2 reacties

'Ammoniakemissies vele malen onzekerder dan gerapporteerd'

Jaap C. Hanekamp
Er is nog altijd veel onduidelijkheid en onzekerheid over ammoniak. Dat blijkt uit een recente studie. Medeauteur Jaap C. Hanekamp licht toe en reageert op kritiek.

Het staat er kort en bondig: meetgegevens van het landelijk meetnet ‘kun je niet gebruiken om een landelijk gemiddelde te berekenen'. Jan Willem Erisman onderschrijft onomwonden één van onze conclusies. Hij vult aan: ‘Het meetnet voor ammoniak is niet ontwikkeld om landelijke gemiddelde concentraties te meten. Voor een goede landelijke bepaling van de concentraties in de lucht zijn duizenden meetpunten nodig en daar is geen geld voor'.

Het is wonderlijk dat wij de eersten zijn die dat met een uitgebreide en eenvoudige statistische analyse publiekelijk maken. We zijn nog nauwelijks bekomen van de verbazing.

Open deur

Maar, stelt Erisman, je kunt ‘vanwege de beperktheid kritiek hebben op bepaalde onderdelen en op dingen die er niet in staan'. Een open deur. Elk onderzoek dat wordt gedaan, ongeacht het budget, kent zijn beperkingen en het is oh zo gemakkelijk om vervolgens kritiek te hebben op wat er niet gedaan en gezegd is. Echter, het precieze karakter van de kritiek en de beperktheid blijft in nevelen gehuld.

'We hebben met een klein budget enkele fundamentele zaken op tafel gelegd'.

Laten we het eens van een andere kant bekijken. We hebben met een klein budget enkele fundamentele zaken op tafel gelegd. Deze zijn met de publieke miljoenen van zo’n 30 jaar Nederlands ammoniakonderzoek nooit boven water gekomen. De honderden publicaties ten spijt. Vele zaken blijven ongespecificeerd en dat is allerminst zo in onze studie. We geven precies aan waar en hoe bepaalde zaken zijn bestudeerd en op welke wijze dat gebeurd is en welke conclusies daaruit voortvloeien.

Modelonzekerheid

Dit geldt bijvoorbeeld voor het rekenmodel dat door de Wageningen University & Research (WUR) gebruikt wordt bij de verwerking van meetgegevens, verkregen tijdens bemestingsproeven. Wij hebben in hoofdstuk twee van onze studie met precisie de nog nooit gerapporteerde modelonzekerheid blootgelegd. Deze onzekerheid is niets anders dat het betrouwbaarheidsinterval dat ontstaat wanneer verkregen meetdata worden omgerekend naar emissiefactoren. Het rapport van Huijsmans en Hol uit 2012, waarvoor we de gemiddelden van meetdata van WUR hebben gekregen en verwerkt conform het gebruikte model, rept er met geen woord over.

'Ammoniakemissies tijdens bemesting zijn dus vele malen onzekerder dan worden gerapporteerd'.

Sterker: noch in dit rapport, noch in de congresrapportage van Huijsmans en Schils uit 2009, noch in Huijsmans et al. van 2015 (besproken in Boerderij 3 september 2015), worden die exact te bepalen en fundamentele modelonzekerheden aan de orde gesteld. Onbegrijpelijk. En die specifieke en forse modelonzekerheid is nog maar een deel van de totale onzekerheid die we hebben kunnen blootleggen. Ammoniakemissies tijdens bemesting zijn dus vele malen onzekerder dan worden gerapporteerd. En hoe weet je dan zeker dat stikstofbeleid nodig is?

Beschikbaarheid data

Het is verbijsterend dat de ruwe meetdata van de bemestingsproeven die het ammoniakbeleid bepalen niet meer beschikbaar zijn. Dat is juist zo onbegrijpelijk, omdat dataopslag niets kost. Dataverkrijging juist heel veel. Het antwoord van Erisman is zo mogelijk nog onbegrijpelijker: ‘Als een artikel eenmaal door de peerreview is gegaan, of als een proefschrift is goedgekeurd, zou het goed moeten zijn. Zo werkt dat in de wetenschap'. Was het maar zo’n feest. Het is totaal niet in lijn met de reproduceerbaarheidscrisis in vele onderzoeksgebieden. De schattingen lopen uiteen, maar het is aannemelijk dat de helft van al het gepubliceerde onderzoek in de wereld niet reproduceerbaar is. Voetnoot elf van ons rapport is slechts een voorbeeld van de pittige en soms onthutsende wetenschappelijke literatuur die daarover verschijnt.

Frauderende hoogleraar Stapel

Bovendien, peerreview is allerminst hetzelfde als een audit. Meetgegevens en gegevensverwerking worden bij hoge uitzondering in een peerreview nagewerkt. Moeten wij iedereen herinneren aan de onderzoeksfraude door hoogleraar Stapel? Het gaat ons hier nadrukkelijk niet om het frauduleuze karakter van die kwestie, maar om het feit dat Stapel heel goed wist dat audits van meetgegevens en gegevensverwerking eigenlijk nooit plaatsvinden in een peerreview. Daarom kon hij zo lang zijn gang gaan.

'Peerreview is geen oorkonde die de inhoud van een discourse boven alle twijfel verheft'.

Nogmaals: wij suggereren geen fraude in het ammoniakdiscourse. We beperken ons hier expliciet tot de kwestie rondom peerreview en de forse beperkingen daarvan. Peerreview is geen oorkonde die de inhoud van een discourse boven alle twijfel verheft. Integendeel. Keer op keer behoren onderzoekers rekenschap te geven van wat zij doen. We hebben met ons rapport dus een klassieke en niet sexy wetenschappelijke rol vervuld, namelijk die van auditor. En laten we volstrekt helder zijn: de statistiek die centraal staat in onze studie behoeft geen peerreview. Die is te vinden in elke reader voor bachelorstudenten van universiteiten.

Jaap C. Hanekamp is verbonden aan het University College Roosevelt in Middelburg en medeauteur van het rapport: 'Ammoniak in Nederland, enkele kritische wetenschappelijke kanttekeningen'

Laatste reacties

  • ep

    Waarom is er zo weinig reactie van LTO op dit onderzoek?
    Ik lees er in Nieuwe Oogst bijna niets over terwijl de hele ammoniakperikelen een gigantische impact hebben op het boerenbedrijf.

  • WGeverink

    Ach, iedereen is het er ook over eens dat de aarde opwarmd ondanks het feit dat de satelietmetingen van de afgelopen 20 jaar niet echt een temperatuur stijging laten zien... Regeringen vinden het prachtig dat ze er zonder moeite een carbon tax doordrukken.

Of registreer je om te kunnen reageren.