Akkerbouw

Achtergrond

Tweespalt onder telers opperdoezers

Mag een teler van het beschermde streekproduct Opperdoezer Ronde zijn pootgoed uit Groningen halen? Sinds een statutenwijziging in 2016 niet meer, maar tot die tijd wel, zegt de rechter in Alkmaar. Hij geeft een teler die zelf pootgoed regelde, gelijk. Die gaat nu wel zelf verder.

De statuten van de Coöperatieve Pootaardappelvereniging De Opperdoezer Ronde in Opperdoes (N.-H.) waren lange tijd niet waterdicht. Telers waren weliswaar verplicht om het pootgoed dat ze via de coöperatie betrokken, te telen binnen het zicht van de kerktoren van Opperdoes. Maar er stond niet zwart op wit dat ze hun pootgoed alleen van de coöperatie mochten betrekken.

Een van de leden, een teler die al 40 jaar opperdoezers heeft, begon in 2012 met een eigen pootgoedlijn op basis van miniknollen, in samenwerking met een teler in Groningen, buiten de vereniging om. Toen het bestuur hier achter kwam, legde het de teler een boete op. Ten onrechte, oordeelde Rechtbank Noord-Holland onlangs.

Opperdoezers - Foto: Jan Willem Schouten
Opperdoezers - Foto: Jan Willem Schouten

Statuten gewijzigd om eigen pootgoed te beschermen

Volgens de statuten, die golden tot 2 juni 2016, was het niet verboden om buiten de coöperatie om pootgoed in te kopen. Door de kwestie is het bestuur kennelijk wakker geschrokken, want met ingang van die datum zijn de statuten aangescherpt. Voor de betreffende teler, Cees Kee, was dat reden om uit de vereniging te stappen en een bestelling van 18 ton pootgoed voor het volgende jaar af te zeggen, wat volgens de vereniging niet zomaar kon.

Het coöperatieve gevoel is ver te zoeken

In een eerdere procedure voor dezelfde rechtbank kreeg de vereniging gelijk en werd de teler veroordeeld tot de statutair vastgestelde boete van een ton plus betaling van de kosten van het pootgoed (ruim € 13.000). Maar de teler ging in verzet, waarna de rechtbank zich er opnieuw over boog. Nu luidt het oordeel precies andersom: de teler mocht tot aan de statutenwijziging pootgoed elders halen; hij had het recht zijn lidmaatschap op te zeggen na de verzwaring van de voorwaarden; hij mocht het pootgoed afbestellen, omdat dat pas voor het volgende teeltjaar was en de vereniging nog geen verplichtingen op zich had genomen.

Opperdoezer pieperoorlog eindelijk beslecht

De rechter ‘betreurt ten zeerste’ dat beide partijen er niet samen uit gekomen zijn. “Het zou voor iedereen beter zijn als de ‘afvallige’ leden weer in de vereniging zouden worden opgenomen. Ook de andere leden zouden dan kunnen profiteren van de kennelijk lucratieve ervaringen (...). Op deze wijze zou de positieve rassendiscrimatie van dit bijzondere Noord-Hollandse product (...) kunnen worden voortgezet. De rechtbank geeft de partijen daarom nadrukkelijk in overweging om alsnog met elkaar in overleg te treden, al dan niet onder leiding van een neutrale bemiddelaar.” Dat is hem niet geworden.

Het Noord-Hollandse dorpje Opperdoes op de achtergrond is landelijk bekend vanwege Opperdoezer Ronde die er geteeld wordt. - Foto: Mark Pasveer
Het Noord-Hollandse dorpje Opperdoes op de achtergrond is landelijk bekend vanwege Opperdoezer Ronde die er geteeld wordt. - Foto: Mark Pasveer

Ik ga mijn eigen markt niet bederven

Cees Kee, die volgens de regionale pers een ware oorlog ontketende in Opperdoes, heeft de slag dus gewonnen. Hij is sinds 2016 ook met eigen afzet bezig voor zijn 8 hectare opperdoezers, samen met een collega. Hij had al jaren onvrede over de in zijn ogen te grote verschillen tussen opbrengstprijs voor de telers en winkelprijs van het streekproduct.

Volgens coöperatievoorzitter Dirk Jaap Zwaan kan de vereniging dat niet tegenhouden. De vereniging heeft namelijk niet het alleenrecht op de teelt en verkoop van het beschermde streekproduct. Wie binnen het speciaal erkende BOB-gebied (beschermde oorsprongsbenaming) volgens de voorwaarden teelt, mag het op de markt brengen.

Tijdens de rechtszaak en in de regionale pers was even sprake van een mogelijk probleem met de kwaliteit van het pootgoed voor de opperdoezer. Maar voorzitter Zwaan ontkent dat die de achtergrond vormt van de kwestie. Wel is in het verleden vanwege kwaliteitsproblemen in overleg met NAK besloten dat pootgoed niet per se binnen het BOB-gebied hoeft te worden geteeld. Zelf haalt de vereniging het pootgoed van telers in de Wieringermeer.

Banden coöperatie en teler doorgesneden

Kee zelf is blij dat hij nu echt van de vereniging af is. “De laatste 2 jaar ben ik eindelijk weer met veel plezier aan het rooien.” Spijt over de tweespalt in de vereniging heeft hij niet. “Uiteindelijk is iedereen voor zijn eigen bedrijf bezig. Het coöperatieve gevoel is ver te zoeken. Na de vergadering gaat iedereen toch weer naar zijn eigen eilandje.” Aan uitbreiding van zijn areaal denkt hij niet. “Ik ga mijn eigen markt niet bederven.”

Of registreer je om te kunnen reageren.