.

  • john***

    die vlinderbloemigen zijn alleen een succes met een flinke fosfaatgift.. de waarheid komt ergens in het midden te liggen.. maar waarom eiwit telen als het hier helemaal niet uit kan omdat te telen?

  • Jan-Zonderland

    (Ten dele) omschakelen van kunstmest naar organische mest is heel goed mogelijk en had al lang gerealiseerd kunnen zijn als men het maar aan de juiste mensen (o.a. Boeren) had over gelaten. Maar de overheid wil zelf 100% de regie in handen houden en dan gaat het niet alleen traag en niet gebaseerd op de realiteit maar dan is een doemscenario zoals Farmerbn het schetst zeer wel mogelijk het eindresultaat. Kortom, levensgevaarlijk.
    Verder kraamt de schrijver van het artikel ook weer een hoop onzin uit met z'n veldbonen en lupinen. De man is de laatste paar jaar ook niet meer buiten de deur geweest zo lijkt het.

  • themmen

    Mais kun je al zonder kunstmest verbouwen en neemt ook nog veel Co 2 op met groei en hoge opbrengst per ha met veel energie hoef je geen soja te voeren kun je met eiwit uit raapschroot voldoen en koeien schijden minder methaan uit met veel mais in rantsoen. Word volgens mij teveel op gras gefocust mais is mileu vriendelijker en rendabeler dan gras vooral op zand

  • kleine boer

    Themmen maar koeien weiden in de mais is lastig.....

  • ghsmale

    Dit is het nog maar het begin,
    Nederland wordt één groot natuur reservaat.

  • gjh

    wat een slap lul verhaal van deze gozer dan snap je er echt niets van.

  • Mtstermors1

    Je moet de dunne fractie na scheiden aan kunnen voeren. Die zit goed met kunstmest en laag in fosfaat. Kun je zo bij de rundermest in mengen. Scheelt ook weer kunstmest strooien en een bult transport. En je hebt heel mooi product voor de plant

  • Nieuw.

    De consument kan nu toch al kiezen voor kringloop voedsel, lees biologisch. Alleen zal niet iedereen dit doen ivm prijs of kwaliteit. Verder theoretisch verhaal, kunstmest kun je veel beter afstemmen op behoeftes en timing ook eenvoudiger geen uitrij beperkingen ivm weer, regels etc.

  • dcjdejong

    Zou er iemand mij kunnen uitleggen waarom Luzerne nog steeds als akkerbouw gewas gezien wordt ?
    Is in staat om stikstof uit de lucht te binden, verbeterd de structuur dus prima rotatie gewas.
    Maar ivm 80 : 20 verhouding kan het niet geteeld zonder dat het ten koste van het maisareaal van gaat.

  • Alco

    De enige manier om biologisch ook spotgoedkoop te krijgen is om het voor iedereen ahw. te verplichten.

  • veldzicht

    @alco ,en dan wel over de hele wereld,alleen moeten er dan wel de helft van de mensen weg in verband met minder voedsel,dus wie legt als eerste de strop om zijn nek.

  • agratax(1)

    Stel dat we in Nederland ons eigen eiwithoudende voer verbouwen. Of het economisch verantwoord is laat ik in het midden. Op deze percelen kunnen geen producten worden geproduceerd voor menselijke consumptie en dat in een land dat steeds minder landbouwgrond heeft en zijn bevolking wil laten groeien door een ongecontroleerde immigratie golf. Ik zie het al voor me met minder grond meer mensen voeden en dan ook nog eens zonder evenwichtige bemesting. Dit kan alleen maar als we de handel vrij laten in het importeren wat ze willen uit teelt gebieden die op wetenschappelijk verantwoorde wijze bemesten en irrigeren. Wie wordt er dan beter van deze CLM landbouw wijze, de boer, de consument? Ik denk het niet, het zal de Handel zijn, die al eeuwen aan de touwtjes trekt.

  • Zuperboer

    Een kringloop heeft toch uiteindelijk ook BALANS nodig. Ik betwijfel het verhaal van het CLM in ieder geval op 1 punt, als je mineralen onttrekt en via de humane consumptie bij IJmuiden en Hoek van Holland uit de kringloop laat ontsnappen, zul je ergens moeten compenseren.

  • jan1953

    Heeft zo'n idioot weer wat bedacht om boeren te pesten man donder toch op moet keer honger winter komen dat praat hij wel anders

  • Bennie Stevelink

    Ik ben het wel met Frits van der Schans eens dat wij in Nederland in principe geen kunstmest nodig hebben. De hoeveelheid mineralen die via voer en geïmporteerd voedsel binnenkomen is waarschijnlijk groter dan de hoeveelheid mineralen die via geëxporteerd voedsel én verlies via riolering Nederland weer uitgaat.
    De uitdaging hierbij is, om de in overvloed aanwezige organische mineralen zodanig te scheiden, eventueel te bewerken en aan te wenden, dat een landbouwkundig optimale bemesting ontstaat.

  • Alco

    Ook eens met @Bennie.
    Maar pas op.
    Ze willen eerst de kunstmest van het plan en als er dan pas gepraat kan worden over de normering, dan zal de conclusie zijn.
    Zijn we er dan toch weer ingetuind.

  • farmerbn

    Precies alco.

  • Jules Nijst

    Als je de systeemgrens beperkt tot Nederland, dan zou het wellicht kunnen. Maar wat in de analyse vergeten wordt is dat er bij de productie van het veevoer dat we importeren veel kunstmest gebruikt wordt. Uit een akker, een weiland, zelfs uit een bos lekt stikstof weg. De enige echt niet-antropogene bronnen die er zijn om die lek te compenseren zijn leguminosen en bliksemontladingen. Die bronnen zijn helaas te klein om de stikstofvoorziening voor onze huidige voedselvoorziening op het huidige landbouwareaal te verzorgen. Als je kunstmest uit het systeem haalt ontkom je niet aan een enorme vergroting van het wereld landbouw areaal. Willen we dat? En als we het al willen, kan het überhaupt? Ik denk het niet.

Laad alle reacties (21)

Of registreer je om te kunnen reageren.