‘Wanneer emigreren?’

In mijn vorige column schreef ik over het bezoek wat we met Nordwin-studenten aan Canada hebben gebracht. Geëindigd met: emigreren kan nog steeds.Prompt reageerde er iemand: ga dan! Ach, iedereen interpreteert wat hij leest vanuit een eigen referentie. Moet ook blijven, geeft dynamiek.Lees de vorige blog: ‘Met mbo-studenten boeren bezoeken in Canada’Toen we naar Canada gingen, dacht ik veelal bij 3^e en 4^e generatie boeren te komen, maar nee: wij kwamen bij 1^e en 2^e generatie boeren, boeren die de laatste 10 tot 20 jaar nog naar de overkant gegaan zijn. Sommigen met veel geld, anderen met weinig. Daar bouwt men rustig zonder problemen op 10 hectare per bedrijfIn het algemeen kun je zeggen dat ondernemerskwaliteiten daar makkelijker tot bloei kunnen komen dan hier. Er is gewoon veel meer ruimte. Hier in Nederland zit je altijd aan het trekkerstuur te draaien; daar zijn de kavels zomaar 30 hectare. Ook bebouwd oppervlak per bedrijf is zo’n onderwerp: wij hier stevige discussie over 1,5 of 2 hectare; daar bouwt men rustig zonder problemen op 10 hectare per bedrijf wanneer dat wenselijk is.Nederland met West-Europa kent veel voordelen, is sociaal aangenaam en er zijn uitdagingen genoeg. Alles is goed geregeld, ja, vaak overgereguleerd; dat veroorzaken we zelf, of anderen doen dat, en dat ontwikkelt zich voort. Dat gaat in Canada ook komen, maar dat duurt nog 20 jaar.Nieuwe golf emigratieHet zal mij niet verbazen als er een nieuwe golf emigratie op gang komt. Wanneer de maatschappelijke wensen – algemeen, maar zeker ook uit de hoek van duurzaamheid – moeten worden geïmplementeerd op het boerenerf zonder dat daar een fatsoenlijke vergoeding tegenover staat, kan ik me voorstellen dat je emigratie overweegt. En dan is rekenen zeker de moeite waard. Wat kun je met je geld elders beter doen?De vraag is dan of Canada daarvoor de goede optie is. Wanneer fosfaat nu € 250 per kilo waard is en je hebt te weinig fosfaat voor je businessplan hier, kun je ook een berekening maken wat je met je geld elders beter kunt doen.Nu wil ik niet tekort door de bocht gaan met emigratie promotie, daar komt veel meer bij kijken. Dat hebben we tijdens de bezoeken ook ervaren. Echter, bij de verkenning voor de toekomst kan het een afweging zijn.