Home

Achtergrond 4286 x bekeken 10 reacties

De stoutste jongens van de Europese Unie

Polen wapent zich tegen het opheffen van het moratorium op landbouwgrond. In andere Centraal- en Oost-Europese landen is die grondaankoop al geopend. Maar ook daar blijken flinke lastpakken tussen te zitten.

Het is een hoofdpijndossier voor de Europese Unie: de houding van landen bij de openstelling van de grondmarkt. Over driekwart jaar is Polen weliswaar het laatste land van de ‘nieuwe’ lidstaten dat het moratorium opheft, voor EU-ingezetenen blijft het een ware crime om in een aantal staten, Polen incluis, die grond te kopen.

Politiek onderwerp

“De reden die altijd wordt gegeven is dat er veel angst is voor speculanten”, zegt Laurens de Man, agro-vastgoedconsultant in de Slowaakse hoofdstad Bratislava. “Maar beperkingen voor buitenlanders om landbouwgrond te kopen is vooral een politiek, populistisch thema dat goed ligt bij de bevolking, en zetels oplevert.”

Vrije markt

Slowakije is één van de vier landen die dit voorjaar een reprimande kregen van de Europese Commissie. Naast Slowakije hebben Hongarije, Litouwen, Bulgarije en in mindere mate ook Letland (waar geen inbreukprocedure tegen loopt) de wet- en regelgeving in hun voordeel veranderd. Aanpassingen die tegen de Europese afspraken ingaan en volgens de EC de vrije markt aantasten.

Zo kun je als EU-ingezetene pas grond in Slowakije kopen als je minstens tien jaar lang geregistreerd staat in het land. Bovendien komt deze grond pas tot je beschikking als Slowaakse boeren zelf geen interesse hebben. Overigens kunnen EU-ingezetenen in Slowakije wel zonder problemen landbouwbedrijven kopen. Hongarije gaat nog een stap verder. Daar is de koper verplicht binnen een straal van twintig kilometer van de grond te wonen en daar minstens de helft van het jaar te zijn. Ook mogen lopende en bestaande contracten worden aangepast.

Verlenging

In 2004 en 2007 zijn veel landen in Centraal- en Oost-Europa EU-lid geworden. Eén van de toetredingsvoorwaarden is het recht voor andere ‘inwoners’ van de EU om op termijn landbouwgrond op te kopen. Met veel lidstaten werd 2014 als startjaar afgesproken. Ter overbrugging is het moratorium het afgelopen jaar nog van kracht gebleven.

Braafste jongens

Deze nieuwe EU-lidstaten zijn in een aantal categorieën in te delen. Allereerst de braafste jongetjes van de klas: Estland en Slovenië. Landen die zich op meerdere terreinen relatief makkelijk hebben aangepast aan de EU-normen, maar ook met weinig moeite hun grondmarkt konden openstellen. “In het geval van Estland is alles al verdeeld. Het was gek geweest als ze hier nog aangepaste wetgeving hadden ingevoerd”, zegt Ebbing Osinga, die als agroconsultant lokale bedrijven in de Baltische Staten adviseert. Slovenië heeft weinig grond en dusdanig kleine percelen, dat dit een niet-noemenswaardige speler is. Het enige waar de Sloveense landbouw om bekend staat, is dat het land in relatieve aantallen de meeste trekkers van Europa heeft.

Open markt

De markt is ook open in Tsjechië en Roemenië. “De Tsjechen hebben altijd al het marktmechanisme in hun hoofd gehad, ze kijken vooral naar wat het beste is voor hun economie”, aldus agro-vastgoedconsultant De Man.

Roemenië kent ook weinig amendementen in de wetgeving. Probleem voor EU-ingezetenen is wel dat Roemenië nog veel stappen moet zetten in het ruilverkavelingsproces en dat met vele miljoenen Roemenen die allen een stukje grond bezitten afzonderlijk moet worden onderhandeld. Hier dreigt wel speculatie, met name in de regio Wallachië waar veel vruchtbare zwarte grond zit.

Gezwicht voor lobby

Letland keerde zich bij de openstelling per 
1 mei 2014 tegen Brussel. Toch is de regering in Riga tot inkeer gekomen, zegt Osinga. “Er is een stevige Deense lobby geweest. Die maakten de Letten bewuster van het feit dat er ook veel Letten in andere landen boerenbedrijven hebben en ondernemen.” Reden voor de Denen om zo hard van leer te trekken en zelfs met rechtszaken te dreigen was omdat zij – via allerlei juridische constructies – al grond bezitten en een winstrijke doorverkoop in rook zagen opgaan.

Volgens Osinga blijven de amendementen in de Letse wet staan, maar zijn deze niet van toepassing op bestaande of lopende zaken Wat wel blijft, is enige administratieve rompslomp waar je nu doorheen moet om hier grond te kopen.

Lastpakken

En dan zijn daar nog de ‘lastpakken’, de landen waar eind maart door de EC een inbreukprocedure tegen is gestart. De landen besloten te ‘shoppen’ in de wetgeving en daar was de EC niet van gediend.

Het ligt voor de hand dat de EC ook Polen op de vingers gaat tikken, het land dat samen met Hongarije en Slowakije de sterkste beperkingen doorvoert. Want waar Bulgarije specifiek in de problemen zit vanwege landroof en Litouwen in tegenstelling tot buurland

Beperkingen

Letland wel blijft vasthouden aan de strenge restricties (en waar de burgers middels een referendum deze wetswijziging zelfs steunden), wijken de andere drie landen het meest af van het vrijemarktbeginsel. EU-ingezetenen komen pas in aanmerking voor een lap grond als geen enkele lokale boer interesse heeft.

Weinig hoop

Europa eist van deze lidstaten dat ze hun grondmarkt openstellen voor buitenlanders. Afspraak is afspraak. De inbreukprocedures van de EC bieden echter weinig hoop, volgens De Man. “Als de EC aanbevelingen doet over wat wel en niet mag, gaan deze landen gewoon op zoek naar andere mogelijkheden binnen de EU-richtlijnen. Zo vertragen ze alsnog directe grondaankoop door EU-burgers. Voorlopig zal er weinig veranderen.”

‘Polen voor de Polen’

Eind juni nam het Poolse parlement met overgrote meerderheid een wet aan die forse bescherming voor de eigen boerengemeenschap biedt en het EU-ingezetenen praktisch onmogelijk maakt om vanaf volgend jaar grond te kopen. Zo moeten potentiële kopers minstens vijf jaar ingeschreven staan bij de gemeente waar het areaal zich bevindt en mogen ze aangekocht land niet binnen tien jaar doorverkopen. Ook krijgen familiebedrijven voorrang en mogen bedrijven met meer dan 300 hectare in bezit zich niet vermeerderen.
Het gronddebat in Polen, dat de grootste plattelandsbevolking binnen de EU heeft, wordt sterk beïnvloed door naderende verkiezingen. Bijna alle partijen pleiten voor deze restricties.

Geert Jan Hahn

Laatste reacties

  • Ferm

    Kan in Europa ook de land-grabbing beginnen. Kunnen hoge heren ook daar mooi investeren en de grondprijs opdrijven. 

  • BO(skabout)ER

    goede regels hoor. Als je ergens landkoopt moet je er ook de helft van het jaar wonen! Prima

  • gjcamps


    In Frankrijk is de grondmarkt toch ook niet geheel vrij. Bescherming tegen speculanten of pensioenmaatschappijen is goed maar als een Nederlandse boer wil verhuizen moet dat toch mogelijk zijn. En ja je moet er dan verplicht gaan wonen.

  • agratax2

    Paysanne. Ik ben het met je eens en kan de betreffende landen geen ongelijk geven, dat ze de zgn. investeerders buiten de deur houden zolang het kan. Waarom de vette winst weg laten vloeien en zelf met een uitgemergelde lanbouwbevolking achter blijven. Jij noemt het Land Grabbing en ik zou daar Slavernij aan toe willen voegen, al is de situatie iets anders, het resultaat is hetzelfde. Een werkende bevolking en de winsten naar belasting paradijzen. De welbekende VOC mentaliteit.

  • Cokie

    Als ze  de grondmarkt voledig liberaliseren dan is binnenkort half Europa in chineese handen, willen we dat? ik moet er in ieder geval niet aan denken!

  • Mozes

    Gezien het grote verschil in kapitaalkrachtigheid tussen Oost Europa en West Europa heb ik er alle begrip voor dat ze hun grondmarkt voorlopig afschermen. 

  • Jaap39

    Money rules #5.

  • farmerbn

    Er is niets mis mee dat chinezen land kopen in europa. Hopelijk brengen ze de gewassen, varkens en melkproducten naar hun geboorteland zodat er hier extra krapte komt voor hogere prijzen.

  • agro1


    heel verstandig om je grondmarkt af te schermen, grond is het enige, wat echte waarde vertegenwoordigt en wat echt produceert. het is te doen om landbouwproducten, niet om de afgeleiden, zoals melk en vlees. je gelooft zelf niet, dat de chinezen dat eu polcor miljeugedwarsboom pikken? schepen vol droog spul, dat niet bederft meenemen. waarom dure koelschepen laten varen?? koe en zwijn worden toch binnen gehouden. er zijn veel chinezen en tot nu toe werken ze goedkoper dan eu-nezen. feed the world and starve.

  • Mozes

    @farmerbn, de Europeanen kunnen ook zelf de grond in eigendom houden, bewerken, en de varkens en melkproducten naar China exporteren. 

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.