‘We gaan stoppen (3)’

Ik heb een advies aan banken: kom eens wat brengen in plaats van halen.Inmiddels is het nieuws van onze beslissing om ons bedrijf te verkopen algemeen verspreid. De huisdierenarts, mijn collega’s, schoolpleinmoeders en -vaders, mensen die ik via BoerenTweetmeet ken, mensen van de provincie; iedereen weet het nu.Conny Hop-Schiere en haar man moesten stoppen met hun melkveebedrijf. Ze vertelt over de rol van de bank in dit verhaal.Wat ineens opvalt, is het volgende: ‘wij boeren’ praten er niet zoveel over met elkaar, maar ons verhaal is heel herkenbaar. Net als de gesprekken met bijvoorbeeld Rabobank. Mondelinge toezeggingen van de adviseur zijn weinig waard als de computer in Utrecht anders bepaaltDie zijn namelijk allemaal heel anders dan ‘vroeger’. En ze vallen allemaal tegen als het gaat om de invloed die een adviseur tegenwoordig nog heeft. Mondelinge toezeggingen ten spijt, als de computer in Utrecht toch anders bepaalt, mag de adviseur de teleurstellende mededeling bij de boer brengen. Het moet voor hen vast niet makkelijk zijn. In een paar jaar tijd is hun functie, hun team, hun opdracht en daarmee het contact met hun klanten drastisch veranderd.Waar wij altijd netjes blijven, horen we ook van boeren die hun adviseur de deur wijzen. Of met hem of haar in conflict komen. De verandering is zo hard gegaan dat de klantrelatie en de financieringswijze niet voldoende mee kunnen bewegen. De strategie die krap 4,5 jaar geleden nog prima was – en ondersteund werd – is dat nu niet meerDit kan ook niet anders met steeds veranderende spelregels vanuit de overheid of andere stakeholders. Maar juist met kapitaalintensieve bedrijven is strategie – naast een stabiele omgeving – erg belangrijk. En die is er niet. Hoe moet het dan met alle bedrijven die nu bestaan? Die nu met handen en voeten vast zitten aan hun strategie? Die in tijden van financiering samen optrokken, maar die nu in tijden van transitie toch echt alleen staan? Die strategie, die nog geen 4,5 jaar geleden echt prima was – en die toen door alle partijen werd ondersteund – die geldt niet meer. We staan nu behoorlijk in de kou. En nu blijkt, met ons zoveel meer boeren. Het is verdrietig en om moedeloos van te worden. Banken: wees eens een luisterend oor, kom eens wat brengen in plaats van halenTegelijkertijd zie ik dit ook als kans voor banken en andere belanghebbenden in de agrarische sector: wees eens een luisterend oor, kom eens wat brengen in plaats van halen. Verzamel verhalen van je klanten en doe er wat mee. Ondertussen rij ik in Drenthe en Overijssel vaak langs grote en kleine boerderijen. Vroeger produceerden die iets van waarde; voedsel of grondstoffen voor het collectief. Veilig en gezond voedsel, sterk riet. Tegenwoordig zijn boerderijen luxe woonhuizen die niets meer opbrengen en alleen maar geld en grondstoffen kostenEn nu? Nu wonen er rijke mensen die de boerderijen tot luxe woonhuizen hebben verbouwd. Zwembaden in de tuin, luxe stallen en een rijbak voor dure paarden. Zo’n woonboerderij brengt niets meer op. Het kost alleen maar geld en grondstoffen.Nederland verliest zo in rap tempo zijn vermogen om zichzelf te kunnen redden. In tijden van welvaart en in tijden van armoede. Ik wens ons mooie Nederland iets anders toe. Maar wie ben ik.