Akkerbouw

Achtergrond 1 reactie

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Delphy onderzoekt 10 gewassen die mogelijk interessant zijn voor akkerbouwmatige teelt. Beheersing van onkruid is een van de grootste uitdagingen bij de teelt van deze nieuwe gewassen op Brabantse zandgrond.

Op de ruim opgezette biobased garden op droge zandgrond bij Odiliapeel (Noord-Brabant) test onderzoeksorganisatie Delphy dit jaar 10 gewassen die mogelijk interessant zijn voor akkerbouwmatige teelt. Het veld is aangelegd op grond van AgroProeftuin de Peel en is onderdeel van het project Growing a green future. Dit project wordt medegefinancieerd vanuit het Interreg Vlaanderen-Nederland-programma, een Europees fonds voor regionale ontwikkeling.

Deze 10 gewassen worden onderzocht

Projectleider en uitvoerder Bert Aasman van Delphy heeft zich het eerste jaar als doel gesteld om te kijken of de gekozen gewassen op zandgrond wel te telen zijn. De volgende gewassen zijn op het proefveld gezaaid of geplant:

  1. zoete bataat (zoete aardappel)
  2. quinoa
  3. blauwmaanzaad
  4. stevia
  5. goudsbloem
  6. amaranthus
  7. soedangras
  8. zomerkarwij
  9. yacon
  10. teunisbloem

Een belangrijke voorwaarde voor een akkerbouwmatige teelt is dat de teelt goed te mechaniseren is en daarvoor bestaande machines gebruikt kunnen worden. Voor de uitvoering van de teelt kiest Aasman er daarom ook voor om loonwerkers uit de directe omgeving in te schakelen. Dat heeft ook als voordeel dat zij al ervaring kunnen opdoen met deze teelten en oplossingen bedenken voor knelpunten in de teelt.

Lees verder onder de foto‘s

Projectleider Bert Aasman van de Brabantse biobased garden beoordeelt een van de velden met blauwmaanzaad. - Foto's: Van Assendelft Fotografie
Projectleider Bert Aasman van de Brabantse biobased garden beoordeelt een van de velden met blauwmaanzaad. - Foto's: Van Assendelft Fotografie

De zoete aardappel en yacon zijn daarom op ruggen van 75 centimeter geplant. De andere gewassen zijn met een precisiezaaimachine op een rijafstand van 40 centimeter gezaaid om met één machine het onkruid te kunnen schoffelen. Om goed met machines uit de voeten te kunnen, legde Aasman in twee herhalingen proefvelden aan van 615 vierkante met tussenruimten van 2 meter tussen de gewassen.

Growing a green future

Het project Growing a green future heeft als doel om bij te dragen aan de overgang van een economie die draait op fossiele grondstoffen naar een economie met biomassa als grondstof. Het streven is om biomassa (landbouwgewassen) te gebruiken voor onder andere inhoudsstoffen, chemicaliën en bouwmaterialen, zodat het gebruik van fossiele grondstoffen beperkt kan worden.

Binnen het project werken tien partners samen aan het zoeken naar nieuwe toepassingen binnen de biobased economy:

  1. Delphy
  2. Provincie Vlaams Brabant (PVB)
  3. Cradle Crops
  4. Agrodome
  5. Rusthoeve
  6. Millvision
  7. ILVO
  8. ZLTO
  9. Inagro
  10. Karel de Grote Hogeschool

De grond voor de biobased garden in De Peel is beschikbaar gesteld door AgroProeftuin de Peel. Deze stimuleert vernieuwing van de agrosector in Noordoost-Brabant met onder andere financiële en organisatorische ondersteuning van innovatieve projecten in de regio.

AgroProeftuin de Peel beschikt over 35 hectare landbouwgrond die ze inzet als experimenteerruimte voor ondernemers om hun ideeën uit te proberen of innovaties te testen.

Mechanische onkruidbestrijding

Een eerste conclusie van projectleider Aasman halverwege het seizoen is dat de beheersing van onkruid in deze teelten op zandgrond wel een grote uitdaging is. Omdat voor een aantal gewassen geen middelen toegelaten zijn, is ervoor gekozen om de onkruidbestrijding helemaal mechanisch te doen. Voor een schone start is aanleg van een vals zaaibed daarom essentieel. Aasman staat er van te kijken hoeveel onkruid, vooral melde en hanepoot, er gedurende het seizoen op open stukken weer naar bovenkomt.

Bemesting

Als bemesting heeft het hele perceel 35 ton rundveemest per hectare gekregen. In vervolgonderzoek zal worden gekeken naar meer individuele gewasbehoefte. Wel is het perceel twee keer bekalkt om de pH wat op te krikken; op een deel van het perceel was de pH maar 4,5, terwijl die voor deze teelten volgens Aasman wel boven de 6 zou moeten zijn.

Teunisbloemen willen wel, goudsbloemen niet

Goudsbloem doet het daarom niet zo goed, Aasman vraagt zich daarom af of deze teelt dan wel zo geschikt is voor de Brabantse zandgronden. De teunisbloem daarentegen doet het wel goed; deze vormt een dicht gewas waaronder onkruid geen kans krijgt. Teunisbloemen zijn in het verleden ook wel in het gebied geteeld, maar door gebrek aan goede afzetmogelijkheden is de teelt verdwenen.

Duidelijke aantastingen door ziekten of plagen zijn in het proefveld nog niet gevonden, maar Aasman verwacht dat dat in een natter jaar of bij intensivering van een teelt wel een rol kan gaan spelen.

Zoeken naar beste manier van oogsten

De beste manier van oogsten, is ook nog een zoektocht. De gewassen die geteeld worden voor het zaad kunnen met een gewone combine geoogst worden. Wel zal gezien het fijne zaad de afstelling en de afdichting van de combine de nodige aandacht vragen. De zoete bataat en de yacon verwacht Aasman vanwege de onregelmatige knolvorm niet met een gewone aardappelrooier te kunnen oogsten. Hij denkt vooralsnog eerder aan voorraad rooien en dan handmatig oprapen.

Voor de oogst van stevia, waarbij het blad van de stelen gestript moet worden, of voor het plukken van de goudsbloemen, moeten nog praktische machinale oogstmethoden bedacht worden.

Afzetmogelijkheden

Naast de teelttechnische mogelijkheden staat of valt de rentabiliteit van een gewas met de afzetmogelijkheden. Binnen het project wordt daarom met ketenpartners gezocht naar afzetmogelijkheden en naar producten die akkerbouwmatig geteeld kunnen worden en chemie kunnen vervangen.

1. Zoete bataat

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: menselijke consumptie.
Zaaien/planten: planten van stekken in aardappelrug onder folie, pas planten bij voldoende bodemtemperatuur.
Oogsten: voorraadrooier, voor de eerste nachtvorst.
Bijzonderheden: de zoete bataat groeit niet uit een knol maar uit een stuk stengel. De subtropische plant heeft veel warmte en vocht nodig. Voor de warmte wordt de bataat onder folie in een aardappelrug geteeld. Voor de vorst oogsten.

2. Quinoa

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: zaad voor menselijke consumptie of als eiwitgewas voor diervoerders.
Zaaien: precisiezaaimachine in april.
Oogsten: combine.
Bijzonderheden: is familie van de melde. Doet het goed op de droge zandgrond. Vormt snel een dicht en stevig gewas. Groot verschil in afrijping tussen de planten waardoor het optimale oogsttijdstip lastig te bepalen is.

3. Blauwmaanzaad

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: olie voor voedingsindustrie, smaaktoevoeging aan brood, pijnstiller en olie voor verfindustrie.
Zaaien: precisiezaaimachine in april.
Oogsten: combine in augustus.
Bijzonderheden: speculatief gewas dat vooral op klei geteeld wordt. Nu kijken of opbrengst en kwaliteit op zandgrond goed genoeg zijn.

4. Stevia

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: zoetstof en medicinaal gebruik onder andere tegen hoge bloeddruk.
Planten: plantmachine in april.
Oogsten: nog geen machinale oogstmethode beschikbaar.
Bijzonderheden: stevia is een meerjarige plant en niet vorstbestendig. Bij uitzaaien in het voorjaar groeit er geen oogstwaardig gewas. Daarom planten in de kas opkweken en in het voorjaar uitplanten. Nog uitzoeken wat het beste oogsttijdstip is of dat het blad meerdere keren per seizoen gestript kan worden.

5. Goudsbloem

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: olie voor de verfindustrie, huidverzorgende producten en productie van linolzuur voor medicinale toepassing.
Zaaien: precisiezaaimachine tussen maart en juni.
Oogsten: plukken van bloemen of combine voor het zaad.
Bijzonderheden: zaden vormen door hun vorm kluwens en zijn daarom moeilijk met precisiezaaimachine te zaaien. Lijkt niet zo geschikt voor zuurdere zandgronden. Bloeit het hele seizoen. Bloemen moeten daarom over langere periode geoogst worden.

6. Amaranthus

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: zaad voor menselijke consumptie als alternatief voor glutenvrij graan.
Zaaien: precisiezaaimachine in mei.
Oogsten: combine.
Bijzonderheden: makkelijk te telen gewas. Op het proefveld staan vier rassen. Duidelijk verschil tussen de rassen. Het gewas is gevoelig voor een slechte bodemstructuur.

7. Soedangras

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: eiwit voor veevoer en als biomassa voor bouwmateriaal of brandstof.
Zaaien: precisiezaaimachine.
Oogsten: maaien, hakselen.
Bijzonderheden: is makkelijk te telen, kan goed tegen droogte en is in staat om een grote hoeveelheid verse massa te produceren.

8. Karwij

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: olie uit zaad voor kiemremming en voor menselijke consumptie.
Zaaien: precisiezaaimachine in april.

Oogsten: combine.
Bijzonderheden: op het proefveld staat zomerkarwij, op kleigrond wordt het onder dekvrucht gezaaid. Het gewas blijft te open en er komt veel onkruid door. Op zand nog geen succes.

9. Yacon

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: knollen waaruit zoetstof voor voeding gewonnen wordt, bevat weinig calorieën. Medicinaal voor toevoeging aan sondevoeding. Blad en stengels mogelijk geschikt als veevoer.
Zaaien/planten: stekken vanaf begin mei planten in ruggen, 10.000 planten per hectare.
Oogsten: voorraadrooier, aardappelrooier.
Bijzonderheden: vorstgevoelig, vermeerderen met stekken van moederplant. Geeft een goede grondbedekking.

10. Teunisbloem

Zijn deze 10 gewassen akkerbouwmatig te telen?

Teeltdoel: olie met veel onverzadigde vetzuren. Grondstof voor de farmaceutische industrie en medicinale toepassing als ontstekingsremmer.
Zaaien: april met precisiezaaimachine.
Oogsten: combine.
Bijzonderheden: oud gewas dat in Nederland vooral op klei geteeld wordt. Concurrentie uit Oost-Europa. Nederland kan winnen op kwaliteit.

Eén reactie

  • agratax(1)

    Zoete aardappelen oogsten met de hand is tijdrovend en kostbaar. Hier zou misschien de DRHelix van Dijkhuis uit Warfhuizen een oplossing kunnen bieden. Deze rooi / sorteermachine werkt de knollen via een Helix uit de grond en naar boven alwaar het verder verwerkt / verpakt kan worden.

Of registreer je om te kunnen reageren.