Home

Achtergrond 1 reactie

Algenkweek: kansen en uitdagingen voor de boer

Algen worden ook wel het groene goud genoemd. De beloftes zijn groot. Lange tijd waren de kosten van algenkweek echter hoog. Daarin lijkt nu verandering te komen door nieuwe technieken. Ook boeren kunnen ermee aan de slag.

Al jaren worden micro-algen bestempeld als het nieuwe groene goud. Het zouden de beloofde alternatieve eiwitten zijn en veel kunnen betekenen in de opslag van CO2. Naast grotere kweekbedrijven, stapten ook boeren in de productie van micro-algen. Een grote vlucht nam de kweek echter niet.

Maar nu lijkt de algenkweek aan het begin te staan van opschaling, doordat het belangrijkste struikelblok, de kostprijs, weggenomen kan worden door nieuwe kweeksystemen. Volgens deskundigen is het de moeite waard om de productie op te schalen. Ook boeren kunnen de stap naar algenkweek wagen, of op termijn gebruik maken van één van de vele mogelijke toepassingen.

Algen. - Foto: Anne van der Woude
Algen. - Foto: Anne van der Woude

Wat zijn algen?

Micro-algen behoren samen met de macro-algen, ook wel wieren, tot de zogenoemde aquatische organismen. Binnen de micro-algen zijn er ook weer veel, wel duizenden, verschillende soorten. Slechts enkele tientallen soorten worden voor commerciële doeleinden gekweekt. Algen groeien in water, gevoed door zonlicht, CO2, stikstof, fosfor en nog enkele sporenelementen.

Op papier zijn de beloftes van micro-algen groot. Hoge opname van CO2 uit de lucht, hoge productie van zuurstof, grote productie per hectare, geen concurrentie met landbouwgewassen, verwaarding van reststromen en gebruik in onder andere vee- en visvoer en als meststof, bodemverbeteraar, brandstof of voedselingrediënt. Er worden volop onderzoeken gedaan om de meerwaarde van algen aan te tonen. Het lijkt een kwestie van tijd voordat micro-algen een plek hebben veroverd in diverse ketens.

Dit zijn de kansen voor algenkweek

  • verwaarding van reststromen (mest, CO2)
  • nieuw verdienmodel met mogelijkheden
  • gezondheidseffecten voor dieren
  • hoog eiwitgehalte
  • geen concurrentie met andere gewassen

Dit zijn de uitdagingen voor algenkweek

  • hoge energiekosten
  • specialistische kennis nodig
  • afzetmarkt nog niet ver ontwikkeld
  • hoge kostprijs in vergelijking tot alternatieven
  • meer onderzoek nodig voor aantonen meerwaarde

Algenkweek in Nederland langzaam van start

In Nederland kwamen de teelt en het gebruik van algen tot dusver maar langzaam op gang. Volgens Rommie van der Weide, onderzoeker bij onderzoeksinstituut Acrres, zijn andere landen al veel verder en groter in de algenteelt.

Het is volgens Van der Weide niet helemaal duidelijk hoeveel algenkwekers er zijn in Nederland. “Maar degenen die ik ken, kan ik bij naam noemen en dat zegt toch wel wat over de kleinschaligheid van algenkweek in Nederland.”

Hoewel er in Nederland boeren zijn die algen kweken, is het volgens Van der Weide een specialistisch vak, dat je er niet zo maar bij doet en kennis van zaken vraagt. “Om te beginnen is met algenkweek wel wat meer nodig dan alleen wat interesse. Het vraagt specialistische kennis. Die kun je natuurlijk wel ontwikkelen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Zoeken naar afzetmarkt

Ook is het vinden van afzet een belangrijke factor in het succesvol maken van algenkweek. De markt is nog niet zover om algen volledig te omarmen als nieuw product. De prijs van algen concurreert op dit moment nog niet met de prijs van alternatieven binnen veevoergrondstoffen of brandstoffen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Nieuwe kweeksystemen, zoals dat van OmegaGreen op de foto, maken opschaling van algenkweek mogelijk door de kostprijs te verlagen. - Foto: OmegaGreen
Nieuwe kweeksystemen, zoals dat van OmegaGreen op de foto, maken opschaling van algenkweek mogelijk door de kostprijs te verlagen. - Foto: OmegaGreen

Kostprijs algenkweek omlaag met nieuwe techniek

Kweeksystemen die de kostprijs omlaag brengen, moeten opschaling aanzwengelen. Op dit moment vindt de meeste kweek van algen plaats in grote vijvers of buizenreactoren. De kweek en oogst gaan gepaard met hoge energiekosten.

Kweekvijvers hebben volgens Monique Schoondorp van OmegaGreen vaak een lage opbrengst in vergelijking met de kosten. Het bedrijf OmegaGreen heeft een productietechniek ontwikkeld die laag in kosten is en continue productie levert. “We hebben bij de ontwikkeling altijd in ons achterhoofd gehouden dat algen een volwaardig nieuw landbouwgewas moeten kunnen worden”, aldus Schoondorp.

De techniek van OmegaGreen is gebaseerd op plastic slurven met water waar CO2-gas door wordt gepompt. Volgens Schoondorp is het vooral een systeem dat voor industriële bedrijven die veel CO2 uitstoten een oplossing kan zijn. “Maar ook voor boeren is het interessant. In combinatie met bijvoorbeeld mestvergisters, waaruit de CO2 gebruikt kan worden voor de productie van algen”, aldus Schoondorp. Het systeem van OmegaGreen is echter minder geschikt om organische meststoffen voor de kweek te gebruiken. “Kunstmest werkt beter.”

OmegaGreen is momenteel bezig met de ontwikkeling van een groot algenveld in Marokko. “Als dat loopt, willen we ons richten op Nederland”, zegt Schoondorp. Er ligt in Eemshaven al een veld van 0,5 hectare. Het plan is om dat binnen een jaar op te schalen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Biologisch melkveehouder Douwe Zijlstra in Hallum (Friesland) kweekt algen buiten in grote bassins. Kleine hoeveelheden fosfaat en ammoniakgas uit de mest van zijn koeien worden aan het water toegevoegd als voedingsstof voor de algen. - Foto: Anne van der Woude
Biologisch melkveehouder Douwe Zijlstra in Hallum (Friesland) kweekt algen buiten in grote bassins. Kleine hoeveelheden fosfaat en ammoniakgas uit de mest van zijn koeien worden aan het water toegevoegd als voedingsstof voor de algen. - Foto: Anne van der Woude

Afzetmarkt algen verder ontwikkelen

Naast de huidige hoge kosten is de afzetmarkt nog niet ver ontwikkeld. Schoondorp noemt het een kip-eiverhaal: “Wat komt er eerst op gang: de algenproductie of de algenafzet? Als de productie opschaalt, zijn meer afzetmogelijkheden nodig. Maar als de interesse vanuit de afnemers toeneemt, is meer productie nodig.”

Volgens Acrres-onderzoeker Van der Weide is er bij mogelijke afnemers nog veel onbekendheid over algen. Hij deed zelf veel onderzoek naar de teelt en toepassingen van algen. “Er is nog niet zo gek veel onderzoek over het gebruik en de teelt van algen. Daarnaast moet dat wat al wel duidelijk is en het feit dat algen een belangrijke toevoeging kunnen zijn, veel beter gecommuniceerd worden. Want de potentie is groot”, aldus Van der Weide. Van der Weide zegt dat de menselijke voedingsmarkt op dit moment de grootse afnemer van algen.

Tekst gaat verder onder de foto.

De kenmerkende groene kleur van algen. Het water waarin algen groeien moet in beweging blijven. Dat betekent dat er hoge energiekosten mee gepaard gaan. - Foto: Anne van der Woude
De kenmerkende groene kleur van algen. Het water waarin algen groeien moet in beweging blijven. Dat betekent dat er hoge energiekosten mee gepaard gaan. - Foto: Anne van der Woude

Algen als veevoergrondstof

Marinus van Krimpen, onderzoeker diervoeding van Wageningen UR, ziet dat het onderwerp algen ook leeft bij diervoederbedrijven, maar dat het nog geen plek heeft veroverd als veevoergrondstof. “Het is een kwestie van ‘eerst zien, dan geloven’ wat betreft de meerwaarde van algen.

Daarnaast is het verlagen van de kostprijs essentieel. Algen kosten nu zo’n € 10 per kilo, tegenover € 0,50 voor een kilo soja. We moeten de toepassing daarom voorlopig niet zoeken in de vervanging van eiwitten, maar in de gezondheidsbevorderende eigenschappen van algen”, aldus Van Krimpen. Volgens hem zou een kilo algen € 5 mogen kosten om ze te gebruiken als toevoeging in veevoer, op basis van de bijdrage aan verbeteringen van dierprestaties. Algen zouden onder andere positieve effecten hebben op aspecten van het immuunsysteem en op de voederconversie. Er is echter nog veel onderzoek nodig om de positieve eigenschappen van algen aan te tonen. “Mengvoerbedrijven zeggen tegen algenkwekers: toon maar aan dat jouw product werkt. Daarvoor is meer onderzoek nodig.”

Toch denkt Van Krimpen dat binnen 2,5 tot 5 jaar algen een plek hebben veroverd in de diervoedersector als additief dat bijdraagt aan diergezondheid, en als eiwit in 10 tot 20 jaar. “We staan nu echt nog aan het begin en Nederland zit nog in de pioniersfase, maar er zijn vele mogelijkheden.”

Potentie algen in veevoer groot

De meeste algensoorten hebben een hoog eiwitgehalte. Uit onderzoek blijkt dat algen tot een aandeel van 30% in vleesvarkensvoer kan worden opgenomen zonder negatief effect op de dierprestaties. Zeugen en biggen zouden een verbeterde groei en verbeterd eindgewicht behalen door algen. Ook voor leghennen en vleeskuikens kan een aandeel van respectievelijk 12% en 17% worden toegevoegd in het voer, zonder negatieve impact op de dierprestaties.

Op dit moment loopt er een onderzoek in opdracht van algenkweker Phycom, LTO Noord en Fonds voor Pluimveebelangen om het effect van oplopende doseringen algen op gezondheid en dierprestaties van vleeskuikens te meten.

Uit een ander onderzoek zou blijken dat ook bij melkvee algen kunnen worden toegevoegd in het voer als eiwitbron. Het onderzoek laat zien dat micro-algen op z’n minst een even goede eiwitbron zijn als sojameel. Ook zouden algen zorgen voor een verhoogde melkgift en verbeterde eiwit- en vetgehaltes. Daarnaast zouden verschillende algensoorten antibacteriële en antivirale (tegen virussen) eigenschappen hebben. Zo zou mastitis bij koeien verminderd kunnen worden door algen.

Eén reactie

  • agratax.1

    Zouden algen dan eindelijk de oplossing zijn voor het CO2 verhaal? Of moet ik het scharen onder hetzelfde hoofdstuk als Bio brandstof uit plantaardig materiaal, hout, palmolie etc., waarbij de CO2 uitstoot pas over jaren weer wordt opgenomen of de productie vraagt zoveel CO2 natuurlijke opname vermindering en vochtregulatie afname door oerwoud kap dat er van het door linkse milieu rakkers vermelde voordeel niets over bleef na decennia van studie. Helaas de positieve eigenschappen van het oerwoud op ons klimaat waren niet meer. Laten we niet weer in dezelfde val lopen door ons eindeloze optimisme als het over het klimaat gaat en de ongebreidelde groei van de mensheid.

Of registreer je om te kunnen reageren.