Boerenblog

2860 x bekeken 27 reacties

'Ook zonder verdrag wordt Oekraïne groot in zuivel en vlees'

Tegenstemmen lijkt voor de landbouw een optie, maar ook zonder verdrag zal Oekraïne een grote speler worden op de zuivel- en vleesmarkt, stelt René Kremers.

De Nederlandse landbouw is groot geworden door vrijhandel en nu er een vrijhandelsakkoord ligt met Oekraïne hoor ik veel stemmen in diezelfde landbouw dat we tegen moeten stemmen. Er zijn verschillende argumenten die gebruikt worden en ik zal er hier een aantal doornemen.

Zelfvoorzienend

Vanuit de varkens- en melkveehouderij hoor je vooral het geluid van 'als we tegenstemmen, gaat de Russische markt open en zal de melk- en vleesprijs stijgen'. Was het maar zo, helaas is dit niet waar, om twee redenen. Ten eerste praktisch: de olieprijs is laag en vooral daardoor is de roebel in waarde gedaald ten opzichte van de euro. Dus kan de gemiddelde Rus minder besteden en is er niet meer die grote koopkracht die er was. Rusland zal veel minder kaas en of vlees kopen en zeker niet tegen goede prijzen. Ook andere landen die geen boycot hebben, verkopen veel minder in Rusland, simpel en alleen om het feit dat de koopkracht bijna gehalveerd is. Daarnaast strategisch: Rusland zal en wil koste wat het kost zelfvoorzienend worden. Dit hebben wij ook gedaan in Europa en daar is ook niets mis mee. Eigenlijk is het een must, zo'n groot land en dan nog afhankelijk van import van vlees en zuivel. Dat is een doorn in het oog van de Russische politiek en er wordt alles aan gedaan dat recht te zetten.

Poetins spelletje

Elke kans om de lokale sector te beschermen wordt aangegrepen. Zelfs Tönnies, de grote varkensslachter in Duitsland die persoonlijk goede contacten heeft, via Schalke waar Gasprom sponsor is, met Poetin, komt er niet in. Toen er varkenspest was in Polen speelde Poetin weer een leuk spelletje, door voor te stellen Polen en omliggende landen in de ban te doen en de rest van de EU te laten exporteren. Dus Duitsland niet (ondanks de goede contacten met Tönnies), en Frankrijk wel. Natuurlijk, dat is lachen: laat die Duitsers en Fransen maar lekker met elkaar bakkeleien of dit voorstel wel of niet geaccepteerd moet worden. Dat doet Poetin slim en goed en wij trappen er iedere keer weer in. Ook nu weer zijn er mensen die denken dat tegenstemmen de prijs van melk en varkensvlees zal laten stijgen!

Dierenwelzijn

Dan de pluimveehouders, die bang zijn voor de plofkip uit Oekraïne. In feite zouden die erg voor dit verdrag moeten zijn, want dit verdrag is meer dan een handelsverdrag alleen: niet alleen afbouwen van de invoerheffingen, maar ook het stimuleren van democratie en rechtstaat. Indirect dus ook dierenwelzijn en je zag al resultaat. MHP, de grote vleeskuikenorganisatie in Oekraïne, heeft een overeenkomst getekend tijdens de handelsmissie met mevrouw Ploumen met de Gezondheidsdienst voor Dieren om het welzijn en de gezondheid van de vleeskuikens onafhankelijk te monitoren. Het is wat dat betreft heel simpel: de markt bepaalt en het is 'u vraagt (en betaalt), wij draaien'. Dus marktgericht denken en werken kunnen ze heel goed in Oekraïne. Als die consument bereid is voor dierenwelzijn te betalen, dan krijgt de consument wat-ie wil. Met dit verdrag zal dierenwelzijn meer worden opgenomen in de manier van produceren dan zonder verdrag, want Oekraïne heeft heel veel keus en kan naar veel landen exporteren, vooral landen waar geen eisen gesteld worden qua dierenwelzijn.

Concurrent

Natuurlijk is Oekraïne een concurrent op de wereldmarkt, maar dat zal het toch zijn, met of zonder verdrag. Oekraïne is al een hele grote speler op de graanmarkt, maar zal dat ook op de zuivel- en vleesmarkt worden. Het klimaat is er perfect en er is land in overvloed, zaken die in Nederland beperkt zijn en veel geld kosten. Een stuk goed aardappelland huren kost in Nederland al snel €2.000 per hectare, terwijl je in Oekraïne voor €50 tot €100 per jaar huurt.

Dus voor de echte agrarisch ondernemer liggen er in Oekraïne kansen. Ook voor die ondernemer is dit verdrag goed, omdat het ondernemersklimaat verbeterd wordt door ook samen te gaan werken om de corruptie aan te pakken en het juridisch systeem te verbeteren. Mocht je toch gaan voor de bulkproductie, dan liggen er in Oekraïne grote kansen. In Nederland zullen we het toch moeten hebben van nichemarkten en producten waar we veel toegevoegde waarde kunnen creëren, maar de bulk gaat weg uit Nederland. Wilt u met eigen ogen een keer zien hoe het eraan toe gaat in Oekraïne, dan bent u van harte welkom in juli mee te gaan met onze studiereis.

Laatste reacties

  • agratax.1

    Rene goed stuk. Ik kan je gedachten na veel jaren in de Oekraine te hebben gewerkt geheel onderschrijven. Laten we niet vergeten dat de mensen achter dit Referendum ook tegen de Europese Eunie zijn, omdat ze bang zijn voor de opkomst van Midden Europa en de werkers die hier komen om een goede boterham te verdienen in banen waar de Nederlanders hun neus voor ophalen. Ik ben het dan ook met je eens stem VOOR, op termijn zullen we niet slechter van worden. NEE stemmen betekent een oncontroleerbare stroom werklustige jongeren met een gedegen opleiding, die hun plaats in het rijke westen zullen opeisen. Dit laatste zal de corruptie niet doen afnemen, samenwerken geeft meer kans om de corruptie snel uit te bannen.

  • farmerbn

    Het lijkt dat dhr Kremers persoonlijk voordeel heeft bij een ja-stem. Hij stipt meer de voordelen dan de nadelen aan in dit stuk.
    Oekraine heeft ons niet zo veel te verkopen dan alleen graan. Handelaren in graan zullen dus een voordeel zien (en de extra marge voor zich houden) . Oekraine zal meer producten uit Europa invoeren dus de handel in die producten zal toenemen. Wederom de handel die profiteert; niet de boer. Huidige kopers van onze producten zullen de Europese boer nog meer uitbuiten door te dreigen om bij te hoge prijzen in Oekraine te gaan kopen. Alhoewel de eisen niet gelijk zijn voor de producten ,moeten wij toch voor de verlaagde prijzen gaan produceren. Iedereen blij behalve de boer. Ik zou tegen stemmen.

  • flyinghollander

    Rene de koopkracht in Ukraine is ook meer dan gehalveerd? Hvrina was 10 tot de euro en nu 28?
    Tonnies was dat ook niet het verhaal dat hij beloofd had een grote varkenshouderij op te zetten in Rusland en elke keer afhaakte?

    Maar verdrag komt er toch en daar hebben ze hard voor gevochten en moet je niet terug trekken nu.

  • Bennie Stevelink

    @farmerbn, een vergelijking: Nieuw Zeeland produceert heel veel melk en goedkoper dan wij in Nederland. Ze liggen veel dichter bij China dan wij. Toch is FC in een klein aantal jaren van vrijwel nul één van de grootste exporteurs van kindervoeding in China geworden en Fonterra niet. Nieuw Zeeland is sterk in goedkope bulk, Nederland in onderscheidende kwaliteitsproducten.
    De handelsverhouding met Oekraïne zal niet anders zijn. De fabrikant van de goedkope Zetortrekkers is geen concurrent voor de fabrikanten van Fendt of John Deere. Oekraïne kan een goede afzetmarkt zijn voor onze pootaardappelen. Op dit moment komen de meeste bloemen in Oekraïne uit Nederland. Mogelijk kan er ook wel kindervoeding heen.

    Verder heeft de EU het handelsverdrag met Oekraïne opgesteld in samenspraak met Rusland om te voorkomen dat het punten zou bevatten die schadelijk zouden zijn voor Rusland. Het kan daarmee ook bijdragen aan de-escalering en stabilisering van de verhoudingen in Oost Europa.

  • geen boer

    het verdrag zal er zeker komen, maar als Nederlandse landbouw 'ja' stemmen lijkt een geval van „Nur die dümmsten Kälber wählen ihre Metzger selber.“
    Juist de primaire landbouw in deze contreien zal het gelag gaan betalen.

  • Bennie Stevelink

    Onjuiste redenering @geen boer. Alleen bij een zelfvoorzieningsgraad van lager dan 100% kun je met afscherming van de markt binnenlands de prijs beschermen. Bij een zelfvoorzieningsgraad van meer dan 100% ben je afhankelijk van export en vindt concurentie en prijsbepaling buiten je eigen land plaats. Dat zie je heel duidelijk aan de zuivel: China importeert minder, de VS produceren meer en in de EU gaat de melkprijs omlaag. De EU is exporteur van graan, wijn, vlees en zuivel. Voor de prijs van al deze producten maakt het niets uit of er wel of geen handelsverdrag is. Nederland heeft maar liefst 70% export. Dan kun je beter wél een handelsverdrag hebben want dan kunnen wij gemakkelijker met onze pootaardappelen, bloemen en kindervoeding naar Oekraïne.

  • alco1

    Ik zie het verschil niet van een gemakkelijker handel. De handel trekt zich namelijk niets aan van verdragen. Goedkoop en kwaliteit zijn de verkoop garanties.
    Ik ben bang dat wij weer in moeten leveren om hen daar de kans te geven zich te ontwikkelen.

  • geen boer

    dat weet ik niet @Bennie. Dit verdrag maakt het voor Oekraïne mogelijk om heffingsvrij allerlei producten binnen de EU af te zetten. Dat kunnen ze nu niet. Momenteel heeft Oekraïne niet veel anders te bieden dan bulk-landbouwproductie, en hun landbouwminister heeft al laten doorschemeren het niet te nauw te kunnen gaan nemen met standaarden, voor zover die sowieso al afgesproken zijn.
    Zij kunnen dus, niet gehinderd door allerlei kostpijsverhogende wet- en regelgeving die wij wel hebben en waar ongehoord streng op gehandhaafd wordt, ongehinderd gaan afzetten op de EU markt, en zullen hier door Aldi&Co op de rode loper ontvangen worden.
    Jouw stelling dat het niet uitmaakt omdat ze nu ook al bestaan gaat m.i. alleen op bij volledig transparante markten, en dat is het nu nog niet. EU-importheffingen beschermen lokale productie wel degelijk, en het is voor ons hier voorlopig beter wanneer dat zo blijft. Het volume wat wij daar gaan afzetten (ze zijn failliet!) gaat bij lange na niet opwegen tegen het volume wat zij bij ons gaan afzetten.
    Ik begrijp de bredere handels- en geopolitieke belangen wel, en ook die van Oekraïne zelf natuurlijk, maar onze landbouwsector gaat per saldo down-the-deal zijn.
    Een 'ja' stem vanuit de landbouwsector in deze overigens volledig futiele volksraadpleging getuigt in mijn optiek op zijn minst van naïviteit.

  • farmerbn

    Draai het gewoon om; Als Oekraine er beter van wordt bij een ja -stem dan worden wij er slechter van. Daarnaast hebben we (het Westen) afgesproken met de Russen dat na de val van de muur , het Westen geen toenadering zou zoeken met de buren van Rusland. We doen dat dus wel en dat is tegen de afspraak. Daarom is er nu oorlog in Oekraine want Oekraine kan geen lid worden van de NAVO als ze in oorlog is. Zo moet Rusland het Westen aan zijn afspraak houden. Diep triest.

  • Bennie Stevelink

    @geen boer, we zijn het in ieder geval eens dat het referendum futiel is.

    In feite kun je referenda vergelijken met het huilen van een kind. Als een kind een ongemak ervaart maakt hij dat kenbaar door te huilen. De ouders moeten vervolgens maar zien uit te vinden welk ongemak dit is. Heeft hij het koud of te warm, buikkrampjes of een natte luier.
    Bij een referendum wordt vooral tegen gestemd om uiting te geven van een politiek ongemak. Welk ongemak dit is moeten politici, journalisten en analisten later maar zien uit te vinden. Het maakt niet uit waar het referendum over gaat. Of het nou de Europese grondwet is, een handelsverdrag of het aantal rozijnen in een oliebol, het maakt niet uit. Het enigste wat van belang is, is dat de regering uitgesproken voor moet zijn zodat de nee-stemmers lekker tegen kunnen stemmen. Daarmee geven ze op een abstracte manier uiting van een ongenoegen, gelijk aan het huilen van een kind.

  • Bennie Stevelink

    Bij het vorige referendum naar aanleiding van de Europese grondwet werd al drie weken van tevoren duidelijk waarover de vaste nee-stemmers zouden gaan stemmen: het charisma van Balkenende. Dat bleek een bron van ongenoegen te zijn wat ze tot uiting brachten door tegen te stemmen.

    We zijn nu nog maar 6 dagen voor het referendum en de vaste nee-stemmers hebben nog steeds niet kenbaar gemaakt waar ze dit keer over gaan stemmen. Over de lach van Rutte? Over de prijs van bier? Over het vermeende demoniseren van hun idool Wilders?
    Dat ze nu 6 dagen van tevoren nog niet weten waar het voor hun over zal gaan doet mij vermoeden dat de opkomst laag zal zijn. Ze kunnen blijkbaar niet tot een keuze komen.

  • Bennie Stevelink

    Als de ja-stemmers allemaal weg blijven komen ze nooit aan de vereiste 30% opkomst. Een journalist van de Twensche Courant Tubantia had een goed idee: de ja-stemmers blijven in eerste instantie weg maar volgen via het nieuws en internet hoe hoog de opkomst is. Wordt later op de dag duidelijk dat de 30% lang niet gehaald wordt dan blijf je definitief in huis. Komt de opkomst toch in de buurt van de 30% dan ga je in de laatste uren dat de stemlokalen open zijn nog gauw even je ja-stem uitbrengen. Zo hebben de ja-stemmers twee keer kans.

  • Zuperboer

    @Bennie Stevelink; Nu bekruipt me toch een raar gevoel. Als je stemmers in een referendum weg zet als huilende kinderen, wat vind je dan van DEMOCRATIE? Het is natuurlijk een non-issue deze keer, maar D66 heeft het referendum-kind na jarenlang persdrang en een immens aantal weeen dan toch kunnen laten baren en nu schoffelt uitgerekend Bennie Stevelink de kasplant bij het uitdunnen weg!? Waarvoor stemmen al die inwoners van Californie en de Zwitsers dan keer op keer? Gelukkig hebben we het recht om dit soort raadplegingen aan te vragen en of het een goede zaak is mag dan geen enkele naam hebben. De kiezer doet er toe. Kennelijk is de kiezer in ons land verwend en zich niet bewust van zijn/haar recht om zijn/haar mening te geven en het voorrecht wat dat behelst. Dat de uitslag van een referendum niet serieus wordt genomen door de Pluchekikkers in de Hofstad zegt mi meer over hen dan over de kiezer. Feit is dat zowel Balkenende alsook Rutte zoveel wrevel wekken met hun team (kijk maar eens naar het gedraai en gelieg van Ad van der Steur) dat de mensen er kennelijk genoeg van hebben en dan krijg je proteststemmen. Je krijgt de leiders die je verdient, maar dientengevolge helaas ook het beleid. We zijn in Nl. toe aan een revisie van ons kiesstelsel (mijnsinziens) en mn. de verhoging van de kiesdrempel (bv. naar 4 zetels) zal de actiepartijen uit de kamer moeten weren zodat er weer effectief geregeerd kan worden.

  • marco-vdb

    Er zijn hier toch wel een paar verkeerde opvattingen. Het gaat helemaal niet om een "handelsverdrag" maar over een associatieverdrag. De handel gaat toch wel door, ook zonder dit verdrag. Oekraine koopt pootaardappelen, fokvee, bloemen en babymelkpoeder omdat ze het zelf nog niet of onvoldoende produceert. Dit soort producten blijven Oekraïne inkomen vanuit NL en andere Europese landen omdat derde landen (nog) niet kunnen concurreren op dit vlak. Dus dit verdrag levert niets extra's voor de NL landbouw. Het reële risico van prijsdaling voor kip, varkensvlees, eieren en in de toekomst melkproducten bestaat wel degelijk omdat barrières als quota en heffingen zullen komen te vervallen. Rene heeft gelijk dat Oekraine in de toekomst veel goedkoper zou kunnen produceren vanwege genoemde factoren. De mega producenten als MHP hebben bovendien hun eigen stekje in de overheid en zullen dus altijd regelgeving in eigen voordeel maken, incl. subsidies voor als het even tegen zit. Ook controlerende overheidsinstanties die kwaliteit en proces moeten waarborgen hebben ze in de zak, dus export documenten geen probleem, ongeacht wat en hoe er geproduceerd wordt.

  • marco-vdb

    Het verdrag is dus geen handelsverdrag maar een politiek verdrag. Een verdrag om de invloed van Rusland te beperken. Of het verstandig is geweest deze situatie te creëren zal de toekomst moeten uitwijzen. Wellicht was een zelfstandige Europese politiek, die meer gericht was op toenadering tot Rusland, zoals in de tijd van Schroder, Sarkozie en Berlusconi, voor Europa veel gunstiger geweest. Dit verdrag valt in dezelfde categorie als het TTIP verdrag. Een ons door de VS door de strot geduwd monster, waardoor Europa samen met Rusland EN Oekraine op de blaren mogen zitten.

  • marco-vdb

    @Bennie Stevelink; ik geloof overigens niet dat Rusland zo enthousiast is over dit verdrag. Daarom hebben ze per 01/01 alle handelsvoordelen voor Oekraine geschrapt. Voor Oekraine een behoorlijk dure grap, want ze kunnen met de meeste rommel die ze er maken eigenlijk alleen maar naar het Oosten. Landbouwproducten uit Oekraine komen Rusland al helemaal niet meer in. Janukovich is destijds door Rusland gewaarschuwd dat het of / of is en niet en / en. Die trok de juiste conclusie en tekende (het associatieverdrag) niet. De Oekrainse economie was erg verweven met de Russische en de schade van wegvallende handel met Rusland is enorm. Gevolg is een enorme recessie. Ik denk dat menig Oekraiener nu al spijt heeft van de revolutie / staatsgreep. Het zal de komende 5 jaar niet gemakkelijk blijven voor de bevolking. Voor hen geldt het mooie russische gezegde: "we leefden arm en toen werden we bestolen".

  • Bennie Stevelink

    @Zuperboer, is een kiesdrempel geen inperking van de democratie? Het geluid van kleine minderheden wordt met een kiesdrempel niet meer gehoord.

    Mijn bezwaar tegen referenda is dat er helemaal niet gestemd wordt over de officiële referendumvraag maar slechts een abstract politiek ongenoegen tot uiting wordt gebracht. Het referendum wordt in feite misbruikt voor heel iets anders dan waar het inhoudelijk om gaat.

  • Schraar

    Multinationals en grote investeerders zijn de grote winnaars van dit verdrag en de gewone boer is weer de pineut.
    Stem NEE!!!

  • flyinghollander

    @Bennie stevelink zover ik gister las, gaat de nos geen opkomstcijfers publiceren ivm beinvloeden van opkomst

  • Bennie Stevelink

    Dat heb ik gehoord @flyinghollander.
    Daarnaast werd gisteren ook bekend dat het de initatiefnemers van het referendum niet gaat om het handelsverdrag. Ze hebben expliciet toegegeven dat ze helemaal geen probleem hebben met dat handelsverdrag. Het gaat hun er alleen om zo veel mogelijk rotzooi te trappen.
    Dit is verkrachting van de democratie. Opnieuw wordt er een referendum gehouden waarbij het helemaal niet om de referendumvraag gaat. Waar discusseren wij de komende dagen in Nederland over als het de initatiefnemers al helemaal niet om het handelsverdrag gaat? Opnieuw een referendum met dezelfde functie als het huilen van een kind.

  • Bennie Stevelink

    @Schaar, FC verkoopt steeds meer kindervoeding naar China. Als ze dit ook naar Oekraïne doen hoe is de boer daar de "pineut" van?
    Voor andere producten geldt hetzelfde. Een land met 70% export zoals Nederland heeft toch altijd belang bij zoveel mogelijk vrijheid in handel.

  • geen boer

    volledig eens met Bennie's argumentatie over het instrument referendum. Dat is een onding, niet effectief, wordt te pas en te onpas misbruikt door allerlei pressiegroepen en de vergelijking met jengelde kinderen is een hele treffende. Kijk naar de Franse politiek. Elke zittende regering wordt steevast bij de eerstvolgende verkiezing weggestemd, nooit is het volk tevreden, ieder wil zijn eigen zin doordrammen en met z'n allen doen ze niets dan achteruit boeren. Vergelijk dit met Duitsland, kiesdrempel, politieke stabiliteit en daarmee een gigantische opbouw de laatste 20 jaar. Hoewel Merkel nu ook cadeautjes voor demense begint uit te delen.
    Maar goed, puur inhoudelijk is dit associatieverdrag mijns inziens ongunstig voor de landbouwsector in de meer ontwikkelde en geïndustrialiseerde lidstaten, waaronder NL. En nu er dan toch een referendum over is rest derhalve ofwel wegblijven als signaal dat een referendum algemeen gezien flauwekul is, ofwel 'nee' stemmen uit persoonlijk belang. Een 'ja' stem zou vanuit landbouw-oogpunt op zijn minst naïef zijn.

  • Bennie Stevelink

    @geen boer, over de onzin en hypocrisie van het referendum zijn wij het in ieder geval eens. Over de betekenis van het handelsverdrag voor de landbouw duidelijk niet. In jou redenatie ga je er steeds van uit dat concurentie met Oekraïne binnen Europa plaats vindt. Dit is niet het geval. Bij producten met een zelfvoorzieningsgraad boven de 100% vindt concurentie en prijsbepaling plaats in de importlanden waar je elkaar tegenkomt. Voorbeeld: EU exporteert graan. Oekraïne ook. Beiden naar oa het Midden Oosten. Als Oekraïene in het MO graan goedkoper aanbied dan de EU blijven wij in de EU met een deel van het graan zitten wat binnen de EU de prijs naar beneden drukt tot eenzelfde niveau als waar Oekraïne het voor aanbiedt in het MO. Open of gesloten grens tussen EU en Oekraïne heeft geen invloed op de prijs. Alleen voor producten met een zelfvoorzieningsgraad beneden de 100% kan er invloed zijn.

  • Zuperboer

    @Bennie Stevelink; Ik ben geen uitvinder laat staan voorstander van een referendum, maar t (on-) ding is er en we hebben het er mee te doen. Ik vind dat je een punt hebt wat betreft het horen van minderheden, maar de manier waarop sommige minderheden (PvDD is een goed voorbeeld hiervan) het debat ontwrichten(zij zoeken namelijk geen enkele vorm van inhoudelijk debat maar komen enkel met meningen) is ook een probleem waar onze huidige democratie tegen aan loopt. Ik vind het bijzonder jammer zo niet frustrerend dat heel veel wetgeving en regeringsbeleid door futiliteiten en vertragingstechnieken geen doorgang vindt. Sommige partijen misbruiken de democratie en dat is een slechte zaak.

  • geen boer

    @Bennie, leuke discussie. Naar mijn mening gaat je redenering slechts op bij volledige transparantie van markten, hetgeen nu (nog) niet het geval is. Om dat te bereiken of benaderen wil Oekraïne nu juist zo graag het verdrag. Het geeft hen heffingsvrije toegang tot een zeer kapitaalkrachtige markt, die ze voorheen niet hadden. Dit gaat m.i. zeker tot direct prijsbederf van veel producten (kippenvlees, eieren, interventieniveau poeder) leiden. Hier bovenop zal het investeringen uitlokken in nog meer bulkproductie, hetgeen ons in de nabije toekomst parten gaat spelen. Deze investeringen zouden niet gedaan worden zonder uitzicht op ongehinderde en ongelimiteerde EU-afzet.
    Ik begrijp dat de EU het land weer perspectief wil geven en hiermee de Oekraïne wil losweken van Rusland, maar ben bang dat onze politici het op de koop toenemen dat onze landbouw de rekening betaalt.

  • alco1

    Oekraïne wil dolgraag de kapitaal markt in Europa heffing vrij betreden.
    Zodra dit land met ons geld alles op orde lijkt te hebben, zal Poetin zijn slag slaan.
    Wie houdt hem tegen.
    Trump????
    Een benauwd gevoel overheerst bij mij.

  • mtseshuis

    Poetin heeft groot gelijk en iedereen in de EU is de sigaar, geld zal rijkelijk naar Oekraïne vloeien, wij worden helemaal kapot geconcurreerd en Rusland pakt de hele reut op om een futuliteit..

Laad alle reacties (23)

Of registreer je om te kunnen reageren.