Akkerbouw

Achtergrond

Klappen, zuur en foam werken in loofdoding

Loofklappen in combinatie met spuiten is dit jaar voor loofdoding de beste aanpak. Foam en zuur lijken ook goed te werken, maar zijn nog niet beschikbaar.

In 2020 zijn Reglone en Finale niet meer toegelaten als loofdodingsmiddel in aardappelen. Alternatieve methoden, die net zo effectief zijn als de vertrouwde snelwerkende loofdodingsmiddelen, zijn moeilijk te vinden. Loofklappen en spuiten, zowel met Quickdown en Spotlight, komen nog het dichtst in de buurt van het effect van Reglone. Dat blijkt uit een loofdodingsproef uitgevoerd door Delphy in opdracht van en gefinancierd door Brancheorganisatie Akkerbouw in het kader van ‘Actieplan Plantgezondheid’.

Resultaten met NEU1170H veelbelovend

“De resultaten met NEU1170H, een nieuw, nog niet toegelaten middel van Ecostyle, op basis van perlargonzuur en beginnen met hete foam zijn ook veelbelovend”, zegt Johan Wander, senior projectmanager onderzoek akkerbouw van Delphy, die de proef heeft begeleid. Chemische loofdoding is nu beperkt tot Spotlight, Quickdown en Beloukha, die langzamer werken. “Reglone, dat zorgt voor een snelle chemische loofdoding, was zeer geschikt voor het open spuiten van het gewas, zodat telers de stengels beter konden raken bij een volgende bespuiting”, zegt Wander.

Een demo loofdoding op het proefbedrijf in Valthermond. In 2020 wordt het de kunst om het juiste moment van loofdoding in te schatten zonder opbrengst te verliezen en niet te veel bovenmaat te krijgen. - Foto: Jan Willem van Vliet
Een demo loofdoding op het proefbedrijf in Valthermond. In 2020 wordt het de kunst om het juiste moment van loofdoding in te schatten zonder opbrengst te verliezen en niet te veel bovenmaat te krijgen. - Foto: Jan Willem van Vliet

Betere timing van spuiten nodig

Met het overgebleven smalle en zwakkere middelenpakket moeten telers vaker spuiten om het gewas tot stilstand te brengen. Omdat de huidige toegelaten middelen het loof minder snel doden, is een betere timing van spuiten nodig om te voorkomen dat pootgoed uit de maat groeit. Door een langere periode van loofafsterving is er meer kans op virusbesmetting, bacterieziekte (erwinia) en schimmelaantasting (Phoma). En de oogstrisico’s nemen toe (later oogstmoment).

Veldproeven met loofdoding van aardappelen

Delphy heeft in 2019 veldproeven uitgevoerd met loofdoding van aardappelen. Er zijn diverse alternatieven getest voor toepassing van Reglone. Alle methoden zijn uitgevoerd als een gewarde blokkenproef in drievoud. In de proeven zijn afsterving van blad en stengels beoordeeld, evenals hergroei, vastzitten van de stengels, opbrengst en sortering.

Delphy voerde het onderzoek in pootaardappelen (ras Fontane als een ATR-teelt) uit in Kraggenburg (Fl.), waar zeventien loofdodingsmethoden zijn getest. Er is gewerkt met alleen chemie (A, B,C, F, G, H, I, J en Q) alleen looftrekken (P) of een combinatie van chemie met loofklappen (D, E, L, M); met Urean (K); met loofklappen + loofdouche met Spotlight (N) of met foamstream (O). Bij F, G en H is respectievelijk een conventioneel spuitsysteem, een met luchtondersteuning en met WingSprayer toegepast. Het pootgoed is geoogst op 5 september 2019.

Resultaten in pootgoed

De proef in pootgoed werd aangelegd in een zeer vitaal, sterk gewas, waardoor de uitgangssituatie niet makkelijk was. In pootgoed waren de loofdodingsmethoden J (zuur NEU1170H, Spotlight en Quickdown) en O (foam, Spotlight en Quickdown) het beste alternatief voor methode A (Reglone, Spotlight en Quickdown) wat betreft afsterven van blad. De bespuitingen met de methoden B en C met als eerste bespuiting Quickdown gaven een redelijk effect. “Met Urean, methode K, is geprobeerd om het blad af te branden, maar dat had geen effect op afsterven van het blad. Het gaf eerder een groeistimulans”, vertelt Wander.

Methoden

Methode N, waarbij eerst loofklappen met loofdouche met Spotlight is toegepast, scoorde het beste op snelle afsterving van stengels. Van de 100% chemische methoden werkte A met Reglone het beste. Methoden met loofklappen (D, E, L en M) bereikten hetzelfde resultaat als N, maar de werking was langzamer. Klappen gevolgd door Spotlight (D) werkte iets sneller dan klappen gevolgd door Beloukha (E). Met foamstream (O) en NEU1170H (J) werd sneller effect bereikt dan starten met Beloukha (I), die als dusdanig niet is toegelaten, maar wel onderzocht, of Urean (K).

Relatie tussen grofte aardappelen en snelheid van afsterving

Het totale aantal geoogste knollen en de totale opbrengst was het laagst bij de objecten A, C, D, E, J, L, M. N en O. Dit zijn de methoden (uitgezonderd C) waarop de groei het snelst stopte. “Er is een duidelijke relatie tussen de mate van afsterving van de stengels op 5 september en de totale opbrengst”, zegt Wander. In de totale pootgoedmaat 28-55 millimeter waren er geen betrouwbare verschillen tussen de loofdodingsmethoden in het aantal knollen. In deze klasse gaven de methoden A, C, D, E, J, L, M, N, O en P een iets lagere opbrengst. De methoden F, G, H en K gaven wat meer knollen en opbrengst in de maat groter dan 55 millimeter. De gemiddelde maatsortering laat zien dat de methoden A, D, E, L, M en N een wat fijnere sortering hadden. “Er is dan ook een sterke relatie tussen de grofte van de aardappelen en de snelheid van afsterving.”

De loofdodingsproef in consumptieaardappelen (ras Melody) is uitgevoerd op proefboerderij Rusthoeve in Colijnsplaat (Zl.), waar negen loofdodingsmethoden zijn getest. Er is gewerkt met alleen chemie (A, B,C, D, E, F, G) of een combinatie van chemie met loofklappen (H, I). Bij E en F is respectievelijk een conventioneel en een MagGrow spuitsysteem toegepast. De consumptieaardappelen zijn geoogst op 28 en 29 oktober 2019.

Resultaten in consumptieaardappelen

In consumptieaardappelen zijn de loofdodingsmethoden G (zuur NEU1170H, Spotlight en Quickdown), H (klappen en Spotlight) en I (klappen en Quickdown) de beste alternatieven voor Reglone (A). Zowel op afsterven van blad en loof, loslaten van de knol en huidvastheid. In deze proef ging het loof het snelste en beste dood met methode A (Reglone). “NEU1170H had de snelste aanvangswerking, vier uur na de bespuiting kon je het effect al zien. Vooral blad boven in de plant ging snel dood, onderin duurde het langer.”

Stengels

De verschillen in loofdoding tussen de methoden B, C, D en F waren klein. Starten met Quickdown deed het iets beter dan Spotlight. Methode D (Beloukha) scoorde in de tussenbeoordeling slechter op afsterving van blad. Ook de stengels waren het snelst dood bij methode A. Bij methode G met NEU1170H en loofklappen (H en I) was de werking iets langzamer. De loofdodingsmethoden B, C en D werkte het minst goed op stengels, die na vier weken nog niet volledig dood waren. Beloukha (D) scoorde hierin het slechtst. Op stengels werkte een eerste bespuiting met Quickdown (B en C) iets beter dan een eerste bespuiting met Spotlight (E). MagGrow (F) lijkt ook beter dan een conventionele bespuiting (E). Hergroei is bij alle methoden niet waargenomen.

Huidvastheid

Op huidvastheid scoren methoden A (Reglone) en I (klappen + Quickdown) het beste, gevolgd door methoden MagGrow (F), NEU1170H (G) en klappen + Spotlight (H). Methoden B, C, D en E scoorden duidelijk minder. Beloukha (D) liet de meeste huidbeschadigingen zien.

Kanttekeningen

Wander benadrukt voorzichtig te zijn met de conclusies van het Delphy-onderzoek. “De groei van een gewas is ieder jaar verschillend, zo ook de reactie op loofdoding. Deze proef moeten we minimaal één keer herhalen voor meer betrouwbare resultaten.” De meeste telers willen vanwege arbeidsgemak het liefst alleen volvelds spuiten om loof te doden. Maar met het beperkte middelenpakket is loofklappen vaker nodig voor een goede loofdoding. “Zeker bij vitaal sterk loof lukt het niet om de stengels met drie toegelaten bespuitingen voldoende dood te krijgen. Klappen heeft wel een groot nadeel. Omdat je tussen de ruggen door moet rijden, geeft dat bij veel regenval meer risico op structuurschade en rotte knollen”, zegt Wander, die dan ook concludeert dat loofklappen vooral in droge jaren goed combineert met chemie.

Nog geen toelating NEU1170H

NEU1170H is door de snelle aanvangswerking op blad en stengel zeker interessant om pootgoed niet uit de maat te laten groeien. “Het middel is helaas nog niet bruikbaar in de praktijk, want het heeft nog geen toelating. Volgens leverancier Ecostyle is dit traject ingezet, maar duurt dat nog twee tot drie jaar.” In het uitgebreide onderzoek van Delphy zijn loofbranden, wortelsnijden, groen rooien en elektrische loofdoding niet meegenomen.

Tips voor loofdoding in 2020

Loofdoding in 2020 vraagt een andere aanpak.

  • Begin een week eerder met doodspuiten (met Quickdown) dan voorheen, als je nog niet helemaal aan de goede maatsortering zit.
  • Zorg voor een goede timing en juiste omstandigheden om te spuiten. Let op temperatuur, luchtvochtigheid, zonlicht en indringing in het gewas, want Spotlight en Quickdown werken alleen goed als blad en stengel goed worden geraakt.
  • Gebruik een goede spuittechniek, zoals luchtondersteuning, waarbij het middel goed in het gewas komt. Let ook op de verplichte driftreductie (grotere druppel, sleepdoek).
  • Ga loof klappen in combinatie met chemie, want dat is effectiever dan alleen chemie.
  • Zorg voor een bedrijfsspecifieke aanpak, afhankelijk van aardappelras (met veel of weinig loof), grondsoort, vochtigheid en rugopbouw.
  • Stuur met de stikstofbemesting op minder vitaal loof voorafgaand aan doodspuiten, vooral bij late rassen. Houd er rekening mee dat er bij regen na een droge periode stikstofnalevering gaat optreden.
  • Kiem voor, want fysiologisch ouder pootgoed slijt eerder en dat vereenvoudigt loofdoding.

Of registreer je om te kunnen reageren.