Zo doen zij dat: kunstmest strooien en spuiten

In het begin van het voorjaar is er weer volop kunstmest gestrooid en gespoten. Drie melkveehouders vertellen hoe zij dit doen en waarom.Veel regen en later nachtvorst maakten een vroeg voorjaar iets minder vroeg, maar inmiddels is de kunstmest gestrooid en gespoten. Veel veehouders deden dit zelf, anderen schakelden een loonbedrijf in om kunstmest te strooien of te spuiten op hun grasland. Boerderij zet 3 methodes op een rij.Vloeibaar kunstmest: goed doserenDe keuze voor vloeibare kunstmest via een loonbedrijf heeft meerdere voordelen: precies spuiten, goed doseren en meer bestendig eiwit in het gras waardoor er extra ruwvoer voor de koeien is. Ook is de factor arbeid uitbesteed. Een nadeel is het hogere prijskaartje.Kunstmest laten strooien door een loonbedrijf kan ook. Het maatwerk is dan eveneens groot. Niet onbelangrijk als er veel (kleine) veldkavels zijn. Een voordeel ten opzichte van spuiten, is dat de grond iets minder verzuurt. Een veehouder die zelf strooit, spaart de kosten van de loonwerker uit en is niet afhankelijk van diens planning. Bovendien kan de boer tijdens het strooien zijn percelen en eventuele slechte plekken goed zien. Nadelen zijn er ook. Een strooier en silo zijn nodig en de veehouder moet afwegen of hij de kunstmest in de voorverkoop of in het voorjaar koopt. Dat kan soms verkeerd uitpakken.Mariëlle Lenferink (35) heeft in Almelo (Ov.) in maatschap met haar ouders Tonnie (71) en Joke (64) een veebedrijf met 125 melkkoeien, 90 stuks jongvee en 65 hectare land, waarvan 52 hectare gras. Aantal veldkavels: 6. Kosten vloeibaar kunstmest €107 per hectare. - Foto: Michel Velderman‘Door vloeibare kunstmest meer bestendig eiwit in gras’Mariëlle Lenferink laat sinds 2015 – op initiatief van haar voerleverancier – vloeibare kunstmest op haar 6 kavels grasland spuiten.Tot die tijd strooide haar vader zelf met een kunstmeststrooier korrels over het land. Dat was weliswaar goedkoper, maar er kleefden ook nadelen aan. “De verdeling is minder precies en je kunt niet zo goed doseren”, zegt Lenferink. Bovendien speelde de factor arbeid een rol. “Mijn vader was er altijd 2 dagen per keer mee bezig. Tegenwoordig doe ik het meeste boerenwerk alleen. Dan is het prettig dat ik de kunstmestgift kan uitbesteden.”Zelfrijdende veldspuitVijf jaar geleden stapte Lenferink over op vloeibare kunstmest en liet dit door loonbedrijf Bolte Gewasbescherming doen. Secuur en efficiënt met een zelfrijdende veldspuit die 30 meter breed spuit, waardoor er minder sporen in het land zijn. De eerste 2 jaar zat er echter te weinig kleur op het gras en opbrengsten vielen wat tegen. Toen is Bolte een andere soort gaan spuiten.Gras heeft nu meer structuurBolte spuit 70 kilo stikstof per hectare en daar betaalt Lenferink € 107 voor. In de oude situatie (korrels) kostte dit € 90 (bij 80 kilo stikstof). Die hogere kosten denkt ze echter terug te verdienen. “Het gras heeft nu meer structuur, de mat is voller. Er zit ook meer bestendig eiwit in het gras. Dat betekent dat ik meer ruwvoer aan de koeien kan voeren en dat is heel interessant voor de BEX en de kringloop.” Een ander voordeel is dat vloeibare kunstmest als basis ureum-stikstof heeft. Er zit geen nitraat in, waardoor het niet uitspoelingsgevoelig is.Bolte rijdt met een zelfrijdende veldspuit over het grasland van maatschap Lenferink. De spuit is 30 meter breed waardoor er minder sporen in het land zijn. - Foto: Michel VeldermanWeidegangDe precisie van vloeibare kunstmest is echter het grootste pluspunt. Bovendien kan Lenferink vlot selenium en kobalt toevoegen. “Dat is beter voor de vruchtbaarheid en gezondheid van het vee. We passen namelijk weidegang toe.”De droogte van de afgelopen jaren geeft een wat vertekend beeld, maar Lenferink kan over het algemeen stellen dat ze meer grasopbrengst heeft. Ze ziet het aan het gewas. De hogere opbrengst bleek eerder al uit cijfers van haar voerleverancier, die hier zes jaar proeven mee heeft gedraaid. “Daar werd een 12 tot 14% hogere drogestofopbrengst genoteerd.”Dit jaar is Lenferink laat met de kunstmestgift: 2 april. Bolte spuit dan alle percelen in 1 keer. Dit is bijna een maand later dan vorig jaar. “Door de vele regenval moesten we lang wachten en toen het eindelijk leek te kunnen, begon het ’s nachts te vriezen. Toen hebben we het voor de zekerheid nog 1 week uitgesteld.”Gerrit ten Dam (46) heeft in Espelo (Ov.) in maatschap met zijn vrouw Monique een veebedrijf met 125 melkkoeien, 56 stuks jongvee en 60 hectare land, waarvan 50 hectare grasland. Aantal veldkavels: 15. - Foto: Ronald Hissink‘Mijn grasland vraagt om precisie én veel zwavel’Gerrit ten Dam liet loonbedrijf Tuller in Bathmen op 6 april al voor de tweede keer kunstmest strooien op zijn graslandpercelen.De eerste gift was op 20 februari. Dat lijkt extreem vroeg, zeker met alle regenval van begin dit jaar, maar in 2019 was het niet anders. “Wij zitten op droge zandgrond, tegen de Sallandse Heuvelrug aan. Bij ons was het in februari ook nat, maar veel droger dan op andere plekken”, vertelt ten Dam. “De regen zakt hier zo weg en waterbedrijf Vitens onttrekt water in dit gebied. Daarbij moeten we het vooral van de eerste en tweede grassnede hebben. Daarna wordt het vlot minder. Je moet er dus snel bij zijn en onze grond laat het toe.”Traagwerkende stikstofOp 20 februari liet ten Dam – op 5 hectare na die echt te nat was – op al zijn percelen traagwerkende stikstof strooien. Zo bracht hij de bodem vast op temperatuur voor de tweede gift van begin april. Bijkomend voordeel: de eerste kunstmestgift (ASS) is niet uitspoelingsgevoelig. De tweede gift van KAS en zwavel op 6 april was een week later dan gepland. De reden: nachtvorst.Kwamen vaak uit op een krappe zwavelvoorzieningTen Dam laat kunstmest nu voor het derde opeenvolgende jaar door Tuller strooien. In de periode 2014-2016 probeerde dit loonbedrijf ook vloeibare kunstmest uit, maar dat bleek niet ideaal. Ten Dam: “We kwamen vaak uit op een krappe zwavelvoorziening. Vooral vanwege de lichtere zandgronden hier. Met korrels heb je dat probleem veel minder.” Een medewerker van loonbedrijf Tuller strooit kunstmest op één van de percelen van veehouder ten Dam. Op de achtergrond is goed te zien dat het land tegen de bosrand aan ligt. - Foto: Ronald HissinkStrooien uitbesteed aan loonwerkerDe veehouder strooide ook jarenlang zelf. Sowieso in de jaren voor Tuller, maar in 2017 probeerde hij het nog een keer met een nieuwe kunstmeststrooier en relatief goedkoop gps-systeem. “De praktijk viel tegen. Ik heb veel veldkavels en die zitten tegen de bosrand aan. Het was lastig om qua gift goed uit te komen, omdat de gps daar minder goed ontvangst heeft. Ik verspeelde altijd wel kilo’s en dat kan in deze tijd met strenge kunstmestnormen niet meer.”Nu ten Dam het strooien aan een loonbedrijf heeft uitbesteed, weet hij zeker dat de precisie er wel is. “Tuller heeft een veel beter gps-systeem en dat is vooral op mijn percelen van belang. Een loonwerker is wel duurder, ik betaal gemiddeld € 11 tot € 15 per hectare, maar het kan uit. Ik spaar ruim een dag arbeid per gift uit en noteer meer grasopbrengst.”Ten Dam laat jaarlijks 3 tot maximaal 4 keer kunstmest strooien. Het pakket bestaat standaard uit KAS en zwavel. Hij voegt geen aparte sporenelementen toe. Extra mineralen worden aangevuld door zijn voerleverancier.Arend Praas (56) heeft in maatschap met zijn vrouw Klarie (54) en Jarno Meesters (27) in Dalfsen (Ov.) een veebedrijf met 165 melkkoeien, 100 stuks jongvee en 50 dekstieren (opfok). Er is 95 hectare land in gebruik, waarvan 76 hectare grasland. Aantal veldkavels: 6. - Foto: Ruud Ploeg‘Ik strooi liever zelf, dan zie ik de percelen ook goed’Arend Praas strooit zijn kunstmest zelf en verdeelde de eerste gift dit jaar over 2 momenten. 26 en 27 maart strooide hij 40 hectare grasland van zijn huiskavel in. Een week later volgde nog eens 36 hectare, verdeeld over 6 veldkavels. “Eind maart was misschien wat vroeg en niet ideaal vanwege de nachtvorst, maar een groot probleem was het niet”, vertelt Praas. “Met korrels kunnen schraal weer en nachtvorst minder kwaad dan met vloeibare kunstmest. Dan pak ik liever door. Bovendien moet ik met mijn silo altijd 2 keer kunstmest laten komen. Dan zijn 2 strooimomenten beter.”In tegenstelling tot veel andere veehouders, is Praas na alle regenval van begin maart en de nachtvorst die volgde niet veel later dan vorig jaar. “Het scheelt hooguit een week. De lichte, lemige zandgrond hier vraagt geduld in het voorjaar.”Strooimoment zelf bepalenPraas zweert al jaren bij zelf korrels strooien. “Ik beweid veel op de huiskavel en dan moet je op tijd kunnen bemesten. Het voordeel is dat ik het optimale strooimoment net iets beter kan bepalen en makkelijk kan bijsturen. Ik ben niet afhankelijk van de planning van een loonbedrijf.”Als je zelf strooit, zie je al je percelen goedDe veehouder heeft nooit overwogen om het strooien uit te besteden. “Ik houd liever de regie. Als je zelf strooit, zie je al je percelen goed; onkruid, slechte plekken of zaken als afrastering en graslandplanning. Dat is ook wat waard. De extra arbeid is voor mij geen bezwaar. Al moet ik soms schipperen qua tijd.”Praas strooit zelf kunstmest. Hij kan zo het optimale strooimoment net iets beter bepalen en vlot bijsturen. Hij is ook niet afhankelijk van de planning van een loonbedrijf. - Foto: Ruud PloegInkoop kunstmest bij vast adresVan het alternatief vloeibare kunstmest is Praas ook niet direct overtuigd. “In korrels zit al kalk en bij vloeibaar verzuurt de grond nog iets. Dan heb je later weer extra kalk nodig.”De kunstmest – KAS met zwavel en selenium – koopt Praas standaard in het voorjaar in. Daarvoor heeft hij een vast adres: zijn mengvoerleverancier. Die weet volgens hem precies hoe de hazen lopen. Toch heeft hij in het verleden ook wel eens in de voorverkoop gekocht. Dat bleek voor hem niet te werken. “De ene keer gok je goed en de andere keer juist niet. Dan heb ik liever zekerheid dat ik op tijd geleverd krijg.” Dit voorjaar pakte die keuze goed uit. Praas betaalde in maart relatief weinig: € 23,50 per 100 kilo. Jaarlijks heeft Praas 40 ton KAS nodig. Hij haalt gemiddeld zes snedes van zijn land en strooit zodoende 5 keer. “Dat is altijd maatwerk en ik bouw de hoeveelheid per gift af. De eerste keer voeg ik zwavel toe, terwijl de laatste keer natrium, kalium en magnesium met KAS gemengd wordt.”