ANP-55527712_web

Boerenprotest

Lees in dit dossier al het nieuws, achtergronden en interviews rondom het boerenprotest.

Terug naar dossier
Home

Achtergrond 24 reacties

‘Boos worden zit niet zo in mijn karakter’

Het is in ieders belang om uit de crisis te komen zegt Carola Schouten. We kunnen boos zijn en demonstreren, maar uiteindelijk is het ook de vraag: hoe nu verder?

Met naaldhakken het Malieveld op, ziet landbouwminister Carola Schouten niet zo zitten. Snel pakt ze een paar laarzen uit de kofferbak van de dienstauto. Die heeft ze altijd bij zich. “Handig toch?” Bij werkbezoeken heeft ze de laarzen regelmatig aan. “Al kom ik de laatste tijd weinig buiten.” Stikstof eist alle tijd op.

Demonstraties

Op het Haagse Malieveld, waar dit najaar twee keer duizenden boeren en trekkers stonden, kijkt Schouten terug op het afgelopen jaar. Nu ligt het er rustig bij. Enkele ingezaaide stukken verraden de acties van boeren en bouwers. Schouten is sinds de actie van boeren en de actie van de bouwers niet meer op het Malieveld geweest. Zelf heeft ze nog nooit gedemonstreerd, moet ze bekennen. Ook niet in haar jeugd.

“Ik was wel politiek geïnteresseerd. Op zondag gingen we eerst naar de kerk, daarna dronken we koffie bij opa en oma. Vervolgens bespraken we eerst de preek, daarna namen we de politiek van de week door. Dan werd wel duidelijk wie van de familie voor of tegen was”, zegt Schouten. Als de discussie klaar was, dan kwam het bier op tafel. “Niet voor mij hoor, ik was nog jong”, voegt ze er snel aan toe.

Schouten zeg bij de wandeling over het Malieveld niet echt terug te denken aan de acties. “Het is niet zo dat ik denk van tjonge, wat is er allemaal gebeurd? Ik zit natuurlijk nu nog helemaal middenin het werken aan een oplossing voor de stikstofcrisis.”

Heeft de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof u verrast?

“Ik kijk uitspraken bijna nooit live mee, daar heb ik geen tijd voor. Deze heb ik live mee zitten kijken. Toen ik de uitspraak hoorde, dacht ik wel: wauw, dit gaat echt impact hebben.”

Kwaliteit van de natuur moet verbeteren

U zegt steeds dat de uitspraak u dwingt om de stikstofuitstoot te verminderen. Er zijn ook juristen die zeggen dat het niet slechter mag worden dan het is, maar wat er is in stand gehouden moet worden.

“In de Vogel- en habitatrichtlijn staat dat in 2050 overal een goede staat van instandhouding moet zijn. Die is er nu in veel gebieden niet. De kwaliteit van de natuur moet verbeteren. Dat kan met natuurbeheer en de vermindering van de belasting door stikstof. Daarin moet je het gaan zoeken. Ik begrijp heel goed dat dit gevoel aanwezig is en dat dit niet zomaar weg is. We zijn hard aan het werk om ervoor te zorgen dat we weer richting en duidelijkheid kunnen geven.”

Lees verder onder de foto.

Landbouwminister Carola Schouten kijkt terug op een roerig jaar, met grootschalige acties van boeren en het afwijzen van het stikstofbeleid. Ze voelt een grote verantwoordelijkheid om de dingen te doen die moeten gebeuren. Ook al zal dat niet altijd makkelijk zijn. - Foto: Marc Heeman
Landbouwminister Carola Schouten kijkt terug op een roerig jaar, met grootschalige acties van boeren en het afwijzen van het stikstofbeleid. Ze voelt een grote verantwoordelijkheid om de dingen te doen die moeten gebeuren. Ook al zal dat niet altijd makkelijk zijn. - Foto: Marc Heeman

Na uw eerste poging om duidelijkheid te scheppen, ontstond alleen maar meer onduidelijkheid.

“Rijk en provincies liepen uiteen met hun beleidsregels. Afgelopen weken zijn we heel intensief bezig geweest om dit weer bij elkaar te krijgen. Dat is niet eenvoudig: provincies zitten er soms anders in, situaties verschillen van elkaar. De overleggen hebben ertoe geleid dat we een stap verder zijn gekomen, bijvoorbeeld omdat de latente ruimte benut mag gaan worden als je gaat investeren in een vernieuwd stalconcept. Boeren die hun nek uitsteken, worden zo niet afgestraft. De gerealiseerde capaciteit is nu het uitgangspunt, dat sluit beter aan bij de praktijk.”

Keek het ministerie te veel vanuit beleid en te weinig vanuit de praktijk?

“Het is niet dat we niet naar de praktijk hebben gekeken. We hebben veel scenario’s besproken. Maar je zag daarna dat er nog veel meer verschillen en nóg veel meer specifieke situaties zijn. Je hebt regels nodig, daar moet je keuzes in maken. Maar je moet ook wel redeneren wat dit voor het perspectief van een bedrijf betekent.”

U krijgt veel kritiek over de aanpak van de stikstofcrisis. U zou niet doortastend genoeg zijn en het dossier zou naar premier Rutte moeten. Heeft u dat wel eens overwogen?

“Oh nee! Ik voel een grote verantwoordelijkheid om hier ook de dingen te doen die moeten gebeuren. Ook al zal dat niet altijd makkelijk zijn. Het is een zaak van het hele kabinet, dus ook Rutte heeft een rol, en ik ben coördinator.”

Er is altijd verschil tussen het ministerie en de praktijk

Eerder heeft u wel eens kritisch gesproken over de verdeeldheid in de sector. Door de stikstofcrisis is de landbouw nu verenigd in het Landbouw Collectief. Bent u daar blij mee?

“Het is belangrijk dat er goede belangenbehartiging is. De Productschappen waren een heel waardevolle tussenschakel tussen het beleidsmatige van het ministerie en de praktijk van alledag. Die laag is er tussenuit. Daarom hebben we als ministerie nu te maken met een heel breed veld. We zoeken naar de wegen om de wisselwerking tussen het beleid en de praktijk goed te laten lopen. Daar zou ik graag wat meer body aan geven. Als er geen goede stem uit de praktijk bij mij aan tafel zit, is het lastiger om het effect van beleid op de praktijk in te schatten. Hoe je het ook wendt of keert, er is altijd verschil tussen het ministerie en de praktijk.”

Maar bent u blij met het Landbouw Collectief?

“Ik vind het goed dat ik een groep spreek die een vrij grote dwarsdoorsnede van de landbouw vertegenwoordigt. Het is in ieders belang om uit de crisis te komen. Daar moet het om gaan. We kunnen heel boos zijn op elkaar, we kunnen demonstreren en het ongenoegen uiten, maar uiteindelijk is het ook de vraag: hoe nu verder? Dan heb je meer kans dat je stem gehoord wordt en meegenomen wordt als je bij mij aan tafel zit, dan als je daar niet zit. Ik vind het goed dat ze bij mij aan tafel zijn gekomen om de discussie te voeren. Daar moet het gebeuren.”

Het Collectief verwijt u wel te praten, maar niets te doen.

“We zijn steeds een stap verder gekomen, maar niet op alle punten. Ik heb ook tegen ze gezegd dat ik te maken heb met een gerechtelijke uitspraak die zegt dat de stikstofdepositie omlaag moet. Als zij dan vragen om alle ruimte in de sector te houden, kan ik dat niet waarmaken. Daar moet ik ook helder in zijn.”

Het Collectief vraagt ook geld. Premier Rutte zei op een bijeenkomst in Overijssel dat geld het probleem niet is.

“Het kabinet is zich er zeer van bewust dat we deze crisis niet kunnen oplossen zonder dat het geld kost. Het is niet zomaar opgelost door een beleidsstuk. Je zal ook maatregelen moeten nemen om te zorgen dat de natuur in een goede staat is. En dat kost geld. Maar dat wil niet zeggen dat alles zomaar kan. Er zijn nog veel meer issues die spelen in het land waar geld voor nodig is, zoals zorg, onderwijs en veiligheid. Het is aan het kabinet om die weging te maken.”

Komt er een nieuwe opkoopregeling voor de stikstofproblematiek?

“We zijn bezig met keuzes maken. Het gaat daarbij niet alleen over een opkoop op vrijwillige basis, maar ook over het bieden van perspectief aan boeren die blijven.”

Schouten hoopt daarvoor kennis en ervaring op te doen via de regeling voor de warme sanering varkenshouderij, die momenteel open is. Over de varkenshouderij wil Schouten zelf ook wel iets kwijt. “Bij de bezetting in Boxtel kwam iets waarvan we wel wisten dat het er was, opeens aan de oppervlakte. Ik had die avond een lezing en kreeg ’s middags de berichten binnen. Dan denk je: hè, wat gebeurt hier? Het maatschappelijke debat over het houden van dieren stond in Nederland al redelijk op scherp. Met de stalbezetting werd dat debat opeens een actie bij iemand op het erf. Je kunt ergens iets van vinden, maar dat geeft nog niet het recht om in te breken en bij iemand in zijn bedrijf te gaan zitten. Daarna merkte je dat bij boeren het gevoel van onveiligheid begon op te spelen.”

Maakt het u boos?

“Ja”, zegt Schouten rustig. “Maar ik word niet zomaar heel erg boos. Dat zit niet zo in mijn karakter. Het is tamelijk bizar dat ik in plaats van over landbouw opeens bezig ben met veiligheidsbeleid. We accepteren dit absoluut niet. Het gesprek met de boeren die het overkomen is, was heel indrukwekkend. Je voelt de onzekerheid en onveiligheid die bij deze mensen speelt. Je wilt ervoor zorgen dat dit onveilige gevoel vermindert, of weggenomen wordt. Ik heb veel contact gehad met het ministerie van Justitie en Veiligheid over hoe we dierenactivisme veel scherper in het vizier kunnen krijgen. Wat is jullie beeld nu, wat voor groepen zijn dit, wordt het erger of niet. Welke maatregelen kunnen we nemen? Tegelijkertijd weet je ook dat ik niet in de hand heb wat er allemaal gebeurt, maar het was voor mij ook duidelijk dat we ons hier niet bij neerleggen. We gaan niet accepteren dat dit gebeurt.”

Kunt u er grip op krijgen?

“Dat heeft vooral te maken met de veiligheidsdiensten. Het is wel zo dat we veel intensiever contact hebben met het ministerie van Justitie en Veiligheid en dat we op de hoogte worden gehouden van de zaken die er spelen. Ook onderling houden boeren alles heel goed bij. Zaken die zij signaleren worden ook uitgewisseld met het ministerie.”

Lees verder onder de foto.

Schouten sprak tijdens de demonstratie op 1 oktober de duizenden boeren op het Malieveld toe. Ze beloofde hen geen gedwongen halvering van de veestapel. - Fred Libochant
Schouten sprak tijdens de demonstratie op 1 oktober de duizenden boeren op het Malieveld toe. Ze beloofde hen geen gedwongen halvering van de veestapel. - Fred Libochant

Zo ga je niet met mensen om

D66’er Tjeerd de Groot

Na ‘Boxtel’ kwam de uitspraak van D66’er Tjeerd de Groot over het halveren van de veestapel.

“Dat gaf bij boeren op een andere manier een gevoel van onveiligheid. Er ontstond een gevoel van ‘zijn wij nog wel geaccepteerd hier’? ‘Mag er maar alles over ons gezegd worden en van ons gevonden worden?”

Op de vraag of de uitspraak van D66-Kamerlid en coalitiegenoot Tjeerd de Groot haar geïrriteerd heeft, kiest Schouten haar woorden zorgvuldig.

“Ik heb toen gezegd dat ik het niet chic vindt. De uitspraak wekte de suggestie dat het allemaal niet zoveel voorstelt en dat het allemaal wel een stuk minder kan. Terwijl het over gezinnen en mensen gaat die dag en nacht aan het werk zijn op hun bedrijf. Zo ga je niet met mensen om. Politieke partijen hebben de ruimte en de mogelijkheid om dit te zeggen. Dat hoort bij een democratie. Alleen is het soms ook wel goed om vooraf te bedenken wat voor effect een uitspraak kan hebben.”

Landbouwvisie

Minister Schouten presenteerde 1,5 jaar geleden haar landbouwvisie, met daarin een omschakeling naar kringlooplandbouw. Het moest voorkomen dat de landbouw van de ene noodmaatregel in de andere spoedwet zou komen. De uitvoering ervan lijkt door alle drukte omtrent de stikstofcrisis op een lager pitje te staan.

We moeten weg bij regelgeving die zo minutieus is, dat het bijna gekmakend is voor bedrijven

Lukt de uitvoering wel?

“Als je een crisis krijgt, ga je focussen op dat ene onderdeel waar het om gaat. Dat zag je bij de fosfaatrechten, nu ook met de stikstof. Daar moeten we bij weg, omdat je anders elke keer weer in regelgeving komt die zo minutieus is, dat het bijna gekmakend is voor bedrijven om daarmee te moeten werken. Dat betekent wel dat we een aantal slagen moeten maken. De situatie waar we nu in zitten, bevestigt juist voor mij ook dat we echt die weg van kringlooplandbouw moeten inslaan. We moeten kijken naar een win-winsituatie waarbij bijvoorbeeld hoogwaardige mest beter benut kan worden. Als dat lukt kom je ook weg bij de discussie dat we steeds maar tegen de randen aanlopen.”

Komt u wel weg uit deze situatie?

“Nee, nu nog niet.”

Geduld is niet mijn sterkste eigenschap

Valt dat tegen?

“Ja. Je ziet dat dit echt een langdurig traject is. Het is niet een kwestie van even de knop omzetten. Boeren denken op de lange termijn, vanwege de langetermijninvesteringen. Je moet als beleidsmaker zorgen dat als er keuzes worden gemaakt over investeringen, dat ze ook de goede kant op worden gemaakt. Dat vraagt geduld. En dat is niet mijn sterkste eigenschap.”

De Taskforce van Hester Maij over verdienvermogen van kringlooplandbouw zei min of meer dat een transitie kansloos is als het niet Europees wordt opgepakt.

“Nederland heeft altijd met de landbouw voorop gelopen. Vanwege het kleine oppervlakte en de hoogwaardige landbouw komen we discussiepunten snel tegen. Europa slaat met de Green Deal een weg in die gericht is op verduurzaming van de landbouw. Dan kun je wel zeggen: als de rest niet gaat, doe ik het ook niet. Maar dan komt het allemaal over je heen. Ik ben ervan overtuigd dat andere lidstaten ook te maken krijgen met de discussies die wij nu voeren. Dan ben ik liever degene die de norm zet, dan dat het me wordt opgedrongen.”

Terwijl Schouten wegloopt, genieten de duiven op het Malieveld van het herstelwerk aan de grasmat. Het pas gezaaide graszaad smaakt ze blijkbaar goed.

Medeauteur: Jan Braakman

Al het nieuws, achtergronden en interviews over de boerenprotesten vind je in dit dossier.

Laatste reacties

  • Firma Vellenga

    Tja, in zo'n interview komt ze vriendelijk/menselijk over maar we staan nog steeds letterlijk en figuurlijk met lege handen door haar.

  • Vhouder

    het eerst waar je op wordt geselecteerd in den haag is liegen bedriegen en een selectief geheugen ze is schijnbaar door de test gekomen

  • L Hoeve

    Ze is op het Maliveld om te kijken of het gras al op komt

  • Alco

    Lang stuk wat ik wel verplicht moest lezen.
    Maar er staat in feite niets!

  • gjh

    - Deze reactie is verwijderd door de beheerder, omdat deze niet voldeed aan de regels. Zie <>. -

    Reactie gewijzigd door een beheerder

  • Met wat voor gedachte zit Schouten straks met Kerstmis in de kerk( als ze er zit) ,zou ze denken aan die bedrijven op de industriegebieden met giga veel stikstof uitstoot en waar ze willens en wetens niet naar kijkt. Naar die boeren die ongevraagd dichtbij een natura 2000 gebied zitten en geen kant op aan kunnen en die wel op die eeuwen oude plek verder willen , maar nu het loodje door dit kabinet moeten leggen.Aan dit stikstofdrama , dat als men de norm van onze buurlanden neemt helemaal geen drama is.Aan de premier waar ze mee samen werkt en op elk moment ,als het hem uit komt geheugen verlies heeft of als het moeilijk wordt er een staatsgeheim ervan maakt,als de C van hun partij wat voorstelt denkt ze eraan evenals die lieden van het CDA.

  • jp.bierema

    Mevrouw Schouten, wanneer roept u de NEPLUVI eens op het matje samen met Marc Jansen van de Supermarkten om de schandalige praktijken aan de kaak te stellen die momenteel in de vleeskuikenhouderij aan de orde van de dag zijn. Ik bedoel de verwaarding van ons topproduct waar de verdeling van de marge's totaal ontspoord zijn. Dit dient met spoed door u te worden behandeld, wat mij betreft geen kerst vieren voor U, maar de verantwoordelijken aan de mouw trekken. En zo zijn er vele sectoren die niet betaald krijgen omdat de verdeling criminele vormen aanneemt. Hou op met uw begripvolle gezichtsuitdrukkingen op TV, MAAR DOE ER WAT AAN.

  • JanJDekker

    @gjh:
    Waarom is een minister verplicht om "op te komen voor de boeren"?
    Zo'n visie zegt trouwens wel heel veel over hoe de boeren naar de samenleving kijken. Iedereen moet doen wat de boer zegt en "opkomen voor de boer". En wie dat niet doet, krijgt direct te maken met leger aan intimiderende trekkers. De provincie doet niet wat de boer wil? Trekkers. Het waterschap verhoogt de lasten of het grondwaterpeil? Trekkers. Het RIVM verdraait de cijfers niet zoals de boeren wensen? Trekkers. Het CBL gaat naar de rechter? Trekkers.
    Trekkers, trekkers, trekkers en nog eens trekkers. Als tanks breken ze door politieversperringen, molesteren ze paarden (ach, dierenwelzijn...) of breken ze door bouwhekken waardoor fietsers dood hadden kunnen zijn.
    De boeren vormen een middeleeuws leger op zich. Een staat in een staat, waarin iedereen krankzinnige concessies doet aan de boeren. Waardoor heel Nederland kon verdrogen, verzuren en verzakken. Waardoor er geen vogels meer zijn, geen insecten, geen inheemse bloemen. Waardoor complete provincies worden bedolven onder stank en fijnstof en sloten en meren onherstelbaar vervuild door pesticiden en mest.
    Het resultaat van 100 jaar beleid "opkomen voor de boeren".

  • Gat

    Niet alles kan in nedrland, waarom wel 20 miljoen inwoners waar geen werk voor is straks.

  • bankivahoen

    We doen dit jantje allemaal om jouw van een lekkere maaltijd te kunnen voorzien die je nergens veiliger en mileubewuster en diervriendelijker kunt verkrijgen als in Nederland. Kijk ventje, jij gaat het niet doen, jij bent meer van de profiteurkant en ondankbaar. Uit je manier van schrijven lees ik je karakter en dat ziet er verdomd beroerd uit jonge. Triest maar waar.

  • kleine boer

    janjdekker wel aan denken telkens als je iets goedkoops eet hè

  • Jantje Jank Dekkers Ga eens aan het werk en koop een boerderij en laat eens zien hoe het wel moet.
    Oh ja koop ook een trekker.

  • veldzicht

    janjdekker.Als er een beroepsgroep is die de laatste 30 jaar maar alles over zich heen heeft laten komen zijn het de boeren wel met prijzen die in 30 jaar niets zijn gestegen maar waar wel met een stel kostprijs verhogende eisen en voorwaarden waar een paard de hik van krijgt.In 50 jaar tijd is het aantal boeren met 80 % gedaald(meer als het % weidevogels) dus zo aantrekkelijk was het toch niet voor veel jongeren om boer te worden.Als er een groep is die tot op het bod verwent is dan is het de milieu en natuurorganisaties ,die hoeven maar even een beetje onzin uit te kramen hoe slecht het gesteld is met de natuur en heel links Nederland buigt al als een knipmes om de beurs open te trekken.Nee Jantje j Dekker,het was hoog tijd dat de boeren in verzet kwamen en enige dankbaarheid jegens de boeren zou jou niet misstaan.

  • Alco

    Er wordt een hetze tegen de boeren gedaan, getuige wat @janjdekker schrijft.
    Hopelijk zijn we net op tijd om hier tegenop te treden, om vreselijke toestanden zoals zoveel jaren geleden te voorkomen.

  • m.de.vries3

    Schouten heeft een veel groter probleem, ze moet eerst goedmaken met de etiketering van de wijn uit Israel, zolang dir niet geod is zal zij geen wijsheid van God ontvangen.C. SCHOUTEN MAAK HET GOED MET ISRAEL.

  • Firma Vellenga

    Het heeft geen zin om tegen deze JanDekker te praten/hem op andere gedachtes te brengen. Zo te lezen zit hij nog niet in een gezinsleven, heeft hij geen vast werk heeft hij te veel tijd over en wil hij gehoord worden. Helaas begrijpt hij het niet. Boeren zijn zoveel verder dan menig burger. Wij staan hier niet alleen voor ons zelf maar voor heel Nederland. Zodra deze JanDekker meer van het leven gaat begrijpen zal er ruimte komen om hem zaken en gevolg uit te leggen.

  • veldzicht

    @m.de.vries 3.Hoe bedoel je ?

  • m.de.vries3

    Het is wereldwijd zichtbaar dat ieder land of overheid tot de persoon toe die tegen Israel op staat krijgt problemen ed. (Isreal is het bijzondere volk van God, ook Israel zelf heeft ook veel te leren van God, dat merken ze zelf ook). Het staat al geschreven in de Bijbel,het boek Genesis 3500 jaar geleden geschreven. Marianne Thieme is uit de kamer en niemand weet hoe dat kwam, iedere keer tegen ritueel slachten en dat is koosjer (rein) in het joods gebruik, dus tegen God.Qua wijn heeft de nvwa het etiket afgekeurd omdat judea en samaria niet bij Israel hoort en dat gebeurd overdreven met Israel en niet met andere landen. GJ Segers heeft het wel aangewezen in de kamer maar het kabinet heeft het jammergenoeg niet overgenomen.

  • Piet 1

    Wat is het toch verdrietig hoe er met ons boeren wordt omgegaan.
    Niet dat ik voor demonstratie ben maar ik heb er wel begrip voor.
    Neem een ei of melk of vlees wat krijgen wij als producent, nog niet eens de helft van waar het voor in de winkel ligt.
    Alle kosten en risico's maar niet de opbrengsten die we verdienen voor al het risico dat we lopen en op ons bordje wordt neergelegd.
    Degene die er het meeste aan verdienen is de retail.
    We weten nog dat Carola gezegd heeft dat daar wat aan moet gebeuren, helaas gebeurt er niets aan.
    Het dan ook nog raar vinden dat er geprotesteerd wordt
    Wat zou er gebeuren als alle mensen die in de politiek aanwezig zijn hun salaris gehalveerd zagen worden.
    Terwijl ze in onze ogen dan nog een riant salaris hebben.
    Zouden ze nog gaan werken??
    Als ze allemaal 1 procent zouden schenken aan minima kan daar een gezin bijna een jaar van eten.
    Laat politiek Den Haag daar eens over nadenken!!!!
    Ze praten daar over van alles en nog wat, maar zeggen zo weinig. Dat is een hele kunst!!
    Als wij boeren zo zouden werken als de politiek was er geen ene boer meer in Nederland

    Uiteindelijk is het stikstof probleem een politiek probleem niet meer en niet minder.

  • koestal

    Praten,praten,praten ,praten en nog eens praten,na afloop zeggen ,het was een goed gesprek,m.a.w.het was waardeloos dat is Schouten.

  • koestal

    Het stikstofprobleem is een politiek probleem ,maar wordt over de ruggen en voor rekening van de boeren uitgevochten.

  • koestal

    Boeren staan met lege handen door linkse rechters.

  • R. B.

    Pas op ze zijn momenteel druk bezig om verdeeldheid te zaaien.
    Blijf schouder aan schouder staan want dan zijn we de sterksten.
    LTO moet zich maar een beetje rustig houden komende tijd want nu is het een snel krimpende organisatie.

  • Boos worden zit ook niet in de boeren zijn karakter, maar nu er steeds meer boven water komt, hebben de boeren er ook meer de neiging toe.Ministerie : de uitstoot industrie ligt bij de landbouw op schoot.

    <>

Laad alle reacties (20)

Of registreer je om te kunnen reageren.