Akkerbouw

Achtergrond 8 reacties

Erosie kost landbouw EU € 1,25 miljard opbrengst

Bodemerosie kost jaarlijks € 1,25 miljard aan landbouwopbrengst in de Europese Unie.

De onderzoeksdienst van de Europese Commissie bestempelt erosie als de grootste bedreiging voor de bodemvruchtbaarheid en productiviteit van de landbouw. Ongeveer 7,2% van het Europese landbouwareaal – meer dan 12 miljoen hectare – krijgt ermee te maken. Het probleem is het grootst in Italië, waar één derde van het landbouwareaal onderhevig is aan ernstige erosie. Nederland komt er goed af, met schadecijfers achter de komma.

12 miljoen hectare landbouwgrond kampt met erosie

De Europese Unie beschikt over 167 miljoen hectare landbouwgrond. Meer dan 12 miljoen hectare daarvan is niet in optimale conditie als gevolg van bodemerosie. Onderzoekers van de Europese Commissie hangen cijfers aan de verliezen om het probleem hoger op de politieke agenda te plaatsen.

Niet-kerende bodembewerking in Limburg. Dit is een van de weinige Nederlandse regio's waar in geringe mate erosie plaatsvindt. In met name Zuid-Europa is het erosieprobleem aanzienlijk en leidt het tot forse landbouwschade. - Foto: Henk Riswick
Niet-kerende bodembewerking in Limburg. Dit is een van de weinige Nederlandse regio's waar in geringe mate erosie plaatsvindt. In met name Zuid-Europa is het erosieprobleem aanzienlijk en leidt het tot forse landbouwschade. - Foto: Henk Riswick

€ 1,25 miljard aan gemiste opbrengsten

Het productiviteitsverlies voor de landbouw wordt op 0,43% geraamd. Reken je dat om op basis van de prijzen van de meest geteelde gewassen in de 28 EU-lidstaten, dan kom je uit op € 1,25 miljard aan gemiste opbrengsten. Het Joint Research Center wil bodemerosie niet opblazen tot een bedreiging voor de voedselzekerheid, maar financieel schadelijk voor de landbouwsector is het zeker.

In het onderzoek zijn tien verschillende gewassen meegenomen die in de EU verbouwd worden, van granen tot zonnebloemen, aardappelen, suikerbieten en zelfs rijst. Zowel directe als indirecte kosten zijn meegenomen. Directe kosten zitten hem in lagere opbrengsten en verlies van productieve gronden, indirecte schade zit hem in de kosten van extra meststoffen die nodig zijn.

‘Grond is geen ongelimiteerd beschikbare hulpbron, zodat we de landbouwbodem meer naar waarde moeten schatten’

Bodemerosie directe kostenpost voor landbouwers

“Grond is geen ongelimiteerd beschikbare hulpbron, zodat we de landbouwbodem meer naar waarde moeten schatten. Meer inspanningen zijn nodig om de bodem te beschermen zodat landbouw kan inspelen op de stijgende voedselvraag’, laat het Joint Research Center optekenen. Bodemerosie is een directe kostenpost voor landbouwers: in de eerste plaats door een lagere opbrengst, maar op termijn ook vanwege hogere bemestingskosten, omdat de vruchtbare toplaag van een perceel bovenaan de helling wegspoelt.

De samenleving als geheel deelt mee in het prijskaartje van erosie door modderstromen die opgeruimd moeten worden, grond die onvruchtbaar wordt en meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen die wegspoelen en het milieu schaden.

Modderstroom in de Oostenrijkse deelstaat Stiermarken na hevige regenval. Bodemerosie heeft niet alleen impact op de landbouw, maar kost de hele samenleving geld, bijvoorbeeld door dit soort modderstromen.
Modderstroom in de Oostenrijkse deelstaat Stiermarken na hevige regenval. Bodemerosie heeft niet alleen impact op de landbouw, maar kost de hele samenleving geld, bijvoorbeeld door dit soort modderstromen.

Italië zwaarst getroffen door bodemerosie

In Italië is één derde van het landbouwareaal sterk onderhevig aan erosie zodat het jaarlijkse opbrengstverlies voor de landbouw er oploopt tot € 619 miljoen. In Spanje en Frankrijk gaat het om respectievelijk € 150 miljoen en € 130 miljoen. Een ander land met veel schade is Roemenië, met een geschatte kostenpost van € 74 miljoen.

Voor de hele gaat Europese Unie gaat het zoals gezegd over € 1.257 miljoen. Erosie doet zich veel minder in Noord- en Centraal-Europa.

Wat betreft aandeel van het landbouwareaal dat gevaar loopt, staat Italië op een tweede plek, met 33%. In Slovenië is dat zelfs 42%, terwijl ook Oostenrijk hier opvallend hoog staat met 21%. Spanje en Roemenië scoren hier 10% en Frankrijk veel minder: 3% en Duitsland en Polen elk 1,4%.

Bodemerosie is een directe kostenpost voor landbouwers

Werkelijke financiële verlies ligt hoger

De onderzoekers stippen aan dat het werkelijke financiële verlies wat hoger kan liggen, omdat een aantal gewassen met een hoge toegevoegde waarde (wijngaarden, fruitplantages en dergelijke) niet zijn meegenomen in de berekeningen.

Niet in Italië (-2,6%) maar in Slovenië schat het Joint Research Center het relatieve productiviteitsverlies (-3,29%) het grootst in. Ook in Spanje, Griekenland, Roemenië en Kroatië vreet erosie aan het bodemkapitaal.

Bij niet-kerende grondbewerking blijven resten groenbemester aan de oppervlakte. Dit voorkomt bodemerosie. - Foto: Marcel van Hoorn
Bij niet-kerende grondbewerking blijven resten groenbemester aan de oppervlakte. Dit voorkomt bodemerosie. - Foto: Marcel van Hoorn

Nederland haalt voordeel uit bodemerosie

Vreemd genoeg zijn er ook landen waar bodemerosie een positieve financiële impact krijgt toegedicht. Het gaat om landen waar erosie een kleine impact op de landbouwopbrengst heeft. Zij ervaren er een concurrentievoordeel van, luidt de verklaring. Voor vijftien landen samen, waaronder België en Nederland, wordt dat voordeel geraamd op € 97,3 miljoen. In de dertien overige lidstaten daalt het landbouwinkomen met € 393 miljoen, waardoor het Europees landbouwinkomen € 296 miljoen hoger zou kunnen liggen als vruchtbare grond niet zou wegspoelen.

*Bewerkt door Boerderij

Laatste reacties

  • boonman01

    Aan de huidige prijzen van de producten kan ik voorlopig nog opmerken dat er grond genoeg is voor ( over ) productie.

  • WJHDKremer

    Bodemerosie is het best tegen te gaan met verhoging van organisch stofgehalte in de bodem. Maar dat werkt de overheid tegen.

  • diele

    de prijzen zijn laag. ik probeer erosie tegen tegaan door nkg

  • ruud hendriks

    In de vergelijkingen van gangbaar en bio wordt dit deel vaak over het hoofd gezien. Daar waar gangbaar steeds meer erosieproblemen heeft, werkt bio aan reductie. Ik wil bio niet als enige en ultieme oplossing promoten, maar zou dit punt wel als belangrijk element aan de vergelijkingen toevoegen en niet alleen naar oogsthoeveelheden vandaag de dag kijken. Erosie hebben we in ons vlakke landje minder snel, maar in Nederland zijn ondergrondschade door de zware mechanisatie en de taaier wordende structuur van de bouwvoor factoren die ook veel economische schade geven.

  • alco1

    Ik zie juist dat bio erosie in de hand werkt!
    Hoe meer negatieve saldering van mineralen, hoe sneller erosie zal geschieden.
    Voldoende organische mest erop is het enigste redmiddel.

  • Bertus Buizer

    Zie hier de link naar het onderzoeksrapport: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ldr.2879/full

    Het is van groot belang dat er ook in Nederland meer aandacht komt voor erosie en voor - zoals Ruud Hendriks het hierboven terecht noemt - ondergrondschade! Deze laatste kan ook verdere bodemdaling veroorzaken zoals nu ondermeer in delen van de Noordoostpolder het geval is.

    De bodem kan meer volume en waterbergend vermogen krijgen door toevoeging van organische stof en een door te zorgen voor een gezond en actief bodemleven. Oftewel ecologische verantwoorde landbouw zoals biologische landbouw dat is. Maar meer organische mest werkt niet of onvoldoende als er storende lagen in de bodem zitten. Met alleen "Stront er over en klaar" kom je er dus niet. Lees bijvoorbeeld het artikel "De bodemgezondheid gaat achteruit": http://bit.ly/2gd66OY

  • Mark Koops

    Ik neem aan dat dit jaar-op-jaar verliescijfers zijn?

  • Bertus Buizer

    Inderdaad, Mark,
    Én die vruchtbare grond (topsoil) en daarmee ook belangrijke mineralen raken kwijt. Die komen niet meer terug op de akkers.

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.