‘Vaccinatie essentieel voor gezonde veestapel, management doorslaggevend’
Vaccinatie is de afgelopen decennia uitgegroeid tot een vaste waarde in het bedrijfsmanagement voor een gezonde veestapel. Longaandoeningen en diarreeproblemen bij kalveren zijn via vaccinatie voor een belangrijk deel buiten de staldeur te houden.
Afbeelding ter illustratie. Foto: Henk Riswick
De ontwikkeling van vaccins tegen mastitisverwekkers, zoals Staphilococcus aureus en Streptococcus uberis, helpt mee koeien beter te beschermen en weerbaarder te maken tegen mastitis. Elke veehouder weet dat vaccinatie niet hét wondermiddel is. Als de rest van de cruciale bedrijfsomstandigheden niet aangepakt wordt, dan kan er nog zoveel geld in vaccinatie gestoken worden; een echte verbetering wordt niet bereikt. Zonder schone ligplekken en een zorgvuldig melkproces geen structurele terugdringing van mastitisgevallen. Hetzelfde geldt bij de kalveren. Onvoldoende biest, mindere biestkwaliteit, tochtige huisvesting en ga zo maar door: zolang op deze punten de bedrijfsvoering niet op orde is, kan een vaccin niet optimaal zijn werk doen.
Zeker niet de kip met gouden eieren
Ondanks het brede aanbod van vaccins blijven er altijd aandoeningen die zich veel lastiger laten bestrijden. Oorzaak: veelal multifactoriële aandoeningen waaraan een mix aan veroorzakers en omstandigheden ten grondslag ligt. Mortellaro is er zo een. Hoe schoon de stal ook is en hoe goed de behandelstrategie ook is; mortellaro laat zich lastig voor 100% uit een bedrijf bannen. Voor veel Europese veehouders zou vaccinatie een gewilde aanvulling zijn op de nu gehanteerde aanpakken. Alleen maakt de mix van onder andere verschillende bacteriën en bacterievormen de ontwikkeling van een dergelijk vaccin lastig, tot op dit moment nog vrijwel onmogelijk.
Autogeen vaccin: bedrijfseigen vaccin
Farmaceut Ceva heeft met de overname van het Duitse Bestvac de mogelijkheid om mortellaro op bedrijfsniveau een tik uit te delen door middel van een autogeen, ofwel bedrijfseigen, vaccin. In de varkenshouderij en pluimveehouderij is een autovaccin veelvuldiger ingezet. Een autovaccin zou toch een uitkomst zijn voor bedrijven die mortellaro er maar niet onder krijgen.
Hoe mooi zou het zijn dat een veehouder en dierenarts monsters van mortellaroplekken kunnen nemen, deze insturen en na een aantal weken een vaccin terugkrijgen dat de weerstand van koeien tegen mortellaro verhoogt en bijvoorbeeld jongvee een bescherming biedt? Koeien zouden dan na afkalven een mogelijke infectie in de koeienkoppel aankunnen. Dan is het nog zaak om de rest van de risicofactoren aan te pakken, anders blijft het dweilen met de kraan open.
Ook voor andere, door bacteriën veroorzaakte aandoeningen bij koeien en kalveren waarvoor nog geen vaccin is, zou autovaccinatie een optie kunnen zijn. Klebsiella, salmonella en bepaalde oorontstekingen of luchtweginfecties bij kalveren zijn daarvan voorbeelden.
Toch is autovaccinatie niet dé oplossing. Bij mortellaro spelen meerdere bacteriën en bacteriesoorten een rol. De een uitschakelen geeft niet 100% zekerheid dat je daarmee de grote boosdoener te pakken hebt. En met een (auto)vaccin als onderdeel van een totaalaanpak rijst altijd de vraag: wat was er eerder, de kip of het ei? De komende jaren moeten uitwijzen of autovaccins echt wat gaan toevoegen aan de Nederlandse veehouderij.
