Home

Achtergrond

Brede weersverzekering is moeilijke keuze

Het aantal deelnemers aan de brede weersverzekering groeit. Maar ondanks toenemend extreem weer blijft het een kleine groep.

De laatste jaren groeit het aantal weerextremen. Steeds vaker vallen in een korte periode grote neerslaghoeveelheden. Ook de schade door hagelbuien neemt toe. Feit is dat de overheid niet meer van plan is bij te springen bij weerscalamiteiten. Om toch een vangnet te bieden, is de brede weersverzekering opgezet. Maar de verantwoordelijkheid om die verzekering ook daadwerkelijk af te sluiten, ligt bij de individuele boer.

Om voor de subsidie op de betaalde premie voor een brede weersverzekering in aanmerking te komen, hebben boeren tot 15 mei de tijd om dit bij de Gecombineerde Opgave aan te geven. De subsidie bedraagt maximaal 65%.

Na een voorzichtige start in 2010 met nog geen 500 deelnemers is het aantal in 2016 gestegen tot ruim 1.700 deelnemers. Vooral sinds 2014 is het aantal deelnemers procentueel sterk gestegen, maar op het totaal aantal boeren met opengrondteelt is het aantal nog steeds zeer klein.

Brede weersverzekering is moeilijke keuze

De toename van het aantal deelnemers aan de brede weersverzekering in de laatste jaren is opmerkelijk. Van 2015 op 2016 gaat het om een groei van 50%. Voor 2017 worden zo’n 2.000 deelnemers verwacht.

Toch gaan volgens Cornald van Aalst, verzekeringsadviseur in Aalst, gemeente Zaltbommel, bij TopTeam Agrarische Verzekeringen, boeren wel steeds meer het belang van een weersverzekering inzien. “De interesse neemt toe, boeren vragen er meer naar”, zegt de vooral in het zuiden van het land actieve Van Aalst. De reden is volgens hem toch vooral het extremere weer van de laatste jaren. “Als je het een keer hebt meegemaakt, realiseert je je pas wat voor een enorm grote strop extreem weer is en hoe het de continuïteit van het bedrijf in gevaar kan brengen.”

Verzekering duurder door geringe spreiding

De belangstelling verschilt regionaal sterk; vooral in regio’s waar in het verleden problemen waren, is interesse in de verzekering. Zo wordt bijvoorbeeld in het oosten van het land het risico door boeren veel lager ingeschat. “We hebben vorig jaar breed ingezet op de brede weersverzekering door iedereen te benaderen”, zegt Ronny Vogt van OWM Achterhoek uit Aalten, “maar er was geen enkele belangstelling voor. Boeren verzekeren zich wel tegen storm, maar echt verregende gewassen komen hier op de zandgrond nauwelijks voor.”

Volgens NAV-voorzitter Teun de Jong is dit ook meteen een van de problemen van de brede weersverzekering. “Er is een behoorlijke uitval van potentiële deelnemers. Vooral in de ‘risicovollere’ gebieden heeft men de verzekering afgesloten, denk aan West-Brabant dat de laatste jaren al verschillende keren getroffen is door wateroverlast.” De geringe deelname zorgt volgens De Jong voor een versnelde stijging van de premies en dat is weer nadelig voor het functioneren van deze risicoverzekering, omdat het potentiële deelnemers afschrikt.

Ondergelopen landerijen in de omgeving Someren na noodweer begin juni 2016. Een paar weken later is hetzelfde gebied getroffen door een enorme hagelbui die veel schade veroorzaakte. - Foto: ANP
Ondergelopen landerijen in de omgeving Someren na noodweer begin juni 2016. Een paar weken later is hetzelfde gebied getroffen door een enorme hagelbui die veel schade veroorzaakte. - Foto: ANP

“Het is nu al een relatief dure verzekering”, zegt De Jong. “Het gaat al snel om zo’n € 100 bruto per hectare.” Dat is een belangrijke reden dat een brede weersverzekering nog niet massaal is omarmd. Echt goed inzicht krijgen in de premie is overigens bijzonder lastig, omdat de brede weersverzekering als een kerstboom kan worden opgetuigd. Van Aalst: “Het ligt er maar aan wat je wilt verzekeren. Daarnaast speelt natuurlijk de teelt mee en tegen welk verzekerd bedrag per hectare de verzekering wordt afgesloten. Ook houdt de verzekeraar rekening met de postcode om het risico goed in te schatten.”

Eigen risico blijkt geen drempel

Dat de brede weersverzekering een stevig eigen risico heeft van zo’n 30% lijkt geen probleem te zijn. Vogt van OWM Achterhoek: “Over dat eigen risico heb ik nooit iemand gehoord, dat speelt volgens mij niet.”

Volgens NAV‘er De Jong is die drempel iets dat een logisch onderdeel is van een calamiteitenverzekering: “Het is een schadeverzekering die bedoeld is om de continuïteit van het bedrijf te waarborgen. Als je een verzekering te laagdrempelig maakt qua uitkering betaal je dat uiteindelijk ook zelf, want dan wordt de premie vanzelf enorm hoog. Het gaat er om dat een ondernemer, die anders zijn bedrijf niet zou kunnen voortzetten, toch door kan. Zo’n systeem hebben we absoluut nodig.”

Boeren hebben op dit aspect trouwens wel een keuzemogelijkheid. De beide grote aanbieders van de brede weersverzekering Agriver en Vereinigte Hagel hebben een ander uitgangspunt. De eerste hanteert een eigen risico per perceel en de tweede verzekeraar per hectare. Hierdoor zal de drempel van het eigen risico bij Vereinigte Hagel eerder bereikt zijn.

Individuele afweging

Duidelijke criteria om wel of geen brede weersverzekering af te sluiten, zijn moeilijk te geven. De Jong: “Het is en blijft een individuele afweging van iedere akkerbouwer. Als de kans op schade groot is en de gevolgen daarvan niet te overzien zijn voor het bedrijf, is een dergelijke verzekering heel belangrijk om de continuïteit van de onderneming te garanderen.”

Adviseur Van Aalst is wat explicieter. “Een beetje serieus bedrijf moet het zien als bij het ondernemerschap horend. Het is ondernemersrisico dat moet je meenemen in je afwegingen. Iedereen met een beetje omvang heeft wel een verzekering voor zijn gewassen, afhankelijk van het soort gewas natuurlijk.”

De cijfers in de tabel hieronder opbrengstcijfers zijn een illustratie van de mogelijke omvang van de schade als een hectare van een gewas verloren gaat door een weersextreem. Overigens is het niet gemakkelijk dit te vertalen naar de premie voor een brede weersverzekering. Verzekeraars geven weinig inzage in hun tarieven. Op de verzekeringssites zijn alleen maar offertes aan te vragen. Hierbij moet de potentieel geïnteresseerde veel informatie verstrekken, onder andere over de teelt en in welk gebied de akkerbouwer gevestigd is.

Brede weersverzekering is moeilijke keuze

Daarnaast verschilt de systematiek van beide grote aanbieders Vereinigte Hagel en Agriver nogal. Agriver biedt vier verschillende dekkingen aan. Voor een zeer lage hectarepremie krijgt een boer een zeer beperkte dekking en voor het maximale een dekking die te vergelijken is met de standaard van Vereinigte Hagel. Beide verzekeraars maken per gemeente een analyse van de risico’s op calamiteiten.

De aanbieders van de brede weersverzekering kennen daarnaast ook uiteenlopende voorwaarden. Een groot verschil zit bijvoorbeeld in de wijze waarop wordt omgegaan met de wettelijke eis dat pas wordt uitgekeerd bij 30% schade. Agriver bekijkt de schade per perceel en Vereinigte Hagel doet dat per hectare. Het zorgt ervoor dat de boer bij Vereinigte Hagel een grotere kans op uitkering heeft.

Volgens De Jong is vooral sprake van een negatieve selectie bij de keuze voor een brede weersverzekering. “Het zijn vooral akkerbouwers met een hoog risico door het gebied waarin ze boeren of door hun individuele perceels- of afwateringssituatie. Maar dat is allemaal geen garantie voor de juiste keuze; dat zagen we in het afgelopen jaar wel, met veel problemen in het zuidoosten.”

Onzekerheid groot probleem

Een complicatie om nu te beslissen een brede weersverzekering af te sluiten, is de onzekerheid over de hoogte van de subsidie op de premie. In het verleden heeft het feit dat 65% van de premie gesubsidieerd werd, veel boeren over de streep getrokken. Sinds 2015 staat het beschikbare subsidiebudget op € 9 miljoen. Dat was in 2016 niet voldoende om de maximale subsidie van 65% uit te keren aan de deelnemers, het percentage werd daarom vorig jaar verlaagd naar 62%.

Ga met de muis over de iconen en lees waarom akkerbouwer Piet Hermus een brede weersverzekering net zo logisch vindt als het spuiten van aardappelen tegen phytophthora:

Omdat ook dit jaar het budget niet verhoogd is en het onduidelijk is hoeveel deelnemers er uiteindelijk zullen zijn, is er geen enkele zekerheid over de hoogte van de premiesubsidie. Volgens NAV-voorman De Jong zal dit potentiële deelnemers afschrikken. “Stel: er melden zich opeens heel veel akkerbouwers aan, dan blijft er niets over van de subsidie als de subsidiepot niet mee stijgt.”

Assurantiebelasting ‘kost’ een derde van subsidie

Wat potentiële deelnemers niet over de streep zal trekken, is de hoogte van de assurantiebelasting. Volgens Teun de Jong maakt die de brede weersverzekering onnodig duur. Er moet namelijk 21% assurantiebelasting over de bruto-premie worden betaald. “Daarmee wordt een derde van de subsidie eigenlijk meteen weer teruggehaald.”

De NAV‘er zou het veel logischer vinden als deze verzekering net zo behandeld zou worden als andere bedrijfsrisicoverzekering die in een veel lager belastingtarief vallen. Daarmee zou de afweging om een brede weersverzekering af te sluiten een beetje gemakkelijker worden.

Of registreer je om te kunnen reageren.