Trends 2017: op naar een afvalloze economie

Gelderland wil de eerste Nederlandse provincie worden waarin afval niet meer bestaat. Productieresten zijn pas afval als je het weggooit.Afval wordt een schaars goed de komende decennia. Het bestaat straks nauwelijks meer, want afval krijgt een andere definitie. Productieresten zijn pas afval als je het weggooit. Worden de resten gebruikt om een nieuw product te maken, dan is het een waardevolle stof. Afval nieuwe grondstofAfval wordt dus een nieuwe grondstof. Grondstoffen worden steeds schaarser en het past perfect binnen de circulaire economie om deze terug te winnen en te hergebruiken. De oplossing is vaak dichterbij dan gedacht. Want waarom grondstoffen uit verre landen halen als we dit ook met recycling uit de eigen regio kunnen halen?Grondstoffen worden schaarser; het past perfect binnen de circulaire economie om deze terug te winnen en te hergebruikenDe provincie Gelderland neemt het voortouw. In december publiceerden Gedeputeerde Staten het plan Groene Economie. Uitgangspunt is dat Gelderland de eerste Nederlandse provincie wordt waarin afval niet meer bestaat. De provincie steekt de komende drie jaar meer dan € 100 miljoen in projecten die van Gelderland een afvalloze economie moeten maken. Behalve dat het provinciebestuur wil dat er minder afval ontstaat, is het ook de bedoeling dat uit afval grondstoffen worden teruggewonnen. In 2030 moet het voor Gelderland 5.000 nieuwe banen opleveren.Het oogsten van hennep in Oude Pekela. Gelderland wil de productiekringlopen sluiten van ondermeer voor natuurvezels voor textiel en papier. - Foto: Koos van der SpekMet drie demonstratieprojecten wil Gelderland de productiekringlopen sluiten voor de toepassing van natuurvezels (hennep en grassen) in textiel en papier, het terugwinnen van mineralen uit mest en de consumptie van plantaardige eiwitten. Provincie Gelderland wil hiervoor een proeffabriek duurzame mest en een bioraffinaderij natuurvezels voor de papierindustrie opzetten.Diverse Waterschappen werken ook aan initiatieven om grondstoffen te halen uit afvalwater. Waterschap Rijn en IJssel gaat uit het restwater van de zuivelfabrieken van FrieslandCampina in Lochem en Borculo de grondstof NEO-alginaat winnen. Mestverwaarding opstap naar circulaire economieEen circulaire economie waarin afval als grondstof wordt gebruikt zodat kringlopen kunnen worden gesloten, is een kans voor de veehouderij. Mest wordt niet langer beschouwd als afval, maar als een economische kans. Het is een essentiële grondstof voor het produceren van voedsel. Aalt Dijkhuizen verwacht dat dan binnen vijf tot tien jaar de veehouderij niet meer kampt met een mestoverschot. Anderen zijn sceptischer. Maar er zijn wel mogelijkheden. Mestverwaarding is een opstap naar een circulaire economie. De ultieme vorm is het opwerken van dierlijke mest tot een kunstmestvervanger. Mest wordt niet langer beschouwd als afval, maar als een economische kansDrie modellen circulaire economie in landbouwOok in Brussel staat het kringloopdenken hoog in het vaandel. Het gebruik van organische meststoffen is een belangrijk onderdeel hiervan. De Vlaamse overheid bracht in 2016 het rapport Back to basics? circulaire economie en landbouw uit. Daarin worden drie modellen voor de circulaire economie in de landbouw beschreven. Bij het eerste model, het kringloopbedrijfsmodel, wordt getracht zo veel mogelijk de kringloop te sluiten op het landbouwbedrijf (of hoogstens met enkele nabijgelegen boeren). De focus ligt op voedselproductie. Het tweede model is het verwaardingsmodel, waarbij het landbouwbedrijf nog steeds focust op voedselproductie, maar vooral een leverancier is van grondstoffen aan de industrie. Het raakt aan de biobased economy, waar je restproducten opwaardeert. En in het derde model is het multifunctionele landbouwbedrijf dat samenwerkt met burgers, maatschappelijke organisaties en gemeenten. Dit bedrijfsmodel brengt de landbouw dichter bij de consument. Kringloopdenken ingebed in beleidDe trend van de afvalvrije economie is sinds 2015 al een modewoord dat rondzingt. Echter nu wordt kringloopdenken daadwerkelijk ingebed in beleid, zoals het Gelders provinciebestuur doet. Het terugwinnen van fosfaat, stikstof en kalium uit reststromen is een belangrijk onderdeel van het landelijke programma circulaire economie. Dit programma kwam eind 2016 tot stand. Het heeft als doel dat in 2050 alle afval in Nederland wordt hergebruikt. Ook Europa heeft het kringloopdenken hoog in het vaandel staan. De Europese Commissie kwam in 2016 met een nieuwe meststoffenwetgeving dat al meer aansluit bij de gedachte van een circulaire economie. Het mineralenconcentraat wordt daarin echter nog niet erkend als kunstmestvervanger. Online community Circulairondernemen.nlOp de online community circulairondernemen.nl krijgen ondernemers in de circulaire economie een podium om hun projecten, evenementen en ervaringen te delen. Uit onderzoek van Radboud Universiteit Nijmegen blijkt dat economisch rendabele toepassingen nog moeilijk van de grond komen.