Veehouder zit niet te wachten op KalfOK

Kalveropfok kan beter, geven veehouders toe maar is niet iets waar de zuivel voorwaarden aan moet stellen in de vorm van KalfOK.Kalveren en uitval zijn tegenwoordig hot. Iedereen vindt er wat van en wil er wat mee. Naast voerleveranciers met speciale jongveeopfokprogramma’s hebben dierenartsenpraktijken jongveestudieclubs, zijn er jongveecoaches en kalverconsultatiebureaus.Feit is dat jongvee op bedrijven het ondergeschoven kindje lijkt te zijn. Niet zozeer door extreem hoge uitval maar eerder doordat al tientallen jaren wordt gesproken over het verlagen van de afkalfleeftijd van vaarzen van 26 naar 24 maanden. Tot nu toe is gemiddeld nog nauwelijks beweging in die 26 maanden gekomen. Toch wordt veel naar de uitval gekeken. Die verschilt sterk tussen bedrijven.Interpreteren gemiddeld uitvalcijfers lastigHet bepalen van een gemiddeld uitvalcijfer en dat cijfer interpreteren blijkt lastig. Dit kwam in 2017 naar voren na berichtgeving van Dier&Recht dat op basis van cijfers van de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) stelde dat de landelijke uitval 13,3% bedroeg. Daarbij ging het om cijfers over sterfte van kalveren met een leeftijd van 3 dagen tot 1 jaar, exclusief de doodgeboren kalveren, ten opzichte van het op bedrijven aanwezige jongvee tot 1 jaar. Deze vergelijking riep veel weerstand op onder veehouders, vooral omdat werd gesteld dat door de intensivering van de veehouderij de uitval onder kalveren toeneemt.Een lichte toename is uit de I&R-cijfers van RVO.nl wel af te lezen. In 2014 werden 1,575 miljoen kalveren geboren, daarvan stierven er in de eerste maand 82.228 (exclusief doodgeboren), wat neerkomt op 5,2%. In 2015 lag het uitvalspercentage op 5,38% bij 1,67 miljoen geboren kalveren en in 2016 was het 5,76% bij 1,734 miljoen geboren kalveren.Veehouders met een te hoge uitval van kalveren moeten bij FrieslandCampina een plan van aanpak opstellen. - Foto's: Anne van der WoudeZuivelindustrie wil betere opfokNaast dierenartsen en voerleveranciers heeft ook de zuivel de jongveeopfok in het vizier. In 2017 introduceerden LTO en NZO het KalfOK-programma. Dat heeft GD ontwikkeld in opdracht van LTO en zuivelorganisatie NZO. Daarmee hebben melkveehouders op basis van gegevens uit hun bedrijf inzicht in de gezondheid van hun kalveren. Met behulp van een aantal kengetallen ontstaat een kalvergezondheidsscore. Volgens een woordvoerder van NZO hoort gezond jongvee bij een duurzame melkveehouderij. Met behulp van de indicatoren van KalfOK is de zuivelsector in staat om de kwaliteit van de jongveeopfok aan te tonen. FrieslandCampina geeft aan dat het van belang is voor het maatschappelijk draagvlak dat de sector goed voor al zijn vee zorgt en de gezondheid en welzijn continu wordt verbeterd.Opfok staven op 12 kengetallenDe Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) heeft KalfOK samengesteld in opdracht van LTO en NZO. Het is gebaseerd op 12 kengetallen, verdeeld over 3 aandachtsgebieden. Op basis van deze kengetallen kan een veehouder de vooruitgang op zijn bedrijf monitoren, maar ook zijn gegevens vergelijken met collega’s.Geboorte en opfokLevende geboortenSuccesvol gestarte vaarskalveren tot en met 14 dagenSuccesvol gestarte stierkalveren tot en met 14 dagenSuccesvolle kalveren tussen 15 en 56 dagenSuccesvolle kalveren tussen 56 dagen en 2 jaarAntibioticagebruik bij kalverenAntibioticagebruik bij luchtwegproblemen tot 56 dagenAntibioticagebruik bij diarreeproblemen tot 56 dagenAntibioticagebruik bij overige problemen tot 56 dagenAntibioticagebruik bij kalveren tussen 56 dagen en 1 jaarBedrijfsgezondheidsstatusBVD (vrij of gevaccineerd)IBR (vrij of gevaccineerd)Salmonella status niveau 1KalfOK in leveringsvoorwaardenDe zuivelondernemingen oriënteren zich nu op de toepassing van KalfOK. Cono Kaasmakers is op het gebied van duurzaamheid en dierwelzijn en -gezondheid met het Caring Dairyprogramma altijd al voorloper geweest. Dit programma wordt om de paar jaar aangepast en aangevuld op basis van actuele ontwikkelingen. Jongveeopfok en KalfOK zijn daar voorbeelden van. Er loopt een proef met 200 leden-veehouders om het programma te verbeteren. KalfOK is een van de onderdelen van deze pilot. Wanneer het nieuwe programma van start gaat, is nog niet bekend.DOC Kaas is er nog niet uit hoe zij met KalfOK willen omgaan. Ook voor DOC is het nog niet bekend wanneer er een besluit over wordt genomen.FrieslandCampina is het verst met de implementatie van de kalveren en heeft dit ook in de leveringsvoorwaarden opgenomen. Een melkveehouder die een hoge kalversterfte, boven de 20%, heeft moet daarmee aan de slag. Ze worden verplicht een plan van aanpak op te stellen om de kalversterfte te verlagen. In samenwerking met dierenartsenorganisatie KNMvD is voor veehouder en dierenarts een checklist (pdf) en een plan van aanpak (pdf) opgesteld. Bedrijven met een goede KalfOK-score kunnen punten behalen in FoqusPlanet. Sancties stelt de zuivelaar niet, deelname aan KalfOK is nog altijd vrijwillig. FrieslandCampina wil geen gewenst maximaal uitvalspercentage noemen.De aandacht van de zuivel voor jongveeopfok kan gunstig zijn voor de beeldvorming van de burger.Helft veehouders ziet inmenging niet zittenHet eventueel opnemen van kalveropfok in de leveringsvoorwaarden van de zuivel of in programma’s als Foqus Planet en Caring Dairy zal menig veehouder de wenkbrauwen doen fronsen. Boerderij vroeg lezers naar hun mening. Op de vraag wat veehouders van de aandacht van voerleveranciers en dierenartsen voor jongvee-opfok vinden, is twee derde van de 138 reagerende veehouders duidelijk: goed. De veehouders stellen dat meer aandacht aan de opfok zich uiteindelijk terugbetaald. Een aantal is kritisch genoeg over de eigen bedrijfstak en stelt dat de opfok op sommige bedrijven wel meer aandacht mag krijgen. Een beetje zelfkritiek is volgens een veehouder helemaal niet verkeerd.Aan de andere kant zijn degenen die een opfokprogramma wel zien zitten er ook kritisch over: ‘het is te belerend en het slaat een beetje door’, stellen ze. Een enkeling verwijst direct naar de kalversector als het gaat om opfok in het algemeen, daar mag meer geld worden betaald voor goede kalveren.Lees ook: Meer aandacht voor kalf met proefOver het KalfOK-programma zijn veehouders kritischer. De helft van de ondervraagden vindt niet dat KalfOK in enige vorm in de leveringsvoorwaarden opgenomen mag worden. Kalveren en de gehele jongveeopfok is niet iets wat bij de zuivelbedrijven hoort te liggen. ‘Dit heeft niets met zuivelverwerking of melkkwaliteit te maken’ en ‘Dit soort extra voorwaarden gaat ons geen extra geld opleveren’ zijn veel gemaakte opmerkingen.Toch vindt een enkeling KalfOK wel goed, een hoge kalversterfte is namelijk niet aan de burger uit te leggen. Als de zuivelverwerker dit oppakt en kan aantonen dat aangesloten veehouders of al goed scoren of verbeteringen behalen, is dit gunstig voor de beeldvorming van de sector.Koppeling melkveehouderij met kalverhouderijVanuit de vleeskalverhouderij worden de laatste jaren steeds meer eisen aan geleverde kalveren uit de melkveehouderij gesteld. Kwaliteitsregeling Vitaal KalfIn 2017 lanceerde Stichting Brancheorganisatie Kalverhouderij de Kwaliteitsregeling Vitaal Kalf. Dit programma vervangt het oude IKB Kalf en stelt niet alleen eisen aan de kalverhouderij en veehandel. Melkveehouders merken er ook wat van. Vanaf dit jaar geldt de melddatum van kalveren in het I&R-systeem als geboortedatum. Dit is ingegeven door het feit dat een aantal melkveehouders hun kalveren met terugwerkende kracht in het systeem meldde en de kalveren zo jonger dan de wettelijke 14 dagen afvoerde.KalvervolgsysteemEen tweede systeem dat dit jaar in werking treedt, is het Kalvervolgsysteem. Hierin kunnen melkveehouder en kalverhouder een kalf vanaf geboorte tot aan slacht volgen. Voor melkveehouders kunnen uitvalcijfers uit de kalverhouderij inzicht bieden in de eerste 14 dagen die het stierkalf op hun eigen bedrijf heeft gestaan. Met name de uitval in de eerste weken kan te herleiden zijn naar die 14 dagen. Daarnaast moet een melkveehouder alleen nog maar werken met een erkende veehandelaar. Zo niet, dan kan de zuivelonderneming een sanctie opleggen.Andere programma’s om gegevens terug te koppelenHet terugkoppelen van gegevens is niet nieuw. Veehouders die melkpoeder van Alpuro Breeding gebruiken, kunnen al een aantal jaar de resultaten en uitvalcijfers van de door hen aan de VanDrie Group geleverde stierkalveren ontvangen. Denkavit biedt deze mogelijkheid ook via het vorig jaar geïntroduceerde ProgrammaKalf.Bij Denkavit kunnen ook veehouders die geen afnemer van kalvermelkpoeder zijn, gebruikmaken van een begeleidingsprogramma om zwaardere, gezondere stierkalveren af te leveren en de kwaliteit van de aan te houden vaarskalveren te verbeteren.