Zuivelclub NZO zoekt nieuwe wegen

De NZO moet het roer omgooien werd vorig jaar besloten, toen de spanningen het kookpunt naderden. Er waren fricties over fosfaat, duurzaamheid en belangenbehartiging. Voorzitter Joost van der Hoogte vertelt. Ook de samenwerking in ZuivelNL moet anders.De Nederlandse Zuivelorganisatie (NZO) werkt aan een koerswijziging. Vorig jaar gistte en borrelde het van alle kanten in de organisatie, vanwege discussies over fosfaatreductie, verduurzaming en over de vraag wie het voor het zeggen had. Dat leidde tot de conclusie dat het anders moest, als men de gezamenlijke belangenbehartiging wil voortzetten. Lees ook: Zuivel sleutelt aan brancheorganisatie ZuivelNLNieuwe visieJoost van der Hoogte, die vorig jaar het stokje als NZO-voorzitter overnam van oud-CEO Roelof Joosten van FrieslandCampina, leidt de discussies over een nieuwe visie. Hij wordt bijgestaan door ‘procesbegeleider’ Pieter Cloo. Deze heeft eerder zijn sporen verdiend als verandermanager bij het ministerie van LNV, de NVWA en het UWV. _{Lees verder onder de foto.}Joost van der Hoogte is sinds eind 2017 voorzitter van NZO. - Foto: Herbert WiggermanOog op toekomstVan der Hoogte, CEO van Bel Leerdammer Nederland, is een man met een bedaarde uitstraling. Hij kijkt liever niet terug op vorig jaar, zegt hij, al moeten er zeker lessen worden getrokken uit wat toen fout ging. Hij richt het oog liever op de toekomst. “Er is veel gebeurd in de sector, en er gebeurt nog steeds veel. Dat merken we ook in de NZO. In de fosfaataanpak vorig jaar hebben wij de regie genomen, omdat een aantal partijen individueel niet in staat was om dit te regelen. De staatssecretaris heeft ons concept aanvaard en de handschoen overgenomen. Tegelijkertijd hadden we te maken met nieuwe uitdagingen. Op het gebied van duurzaamheid gebeurde er enorm veel. Het ene bedrijf wilde dit, het andere wilde weer die kant op. Het was duidelijk dat de Duurzame Zuivelketen (een samenwerkingsorgaan van de NZO en LTO Nederland, red.) niet was uitgelegd op die nieuwe realiteit. Daar moet het anders.”Hoe dan?“We moeten wel zorgen voor borging van voldoende duurzaamheid. Zo is er het document over de grondgebondenheid gekomen. Dat is door ons gevraagd om te ontwikkelen. Dat is, samen met de kringloopvisie van de minister en het nieuwe klimaatdocument de basis-input voor onze nieuwe visie, samen met nog wat andere documenten.”We kunnen klimaatdoelen halen zonder inkrimping veestapelDat klimaatdocument kennen we nog niet, toch?“Nou, we hebben het destijds gepubliceerd op onze website. De essentie van het plan is dat de zuivelketen in staat is om de klimaatdoelen tot 2030 te halen met technische maatregelen. Dat betekent nogal wat, want het kan dus zonder inkrimping van de veestapel. Het bewijst maar weer eens dat wij een heel innoverende sector zijn.”En dan zeggen alle veehouders: ‘dankjewel’?“Nou…, dat mag ik wel hopen. Wij zijn in staat om perspectief te bieden. Ten eerste aan onze leden, en via hen aan de leden en leveranciers. Het bijzondere is dat er ook nog steeds ontwikkelruimte blijft. En dat is heel belangrijk. Zonder groei – binnen bepaalde randvoorwaarden – gaat het niet.”We moeten ons verhaal uitdragenJullie willen nieuw perspectief scheppen, maar het moet allemaal ook gebeuren onder een bepaalde druk. Er is veel onvrede onder veehouders over wat ze allemaal moeten.“Dat zien wij ook. Wij willen dat ook gaan adresseren. Ik kan daar nog niet alles over zeggen, maar wel dit: we hebben in de algemene ledenvergadering besloten dat we een communicatiecampagne beginnen om meer zichtbaar te worden in het publieke domein. Daarmee willen we de trots op onze zuivel en op onze melkveehouders actief gaan uitdragen. Dit is iets waar iedereen achter staat en waarvan we hebben gezegd: laten we daar niet mee wachten, wachten tot we helemaal klaar zijn, maar het gewoon gaan doen. We moeten ons verhaal uitdragen. De zuivelketen doet heel mooie dingen en het is een waanzinnige sector qua economisch belang. Ik denk dat de melkveehouders zelf ook behoefte hebben aan zo’n campagne. We hebben met de leden afgesproken dat we daar ook budget aan besteden. We hebben richtlijnen afgesproken, maar daar ga ik nu verder niets over zeggen.”Zien we straks ook meer zuivelmensen op tv, in praatprogramma’s en zo?“Dat zou heel goed kunnen.”Kunt u aangeven waar het goed gaat met de NZO en waar minder?“Inhoudelijk ga ik daar liever niet op in. De lastiger thema’s liggen eigenlijk alle in de actualiteit. We zoeken nu samen naar een nieuwe strategie. Daarbij willen we graag samen iets op een eenvoudige manier gaan doen.”_{Lees verder onder de tweet.}Dit blijkt uit recent onderzoek van De European Milk Forum. Als onderdeel van de nieuwe campagne #dairyontrack over duurzaamheid in de zuivelsector delen we de komende tijd meer interessante inzichten en laten we zien wat we allemaal doen! #zuivelindustrie#detoekomstvanzuivelpic.twitter.com/IepmoSd6Zs— NZO (@NZOzuivel) 14 november 2018Wilden jullie in het verleden bij de NZO te veel zaken te gedetailleerd regelen?“Wat je merkt, is dat bedrijven wel erg met zichzelf bezig waren en dat het gezamenlijke belang wat uit het oog verloren raakte. Het was vaak ook gewoon spannend, met fosfaat, met de melkveehouders. Bovendien verandert alles om ons heen. Je merkte dat steeds meer op zaken als duurzaamheid wordt geconcurreerd. Dat is ook wennen, want dat was niet zo. Ondanks alles zien we het belang van samen doen. Dat moet, ook met andere partijen.”Die hebben het ook niet altijd gemakkelijk, als je denkt aan de belangenbehartigers.“Zeker, die zitten in dezelfde dynamiek en moeten daar dus ook mee omgaan.” Met hen werken jullie samen in ZuivelNL. Wat moet daarmee gebeuren? Er zijn toch ook gesprekken gaande over de toekomst van deze organisatie, omdat deze niet functioneert zoals een aantal partijen, waaronder ook jullie, het graag ziet?Van der Hoogte zucht diep. “Eerst moeten we klaar zijn met onze eigen visie. Ik sta voor de NZO en niet voor iemand anders. Als de visie klaar is, richten wij onze eigen organisatie in, zodat die past bij die visie. Wij zitten nu nog midden in het proces van het opstellen van de visie. Als we daarmee klaar zijn – en ik wil daar geen tijdsdruk op zetten, heb ik gezegd toen ik in de tweede helft van 2017 gevraagd werd – dan kunnen we verder kijken. In ZuivelNL zitten overigens 3 dragende partijen.”In beginsel moeten 3 partijen samen richting geven aan wat in ZuivelNL gebeurtDe NZO is wel een heel machtige dragende partij.“Ik realiseer me dat we 1 van de dragende partijen zijn, maar in beginsel moeten 3 partijen samen richting geven aan wat in ZuivelNL gebeurt.”Het zou ook anders kunnen, bijvoorbeeld de NZO met een reeks producentenorganisaties. Misschien is dat een scenario als het draagvlak van de gewone belangenbehartigers te veel daalt. Van de Europese Commissie mag het.“Dat zou kunnen, maar we hebben elkaar toch op een bepaalde manier nodig. We moeten dingen samen doen met LTO en de NMV.”Er is onvrede over het functioneren van ZuivelNL. De organisatie is te weinig zichtbaar en te weinig transparant, ook richting het grote aantal niet-georganiseerde melkveehouders.“Klopt. Daar moeten we samen met de andere dragende organisaties naar kijken. Voor ons kan ZuivelNL een vehikel zijn om zaken aan te pakken, maar dus altijd samen met anderen. We kùnnen ons via ZuivelNL wel bemoeien met zaken die niet direct met onze vereniging te maken hebben. Bijvoorbeeld op het moment dat de NZO merkt dat in een aanpalend gebied dingen spelen die van negatieve of andere invloed op de zuivelsector zijn, of juist een kans bieden.”Ik denk dat de zuivelsector er op zich wel goed op staat bij de overheidHoe is het lijntje met de overheid?“Ik denk dat ik geen geheim verklap als ik zeg dat de overheid zich van bepaalde terreinen terugtrekt. Toch hebben de zuivel en de overheid elkaar ook weer regelmatig heel hard nodig, bijvoorbeeld met de fosfaatwetgeving of voor het verkrijgen van een AVV (algemeen verbindend verklaring, die ZuivelNL moet opstellen, red.). Ik denk dat de zuivelsector er op zich wel goed op staat bij de overheid, omdat wij doelen bereiken. Bijvoorbeeld op klimaatgebied, en dat zonder dat ingrijpen in de omvang van de veestapel nodig is. Wij zijn ook een nuttige partner om mee samen te werken. Op het moment dat de NZO 98% van de zuivelsector afdekt, kan het heel handig zijn om daar afspraken mee te maken. Bij voorbeeld op klimaatgebied. Er zijn niet zo heel veel andere sectoren die dat kunnen.”