Akkerbouw

Achtergrond

Argentijns ontzag voor uien uit Nederland

Door de grote voorsprong in teelt, bewaring en logistiek blijft Nederland op Argentinië voorlopen in de uienexport op Brazilië.

Uien uit Nederland of Holland Onions. Daar is ontzag voor in Argentinië. Dat bleek tijdens een bezoek van Jaap Jonker, verkoopleider bij zaadfirma De Groot en Slot, aan het Zuid-Amerikaanse land. Medio maart gaf hij er een presentatie over Nederlandse uien op een congres. Over de teelt, bewaring, verwerking en export. Een mooie gelegenheid om ook even een kijkje in de Argentijnse uienketen te nemen.

Serieuze concurrentie van overzee

Het spanningsveld? De export op Brazilië. Buurland Argentinië aast logischerwijs op verkopen aan het buurland en rijdt er vanuit de teeltgebieden met vrachtwagens vol naartoe. Maar dan meert er weer zo’n groot schip uit Nederland aan met goedkope, onder geconditioneerde omstandigheden vervoerde kwaliteitsuien. De handel van Argentinië naar Brazilië is duurder dan bootvervoer van Rotterdam naar São Paulo. Serieuze concurrentie van overzee. “De Nederlandse ui heeft echt aanzien daar”, merkt Jonker tijdens zijn bezoek. “Waarom kopen Brazilianen Nederlandse uien en niet de onze, vragen ze zich af. En hoe Nederlanders ze zo goedkoop kunnen leveren? Daar zijn ze best een beetje bang voor.”

Voor Nederland kan de export op Brazilië net even genoeg stemming geven om te komen tot een prijsstijging. Nederland exporteert wereldwijd bijna jaarrond voor een relatief lage prijs, omdat zowel de teelt als bewaring als logistiek subliem zijn georganiseerd. Een vetpot is het dit seizoen niet, maar de omzet is met ruim een miljoen ton uien per jaar enorm.

Een enkele grote uienboer steekt gelik met kop en schouders boven de rest uit en laat het sorteerwerk over aan een optische soprteermachine. - Foto's: Jaap Jonker.
Een enkele grote uienboer steekt gelik met kop en schouders boven de rest uit en laat het sorteerwerk over aan een optische soprteermachine. - Foto's: Jaap Jonker.

Flinke achterstand bij teelt- en afzetmethodes

Een groot contrast met de Argentijnse teelt- en afzetmethodes, ziet Jonker. Het land loopt daarin tientallen jaren achter op Nederland. Dat begint al bij het uitgangsmateriaal. Waar in Nederland veelal de uniforme hybride uienrassen worden gebruikt, hebben Argentijnse uienboeren het te doen met zaadvaste rassen waarbij genetische variatie reëel is. Hierdoor liggen de netto-opbrengsten bij voorbaat hoger in Nederland.

“Argentinië heeft 2 financieel slechte jaren gehad, met telersprijzen onder de kostprijs. Daardoor komen hybrides daar niet in trek. Dit heeft alles te maken met de zaadprijs van ongeveer € 1.000 per hectare”, weet Jonker. “Zaadvaste rassen zijn al te koop voor € 120 per hectare. Gemiddeld kost het zaad € 250 per hectare. Maar de kiemkracht en energie zijn niet goed, wat leidt tot afwijkingen in de uien. Dit uitgangsmateriaal maakt de teelt best amateuristisch.”

Ook de teelttechnieken zijn veel beter geregeld in Nederland. Maar dan het bewaren... Het beeld van hoopjes uien – mét loof, dus waar moet het vocht naartoe? – onder een stukje plastic moet best schokkend zijn voor de perfectionistische Nederlandse uienteler. “Daar kunnen ze zeker een slag slaan”, ziet Jonker. “Het klimaat is niet stabiel onder zo’n doek. De rv is daar veel lager dan hier en het waait er altijd, dus buiten bewaren zou ideaal kunnen zijn. Maar zonnebrand ligt op de loer. En als het een keer regent, worden de uien echt wel nat, met bacterieziek als gevolg. De stap naar een goede bewaring durven ze niet te maken of ze hebben dat geld er niet voor over.”

Teelt in Argentinië afhankelijk van water

De teelt in Argentinië is volledig afhankelijk van zoetwatervoorziening. Oftewel: uien teel je vlak bij water. Die wateraanvoer is echter gereguleerd. Als je betaalt, gaat de sloot open en heb je water. De percelen worden beregend met druppelirrigatie en pivotinstallaties. “Argentinië is een serieuze concurrent voor de export op Brazilië, maar de zoetwaterschaarste is een handicap. Na de oogst begint het regenseizoen, maar ze vangen het water niet op.”

In het voornaamste uienproductiegebied – van Bahia Blanca afzakkend naar Viedma – in Midden-Argentinië is het droog in het groeiseizoen. Trips is er dan ook echt een plaag. In deze regio staat ongeveer 8.000 van de 11.000 hectares Argentijnse uien. Door de slechte financiële opbrengsten is het Argentijnse uienareaal afgelopen jaar met 30 tot 40% gedaald. Dat smoort ook de investeringsdrang in de kiem.

De Argentijnen telen prachige uien.Brazilië koopt ze graag, maar Nederland kan vaak goedkoper leveren.
De Argentijnen telen prachige uien.Brazilië koopt ze graag, maar Nederland kan vaak goedkoper leveren.

Argentijnse gele zaaiuien zijn mooi en grof

Desalniettemin zijn de Argentijnse gele zaaiuien prachtig mooi, zegt Jonker. De landhuid is erg donker vergeleken met de Hollandse ui, maar als dat vel eraf is, zijn de uien prachtig mooi en grof.

De dagen zijn er korter, dus telen zij een type dat sneller groeit. Dat brengt een slechtere bewaarbaarheid met zich mee. De ui is minder hard. De opbrengsten zijn met een gemiddelde van 30 tot 35 ton per hectare fors lager dan in Nederland. Dit jaar zijn er bovendien veel schieters door de koude winter, een handicap van zaadvaste rassen. Veel uien worden op het land handmatig verpakt in bigbags of kisten. De uien met de schieters gaan daar gewoon in mee, want bij de eindconsument eten ze het goede gedeelte van de ui op en gooien ze de kern met schieters uiteindelijk weg.

De meeste telers verwerken de oogst zelf voor de binnenlandse markt. De mate van professionaliteit varieert sterk; van alles met de hand tot en met optisch sorteren bij de grootste teler van Argentinië, die ook in teelttechnieken ver voorloopt op de rest.

Bedreiging voor Nederland?

Het grootste gevaar voor de Nederlandse uiensector? “De prachtige kleur van de Argentijnse uien”, zegt Jonker direct. “Die heeft Brazilië graag.” In principe zit Argentinië Nederland amper in de weg. Argentinië verkoopt uien vanaf maart tot maximaal augustus, dus alleen in de laatste maanden van het Nederlandse bewaarseizoen zitten de Argentijnse exporteurs in het Nederlandse vaarwater. “De kwaliteit wordt steeds beter door hybridisatie en professionelere telers”, somt Jonker een bedreiging op. “Ja, ook door de genetica die wij daar als Bejo/De Groot en Slot naartoe brengen. Maar als wij het niet doen, doet een ander het wel. De professionalisering zet echt wel door. Schaalvergroting ook. Wie overblijft zal kijken naar exportmogelijkheden. Dat gaat echter niet zo als bij ons. Want die ondernemers hoeven niet bij de bank aan te kloppen; de rentes zijn torenhoog. Dus als je wilt investeren, moet je eerst sparen. Daarvoor heb je een paar goede jaren nodig.”

Of registreer je om te kunnen reageren.