Home

Achtergrond 2 reacties

Hoe gaan Zeeuwse boeren met droogte om?

Zeeuwse boeren zijn meer dan in andere delen van het land volledig afhankelijk van regenval. Het tweede en voor sommigen zelfs het derde droge jaar op rij eist z’n tol. Akkerbouwers en melkveehouders in Zeeland leren omgaan met de droge grond.

Op de eilanden en schiereilanden van de zuidwestelijke provincie zien boeren de nodige buien nog wel eens overwaaien. De afgelopen maanden waren droog, een weekendbui, variërend van 10 tot 40 millimeter was zeer welkom en doet het gewas goed, maar lost het droogteprobleem niet op. Het gemeten neerslagtekort is door het KNMI gesteld op 200 millimeter, maar de droogte van vorig jaar ijlt nog na in de grond.

Vorig jaar volgde de periode van droogte na een paar flinke buien. 2019 is anders. Het groeiseizoen startte op veel plekken met een watertekort. Op de Zeeuwse klei gaat het beter dan op de zanderige stukken. Nadeel voor Zeeuwse boeren tegenover bijvoorbeeld boeren in Twente en de Achterhoek, waar ook dit jaar weer grote neerslagtekorten worden gemeten: in Zeeland is veel water zout. In de sloot en in de grond. De Zeeuwse boeren zijn grotendeels overgeleverd aan de grillen van de natuur en moeten daar hun teelt op aanpassen.

Lees verder onder de foto.

Dit maisveld in Koewacht in Zeeuws-Vlaanderen van ongeveer anderhalve meter hoog is grotendeels verdord. - Foto’s: Peter Roek
Dit maisveld in Koewacht in Zeeuws-Vlaanderen van ongeveer anderhalve meter hoog is grotendeels verdord. - Foto’s: Peter Roek

De droogte van 2019 typeert zich in regionale verschillen, die ook in Zeeland goed zichtbaar zijn. Het beeld in de Zeeuwse polders is zeer divers. Langs een polderweg in Zeeuws-Vlaanderen staat aan beide zijden een perceel mais. Links staat de mais fier in groen blad, de plant is een ruime 2,5 meter hoog. Aan de andere kant van de weg staat hetzelfde gewas nog geen anderhalve meter hoog en de bladeren zijn geel en verdord.


Beregeningsinstallatie draait, waar mogelijk, overuren

Op het eerste gezicht staan de percelen aardappelen rondom het bedrijf van Nils van Tilbeurgh er goed bij. “Dan moet je er maar eens tussen gaan kijken”, zegt vader Mathé.

Lees verder onder de foto.

Het aardappelloof van de Melody's van akkerbouwer Nils van Tilbeurgh is vergeeld door de droogte. Dit perceel is 2 maal beregend. Het schiereiland Tholen is zo ongeveer de enige locatie in Zeeland waar dit kan uit oppervlaktewater.
Het aardappelloof van de Melody's van akkerbouwer Nils van Tilbeurgh is vergeeld door de droogte. Dit perceel is 2 maal beregend. Het schiereiland Tholen is zo ongeveer de enige locatie in Zeeland waar dit kan uit oppervlaktewater.

En inderdaad, het loof is fris groen, maar de stengels zijn op veel plekken geel. Van Tilbeurgh boert op het schiereiland Tholen. “Hier hebben we de mazzel dat we kunnen beregenen. Het waterschap kan zoet water in de sloten inlaten vanuit het Volkerak-Zoommeer. Dus bij ons zijn de sloten zoet en het water geschikt om mee te beregenen.” Daar maakt de jonge akkerbouwer dus ook gebruik van. De beregeningshaspel heeft de meeste percelen al 2 of 3 keer gezien. Nu staat het apparaat even werkeloos in de schuur. “Na een bui van 20 millimeter dit weekend is het nu even niet nodig, maar om de groei in de aardappelen te houden, zullen we straks wel weer aan de bak mogen”, vertelt de akkerbouwer.

Lees verder onder de tweet.

Een bruine lijn aan de slootkant, zo’n 20 centimeter boven het huidige waterpeil, verraadt dat nog niet zo lang geleden meer water in de sloot zat. “Ik schat dat we er zo’n 60 kuub water uit gepompt hebben”, aldus Nils van Tilbeurgh. Beregenen doet hij alleen in de aardappelen, waar de akkerbouwer verder niet ontevreden over is. “Ook de bieten staan relatief goed, hoewel die niet beregend zijn. De diepe wortels weten het water nog goed te vinden.”


Met regelmaat wat regen gaat het met bieten en tarwe goed

Dat is wel anders bij Bart Kik in Bruinisse, op Schouwen-Duiveland. Al het water is zout, ook in de sloten. Hij noemt zichzelf ‘parttime akkerbouwer’ en teelt nu alleen suikerbieten en tarwe op 29 hectare.

Lees verder onder de foto.

Akkerbouwer Bart Kik is, ondanks de relatieve droogte, zeer te spreken over de conditie van zijn bieten in Bruinisse. De bovenste kleilaag is droog, maar daaronder zit nog voldoende vocht in de grond.
Akkerbouwer Bart Kik is, ondanks de relatieve droogte, zeer te spreken over de conditie van zijn bieten in Bruinisse. De bovenste kleilaag is droog, maar daaronder zit nog voldoende vocht in de grond.

“Ik heb jaren geleden ook pootaardappelen gehad, maar in een droog jaar werd het niet veel. Daarnaast heb ik uien geprobeerd, maar ook die hebben veel water nodig en dat is hier gewoon niet. Je bent afhankelijk van regen. Achter het bedrijf zit wel een zoetwaterbel, maar daar kun je niet bij. Een bron slaan, gaat niet, omdat het zand te fijn is”, vertelt Kik. Collega-boeren die wel in de aardappelteelt zitten, laten soms vrachtwagens met water, veelal afkomstig uit hetzelfde Volkerak-Zoommeer, komen. “Dat kost € 140 per vracht. Om een hectare te beregenen heb je zomaar 10 wagens nodig”, rekent de boer voor.

Kik heeft relatief geluk gehad. Het heeft redelijk regelmatig geregend. Onder de bovenste kleilaag, die snel afdroogt door de altijd aanwezige wind, zit een vochtige kleigrond. “Eigenlijk gaat het heel goed”, vindt hij.


Mais doet het goed, maar aan gras is gebrek

Voor melkveehouder Bart Remoortele in Koewacht, in Zeeuws-Vlaanderen is het eigenlijk al het derde slechte jaar, wat regenval betreft. Samen met zijn vader heeft hij 95 melkkoeien met bijbehorend jongvee. Het ruwvoer wordt zoveel mogelijk zelf geteeld op 52 hectare, waarvan 12 hectare voor de mais.

Lees verder onder de foto.

Melkveehouder Bart van Remoortele in Koewacht is positief verrast hoe goed de mais er bij staat. Voor een goede oogst is nog wel een buitje nodig, zodat goede kolven gevormd worden.
Melkveehouder Bart van Remoortele in Koewacht is positief verrast hoe goed de mais er bij staat. Voor een goede oogst is nog wel een buitje nodig, zodat goede kolven gevormd worden.

Anders dan vorig jaar ging aan deze droge zomer een relatief goed voorjaar vooraf. “We hebben 3 snedes kunnen maaien, maar er mag nog wel wat bij.” De koeien lopen nog wel buiten, maar er is voor de koppel weinig te vreten. “Ze gaan ’s ochtends naar buiten en zoeken wat sprietjes, maar om 10 uur zijn ze weer terug aan het voerhek.” Hij laat een perceel zien waar een paar weken geleden wat jongvee op heeft gelopen. Het is nu grotendeels dor en op veel plekken is het zelfs kaal. “Vorig jaar ingezaaid, want er stond vorig seizoen mais, maar het gras heeft amper kans gehad om te groeien.”

Positief verrast is Remoortele over de mais op het aangelegen perceel. Ruim 2 meter hoog en frisgroen. “Afgelopen weekend hebben we een goeie bui gehad en die heeft de mais blijkbaar goed gedaan.” Het perceel is veelbelovend. “Maar dan moet ik er wel bij zeggen dat dit een stuk oud grasland is. Daardoor heeft de grond het water goed vast kunnen houden en daar profiteert de mais nu van. Nu hebben we nog een keer een paar goede buien nodig, zodat er kolven in komen en deze goed gevuld worden.”

Dat Remoortele een goed perceel heeft uitgezocht voor z’n mais, wordt ook duidelijk als hij een perceel van een buurboer laat zien, nog geen 100 meter verderop. “Een paar weken geleden stond dit net zo mooi als bij ons, maar daar is nu niks meer van over.” Het veld is geel en de hoogste planten halen de anderhalve meter krap aan.


Bonte grond en planten in overlevingsstand

Meer naar het oosten heeft de Zeeuws-Vlaamse grond minder water gehad. Akkerbouwer en pluimveehouder Maarten van Hal heeft in Sint-Kruis een krappe 20 millimeter gehad. “Voor het dorswerk is dat natuurlijk mooi, scheelt weer drogen”, vertelt de jonge boer als hij van de combine afstapt. “De wintertarwe heeft het prima gedaan, 9 tot 10 ton per hectare, maar de zomertarwe zal zo rond 6 ton per hectare zitten, daar zat niet overal een aar in. Dat komt echt door vochttekort.”

Lees verder onder de foto’s.


  • Akkerbouwer Maarten van Hal in Sint Kruis bekijkt zijn aardappelen die te lijden hebben gehad van de droogte afgelopen periode.

    Akkerbouwer Maarten van Hal in Sint Kruis bekijkt zijn aardappelen die te lijden hebben gehad van de droogte afgelopen periode.

  • De stengels van de pootaardappelen zijn vergeeld. De hitte en droogte hebben de groei van de poters stilgelegd.

    De stengels van de pootaardappelen zijn vergeeld. De hitte en droogte hebben de groei van de poters stilgelegd.

  • De planten van de bruine bonen van Van Hal zijn op veel plekken verbrand tijdens de hitte van vorige week.

    De planten van de bruine bonen van Van Hal zijn op veel plekken verbrand tijdens de hitte van vorige week.

De droogte is zichtbaar in de aardappelen, suikerbieten, bruine bonen en uien. Van Hal laat een perceel pootaardappelen zien. De kleur van het aardappelloof varieert van frisgroen tot bruingeel. “De grond is bont, zoals ze dat noemen. De samenstelling wisselt, de wat zanderige stukken houden een stuk slechter het water vast en dat zie je terug in de stengels. Door het watertekort zijn ze gaan hangen, tijdens de hitte van vorige week zijn de stengels verbrand.” Hij trekt een plant uit de grond en graaft ongeveer 10 poters op. De grond is nog wel wat vochtig. “Maar de groei is hier al wel uit”, ziet hij.

Aan de andere kant van de weg ligt een perceel bruine bonen, dat vooral te lijden heeft gehad onder de extreme hitte. Bladeren zijn verbrand. “De plant is in de stress geschoten en is in overlevingsstand gegaan. Eerder had de plant het ook al niet makkelijk, dat is nu zichtbaar in de peulen. Daar kunnen bij een goed gezonde plant onder optimale omstandigheden 5 bonen in volgroeien.” Hij laat een peul zien waar 3 kleine bonen in zitten. “Deze kunnen nog wel afrijpen, maar het kost wel opbrengst”, concludeert Van Hal. In andere peulen zitten 4 of 5 kleinere bonen. Vergeleken met vorig jaar is het neerslagtekort even groot, in het veld is de droogte minder zichtbaar in de vorm van gele planten. “Vorig jaar hadden we een paar weken warm weer. Behalve die extreme week, ging het dit jaar beter. Dat zie je boven de grond.”

Laatste reacties

  • el

    Dankzij Trump word graan goedkoop, als de oogst in NL tegen valt koop je gewoon bij uit Amerika!

  • diele

    aan de westkust is het droger dan vorig jaar. de uien gaan de 30 ton amper halen . aard appels dood bemonsterd op 32ton . wij hadden buitjes van een paar mm waar je niets aan had. ga eens kijken aan de kust van walcheren en n beveland

Of registreer je om te kunnen reageren.