‘Vol gas doorboeren of kiezen voor zuiniger model?’

Blijven we tegen alle maatschappelijke kritiek in vol gas boeren, of ruilen we de raceauto in voor een zuiniger model? Dat is volgens melkveehouder Peter Oosterhof de vraag waar boeren voor staan. Veranderen kan niet op stel en sprong en is ook niet voor elk bedrijf even gemakkelijk.‘Wat vind jij nu van de boerenprotesten?’ Deze vraag is mij inmiddels best veel gesteld. Nu ben je het zeker ook (weer) met de minister eens? Nee. De voermaatregel – je vraagt Max Verstappen toch ook niet halverwege de race om wat bioethanol bij te voegen omdat dat beter is voor het milieu? Op ons eigen bedrijf hebben we geen last van deze voorgenomen voermaatregel. En dat koeien dood neer zouden vallen bij een (berekend) eiwittekort lijkt me wat overdreven – dan zou er op ons bedrijf geen koe meer in leven moeten zijn. Maar het is hier dan ook geen ‘volgas bedrijf’. We voeren maximaal 4 kilo krachtvoer (alleen in de top van de lactatie) aan de koeien. De rest moeten ze uit gras halen, en omdat we geen kunstmest gebruiken is dat niet altijd even gemakkelijk. Het tankmelk-ureum is hier nog nooit zo laag geweest. En de melkproductie trouwens ook niet. Maar vallen mijn koeien om? Nee, integendeel, ook de dierenartskosten zijn hier nog nooit zo laag geweest. Ik denk dat een eiwit-overmaat minstens zo slecht is voor een koe als een (berekend) tekort.Oké, die enkele zuivere Holstein die hier nog loopt, heeft het er wel moeilijk mee, maar het merendeel van de koeien is inmiddels niet meer raszuiver en gekruist met robuustere rassen. Van koeien die jarenlang gefokt zijn op de hoogste melkproductie met veel zetmeel en eiwit in het rantsoen, mag je niet verwachten dat ze het zomaar ineens ‘omdat de minister dit wil’ met minder/ander voer kunnen doen.Veel weidegang, dus ook weinig voederwinning en mest uitrijden, geen kunstmest, minimaal krachtvoer en lage diergezondheidskosten. Dat geeft ook een goed bedrijfsresultaat, in ons geval zelfs beter. Anders dan wat onze toeleverende ‘gratis’ adviseurs ons doen geloven. KrachtvoerproducentenDe slogan ‘No farmers, no food!’ is niet voor niets bedacht door een krachtvoerproducent. Geen boeren, geen krachtvoerafzet, en dus geen brood op de plank. Het kan allemaal best iets minder! Bij de productie van stikstofkunstmest wordt veel aardgas gebruikt. Hierdoor wordt het gras eiwitrijker en de uitstoot van ammoniak hoger. Om nog maar niet te spreken over de CO₂-footprint. Eigenlijk komt elke emissie met een vrachtauto de dam op rijden.Om zonder kunstmest een beetje productie te krijgen van het grasland is lastig, zeker in de monoculturen van turbogras. Van gras veredeld om topopbrengsten te halen bij een bepaald bemestingsniveau, kun je niet verwachten dat het zomaar “cold turkey” van het kunstmest-infuus af kan. We proberen hier met kruidenrijk grasland met klavers, weegbree en cichorei wel die opbrengst te halen. Ook zaaien we andere, dieper wortelende grassen in, zodat het allemaal wat robuuster wordt. Dat dit meer CO₂ vastlegt is mooi meegenomen. En omdat hier meer insecten op afkomen is het ook een prachtige plus voor de biodiverstiteit – naast stikstof, CO₂, gewasbescherming, diergeneesmiddelengebruik en het dierenwelzijn één van de vele maatschappelijke vraagstukken.We moeten op zoek naar een optimaal verdienmodel, waarin niet alleen maximaal produceren leidend isVol gas boeren?Pakken we als sector de handschoen op, of starten we weer de trekkers? Blijven we tegen alle maatschappelijke kritiek in vol gas boeren, of ruilen we de raceauto in voor een zuiniger model? Dat is de vraag en ik denk dat iedereen daar wel een gevoel over heeft. Maar het kan niet op stel en sprong en het is ook niet voor elk bedrijf even gemakkelijk. Werk aan de winkel dus, ook voor de consument. Verwacht niet dat er meer gepresteerd kan worden voor nog minder geld. Is een Netflix-abonnement belangrijker dan goed voedsel? We moeten op zoek naar een optimaal verdienmodel, waarin niet alleen maximaal produceren leidend is. Uit iedere bedrijfseconomische studie blijkt dat de hoogste melkproductie niet gelijk opgaat met het hoogste saldo. Waarom voelt een lagere melkgift dan als een verlies? Ook ik heb hier nog steeds moeite mee, en inmiddels zijn mijn koeien gezakt naar dik 6.000 liter, maar mijn bedrijfssaldo is flink gestegen. Ook als ik de bio-melkprijs en ook de bio-krachtvoerprijs vervang door de gangbare prijzen draai ik hier nog steeds lekker mee. Maar dan wel met minder verliezen... letterlijk.Minister met visieNu hoop ik alleen dat de overheid niet weer kiest voor de één of ander aan de huidige productie gelinkte referentiedatum, want dan had ik beter vol gas kunnen geven. Dat zou de zoveelste slag in het gezicht zijn van de extensieve, grondgebonden boeren. Gelukkig hebben we een minister die een visie heeft, en niet alleen maar aan symptoombestrijding doet zoals vele van haar voorgangers. Minister, hou vast aan uw visie, maar laat deze tijdelijke voermaatregel gaan, zodat meer boeren de route naar kringlooplandbouw misschien serieus gaan nemen.Ik begrijp dat veel van mijn collega’s boos zijn en echt niet zitten te wachten op een preek zoals deze. Ook hier gaat niet alles goed, maar we hebben wel een andere route gekozen; geen geplaveid pad, meer een richting die nog precies uitgestippeld moet worden en waar hopelijk nog veel moois te ontdekken valt, maar een weg die niet doodloopt.