Rundveehouderij

Achtergrond 2515 x bekeken 1 reactie

Hogere stoppels en shredlage geven betere snijmais

Er moet kwalitatief betere en schonere mais de kuil in. Mogelijkheden liggen in stoppellengte en hakselmethode.

Hoewel de maisteelt al bijna 40 jaar in Nederland is, staan de ontwikkelingen op gebied van teelt en oogstwijze niet stil. De jongste trend is hogere stoppels. Veel loonwerkers ervaren dat veehouders de stoppel graag kort houden. De meest voorkomende stoppellengte is 10 centimeter. Adviseurs geven aan dat 20 centimeter, of liever nog hoger, veel beter is. Loonwerkers willen wel. Het scheelt ze ook nog iets capaciteit. Nu adopteren ook de eerste veehouders dit advies, maar gemeengoed is het nog lang niet. 2017 is overigens wel een jaar om hogere stoppels uit te proberen, want bij de meeste veehouders is ruwvoer genoeg in opslag.

Hoger stoppelen kost per 10 centimeter circa 2% opbrengst. De voederwaarde stijgt er wel door. - Foto: Peter Roek
Hoger stoppelen kost per 10 centimeter circa 2% opbrengst. De voederwaarde stijgt er wel door. - Foto: Peter Roek

Voordeel 1: betere kwaliteit en smakelijkheid snijmais

De belangrijkste reden om de stoppels hoger te laten, is het verbeteren van de kwaliteit van de geoogste en te voeren snijmais. “De kolf en het zetmeel levert tot 1.300 VEM per kilo droge stof. De plant, alles behalve de kolf, levert wat betreft voederwaarde slechts de helft. Het onderste deel van de stengel is grotendeels verhout en de voederwaarde van dat deel is daarmee nog lager”, geeft Oscar Koppelman, Area Sales Manager van Pioneer aan.

De gemiddelde voederwaarde van ingekuilde snijmais nadert de 1.000 VEM per kilo droge stof.

De kwaliteit en het drogestofgehalte van de mais loopt al jaren achtereen op. Toch denken de deskundigen dat het nog beter kan. Hogere stoppels betekent dat het deel met de minste voederwaarde niet mee de kuil in gaat en dus stijgt de gemiddelde voederwaarde. Daarnaast neemt de kolf/plantverhouding toe waardoor er ook een hoger zetmeelgehalte in de kuil komt. “Precies waarom wij hogere stoppels propageren”, zegt Arjan Lassche van KWS Benelux. “Zo kun je meer melken van een hectare en je voerkosten drukken.”

Het drogestofgehalte van snijmaiskuilen varieert per jaar, maar de trend is oplopend.

Voordeel 2: schonere mais in de kuil

Een tweede aspect is dat de mais schoner in de kuil komt. Het onderste deel van de stengel is vaak besmeurd met opgespatte gronddeeltjes. Grond is de belangrijkste drager van schimmelsporen. Door de stoppels hoger te laten staan, komt er dus minder grond in de kuil en is er ook minder inbreng van schimmelsporen die kunnen leiden tot problemen na opening van de kuil. Dit uit zich in verlies van droge stof, direct weggooien van voer en geur- en smaakbederf. Dat laatste leidt tot een lagere opname door het vee en beïnvloedt zo de melkproductie. En schimmel in de kuil kan ook een hoger risico geven op problemen met mycotoxinen, de afvalstoffen die schimmels produceren, en waardoor het vee ook minder goed presteert.

Er moet hoogwaardig voer in de kuil. Met een hogere stoppel komt er veel minder grond in de kuil, en daarmee ook minder schimmelsporen. - Foto: Peter Roek
Er moet hoogwaardig voer in de kuil. Met een hogere stoppel komt er veel minder grond in de kuil, en daarmee ook minder schimmelsporen. - Foto: Peter Roek

Voordeel 3: behoud bodemkwaliteit

Een derde voordeel van hogere stoppels is dat de extra lange stoppel bijdraagt aan behoud van het organische stofgehalte in de bodem. Mais in continuteelt onttrekt zo’n 2.500 tot 3.000 kilo organische stof per hectare. Om het organischestofpercentage gelijk te houden moet dus ook zoveel worden aangevoerd. 40 à 45 kuub rundveedrijfmest voegt rond 1.200 kilo effectieve organische stof toe. Zo’n 600 kilo komt uit de stoppel (10 centimeter). Een geslaagde groenbemester levert tot 800 kilo effectieve organische stof. “Genoeg dus, zou je denken, maar de meeste groenbemesters worden te laat gezaaid. Een groenbemester die in de eerste helft oktober gezaaid is, geeft vaak niet meer dan 80-100 kilo effectieve organische stof”, zegt Sjoerd Roelofs, teeltdeskundige bij DLV Advies. Als veehouders alleen de kolf oogsten in de vorm van corn cob mix (ccm) of maiskolvensilage, dan is de toevoeging van effectieve organische stof uit de op het land verspreide restplant 2.000 kilo per hectare.

Alternatieven in maisteelt op Gras- en maismanifestatie

Behalve voor hoger stoppelen is er de laatste jaren meer aandacht voor alternatieven in de maisteelt. Denk aan de methode ruitzaai, nu voor het tweede jaar in onderzoek bij Wageningen UR. In het eerste jaar waren er geen verschillen te ontdekken. Het meerjarig onderzoek moet uitwijzen of dat zo blijft of dat er toch ook nog jaarinvloeden zijn.
Ook wordt er geëxperimenteerd met zaaien op een rijafstand van 37,5 centimeter in plaats van de standaard 75 centimeter. De plantafstand in de rij is dan verdubbeld ten opzichte van traditioneel zaaien. Dan zijn er nog tussenvormen zoals rijafstand 50 centimeter en deltazaai.
In de verschillende zaaimethoden en rijafstanden is het de bedoeling om een gelijk aantal maisplanten (circa 100.000) beter over de oppervlakte te verdelen. De achterliggende gedachte is dat elke maisplant dan meer ruimte rondom heeft en dat het wortelstelsel de mineralen uit de bodem beter kan bereiken. In dat geval is er geen organische mest in de rij meer nodig en kan met volvelds bemesten met de bouwlandinjecteur worden volstaan.
Deze vormen van zaai waren allemaal te zien op de gras- en maismanifestatie in Vredepeel op 5 september.
Nu zijn in het verleden ook wel dergelijke methoden gebruikt. Die leverden toen eigenlijk niets extra’s op. “Toch is het zinvol deze methoden in meerjarig onderzoek opnieuw te bekijken. We werken nu met een heel andere bemestingsniveau en dat kan van cruciaal verschil zijn met zeg 20 jaar geleden”, benadrukt Toine Heijmans, ruwvoerdeskundige bij Agrifirm.
Naast gras en mais is er in Vredepeel aandacht voor voederbieten. Veehouders met een ruwvoeroverschot zien in voederbieten een mooie kans om de krachtvoerkosten te drukken. “De teelt is echter niet gemakkelijk in verband met onkruiddruk en een aantal keren spuiten. Het is een echte akkerbouwteelt”, geeft Heijmans aan.
Voor velen is het verstandiger zich te richten op kwaliteitsverbetering van het huidige ruwvoer, vindt ruwvoerdeskundige Heijmans. Een verbetering van 25 VEM per kilo droge stof betekent al € 100 per hectare aan extra melkgeld.” En daar past hoger stoppelen weer goed bij.

Hakselmethode shredlage biedt structuurwaarde

In de oogstmethodiek is shredlage een recent uit Amerika overgewaaide hakselmethode. In shredlage wordt de mais tot 30 millimeter lengte gehakseld. “De korrels worden heel fijn gemaakt en goed door de kuil verdeeld. Het voordeel is dat het zetmeel beter benut wordt. Door de grotere deeltjeslengte is de ruwe celstof iets moeilijker verteerbaar. In de VEM-waardering heffen deze twee zaken elkaar op”, stelt Wilfried van Straal, hoofd rundveecluster Schothorst Feed Research. In diverse onderzoeken zijn er dan ook geen verschillen in productie en gehalten in de melk vastgesteld. Wel zie je dat de pensgezondheid er door toeneemt. De koeien herkauwen meer en zo produceren ze meer speeksel dat de zuurvorming in de pens buffert. Vooral in rantsoen met een hoog aandeel mais, of tegen de snelle voorjaarskuilen van dit jaar, kan shredlage dus toegevoegde waarde bieden als er net even iets meer structuurwaarde nodig is.

Bij shredlage blijkt verdichting wel een punt van aandacht. Door de grovere structuur is deze mais moelijker te verdichten en zo gevoeliger voor broei en dus verlies van droge stof en smakelijkheid. “Moeilijker, maar niet onmogelijk”, zo geeft Thijs Braam, ruwvoerspecialist bij ForFarmers aan. In hun onderzoek blijken shredlagekuilen soms nog meer verdicht dan conventioneel gehakselde mais. “Goed verdichten kan dus wel, maar je moet er goed aandacht aan schenken. Dat blijkt zeker uit de variatie, want ook de laagste dichtheden worden bij de shredlage-kuilen gevonden.”

Eén reactie

  • 8911077012

    toine pas op met dit geweldig advies
    straks verkoop je geen brok meer

Of registreer je om te kunnen reageren.