Welzijnscheck moet blinde vlekken helpen voorkomen

Wouter Oude Voshaar werkte mee aan de pilot voor de welzijnscheck. Een aantal aanpassingen moet de kans op staartbijten beperken.De biggen op het bedrijf van Wouter en Mark Oude Voshaar in Geesteren (Ov.) hadden het slechter kunnen treffen; de poortjes tussen de hokken, verschillende typen afleidingsmateriaal en plateaus maken hun verblijf tot een halve speeltuin waar ze mooi zoet mee zijn. Het handje luzerne dat Mark in de hokken strooit, trekt desondanks de aandacht waardoor het goedje binnen no-time overal en nergens ligt._{Tekst gaat verder onder de foto‘s}
Wouter Oude Voshaar (35) heeft met broer Mark een locatie met zeugen (Deense zeug x PIC 408) en met vleesvarkens. De varkens gaan naar Best Star Meat (Van Loon). - Foto's: Ronald HissinkWouter Oude VoshaarBedrijfsinformatie
Geesteren (Ov.)
2 locaties
4.000 vleesvarkens
1 vierkante meter per varken
900 zeugenPilotEen kijkje in de afdelingen van de broers laat zien dat de implementatie van de eisen voor Beter Leven voortvarend is opgepakt. Maar inmiddels zijn ze ook ‘gekeurd’ voor de welzijnscheck. “We hebben vorig jaar zelf meegedaan met de pilot”, vertelt Wouter. Zodoende is het bedrijf één van de eerste die er ervaring mee heeft opgedaan.VragenlijstSinds juli van dit jaar is de welzijnscheck een onderdeel van de twee IKB’s. Deze is door de POV ontwikkeld om de risico’s op staarbijten in beeld te brengen en waar nodig aanpassingen door te voeren ter verbetering. Kort gezegd moeten varkenshouders op basis van een vragenlijst hun eigen situatie beoordelen. Dat geldt voor diergebonden indicatoren als ademhaling, beschadigingen op de huid en liggedrag, en niet-diergebonden indicatoren als mate van hokverrijking, oppervlaktes per dier en het klimaat. In totaal gaat het bij vleesvarkens om ruim 80 indicatoren wat de gemiddelde varkenshouder volgens Oude Voshaar en zijn dierenarts Johan Kamp van DAP De Oosthof ‘enkele uren’ kost om in te vullen._{Tekst gaat verder onder de foto‘s}
Een aandachtspunt qua klimaat is de temperatuur onder de plateaus. De varkenshouder denkt nog na over maatregelen.Eén van de aanpassingen die Wouter Oude Voshaar heeft gedaan is het verstrekken van stro als extra afleidingsmateriaal.Blinde vlekken voorkomenAls redelijke ervaringsdeskundige durft Oude Voshaar de stelling wel aan dat de welzijnscheck meer is dan ‘weer een lijstje met eisen’ invullen. “Een deel ervan zijn aspecten die belangrijk zijn voor de gezondheid en de technische resultaten.” Het kan volgens hem juist blinde vlekken, waar elk bedrijf mee te maken heeft, helpen voorkomen. Ook voor zijn eigen bedrijf vindt hij dat belangrijk.Gedrag van dieren bekijkenOude Voshaar noemt als voorbeelden het bepalen van de waterafgifte van de nippels en het gehalte aan ammoniak en koolstofdioxide in de lucht. Maar ook goed naar het gedrag van de dieren kijken zegt veel. Deze onderdelen zijn op zijn bedrijf als goed beoordeeld. “Maar het is altijd goed om dat jaarlijks langs te lopen.”Ook voeding is een belangrijk onderdeel van de welzijnscheck. Een bijzonder aspect is de verhouding tussen de aminozuren darmverteerbaar lysine en tryptofaan in het voer. Daarvoor is via de voerfabrikant informatie nodig over de samenstelling van de voeders. Volgens dierenarts Kamp is bekend dat tryptofaan rustgevend werkt omdat het in het lichaam wordt omgezet in het ‘gelukshormoon’ serotonine.Een bijzonder aspect is de verhouding tussen de aminozuren darmverteerbaar lysine en tryptofaan in het voerAssortiment voedersVoor de check moet het verhoudingsgetal minimaal 22,9 zijn voor een groen vinkje; onder de 19 betekent rood. Volgens Kamp hebben de meeste fabrikanten inmiddels wel voeders in het assortiment die aan deze eisen voldoen. Een nadeel is dat ze wat duurder kunnen zijn.Op basis van de eerste welzijnscheck heeft Oude Voshaar alvast het onderdeel afleidingsmateriaal aangepast; naast een hout om in te bijten in elk hok krijgen de dieren wat stro in een bak. Ook gaat hij dus dagelijks met luzerne langs de hokken._{Tekst gaat verder onder de foto‘s}
Voor het voer gelden minimale normen qua gehaltes. Ook de verhouding tussen lysine en tryptofaan moet aan eisen voldoen.Dierenarts Johan Kamp (links) kijkt mee naar het gedrag van de dieren en eventuele visuele afwijkingen. Ook worden omgevingsfactoren in beeld gebracht.Een onderdeel waarover hij nadenkt is verbetering van het klimaat, met name onder de plateaus. Het is er snel te warm en ook de gehalten in de lucht zijn niet optimaal. “We weten nog niet hoe we dat gaan oplossen. Misschien iets met een extra afzuigpunt.”Kwaliteit van de biggenNaast het creëren van de juiste omstandigheden in de stal bepalen de biggen voor een belangrijk deel de gezondheid en de kans op staartbijten of ander afwijkend gedrag. Sinds een jaar is er wat dat betreft wel wat veranderd; de broers hebben een bedrijf met zo’n 900 plaatsen bijgekocht waardoor ze nu biggen van eigen vermeerdering in de stal hebben liggen. Een van de redenen hiervoor is meer grip op de kwaliteit van de biggen krijgen. Ze zitten nog volop in een verbetertraject op het zeugenbedrijf en verwachten op termijn zeker voordelen van deze stap.Welzijnscheck als nulmetingOverigens moet Oude Voshaar ook op het nieuwe bedrijf een welzijnscheck uitvoeren. Die geldt namelijk ook voor biggen bij de zeug en gespeende biggen. Hij verwacht vooralsnog geen grote verrassingen, maar ook daar worden met de check de puntjes verder op de i gezet. “Net als bij de vleesvarkens zie ik de welzijnscheck bij de zeugen als een nulmeting, om op basis daarvan te kijken wat er beter kan.”_{Tekst gaat verder onder de foto}Een nippel moet bij vleesvarkens minimaal 800 milliliter per minuut geven. Ook gelden meer eisen rondom drinkwater.Stoppen met couperen?De vraag of de varkenshouder al mogelijkheden ziet om te stoppen met couperen, wat één van de redenen is om de welzijnscheck in het leven te roepen, is nog lastig te beantwoorden. “Op dit moment zou ik dat nog niet durven. Maar als het zover komt, hoop ik dat de slachterijen ook meer voor de varkens gaan betalen. Zeker omdat we ook meer kosten moeten maken.”