Trend 5: consolidatie in de agribusiness

De consolidatie tussen bedrijven in de agribusiness gaat de komende jaren door. Bedrijven zoeken naar manieren om staande te blijven in een krimpende markt.De consolidatie, het samengaan van bedrijven, in de Nederlandse landbouw is al een aantal jaren aan de gang en zal de komende tijd onverminderd doorzetten. Oorzaken als een kleiner wordende veestapel en minder boerenbedrijven zullen deze ontwikkeling alleen maar versterken. Die factoren zetten bedrijven ertoe samen te gaan om een positie te behouden in een krimpende markt waar schaalgrootte en concurrentie belangrijke factoren zijn.VeevoersectorDe Nederlandse veevoersector is een goed voorbeeld van hoe de ontwikkelingen in de landbouw doorwerken in de agribusiness. De Nederlandse markt voor diervoeders krimpt en er zal minder productiecapaciteit nodig zijn voor het produceren van diervoeders. Verdere consolidatie en het terugbrengen van capaciteit liggen daarom in de lijn der verwachting, zo schreef brancheorganisatie Nevedi in haar vorig jaar gepubliceerde visie. Blijven bestaan in een krimpende markt betekent organische groei waarmaken of groeien door overnames, zoals ABZ Diervoeding onlangs deed met de voeractiviteiten van Firma Koning. Overnames bij mechanisatiebedrijvenBinnen de mechanisatie speelt de trend dat fabrikanten een breder pakket aan machines willen aanbieden, ofwel het zijn van een ‘full-liner’. Klanten gaan voor een product dat een bedrijf niet in het assortiment heeft, naar de concurrent, en dat willen de fabrikanten voorkomen. Daar gaan ook overnames mee gepaard, zoals de overname van Kongskilde door New Holland een paar jaar geleden en de overname van Rumptstad en Steketee door Lemken. Ook onder dealers vinden overnames plaats. Eind vorig jaar ging John Deere-dealer Jan de Winkel op in GroeNoord en recent nam Abemec nog Mariënberg Mechanisatie over.Overnames van Nederlandse bedrijven beperken zich niet alleen tot NederlandOok binnen het agrarisch transport staan de bedrijven niet stil, met AB Texel als goed voorbeeld. Sinds de fusie tussen 3 bedrijven in 2015 die samen AB Texel vormden, zijn DML, Landjuweel, Bosman Transport, Minnaard Transport, Transportbedrijf Van de Swaluw en het Belgische Transportbedrijf Impens aan het bedrijf toegevoegd. De overnames van Nederlandse bedrijven beperken zich niet alleen tot Nederland. Over de grens doen zij ook overnames, zoals Aviko recent deed in China en Agrifirm in België. Daarnaast vinden internationaal binnen de dominerende agribusiness bedrijven samenvoegingen plaats, zoals pas geleden de Chinese eigenaar van Syngenta ChemChina en het andere Chinese bedrijf SinoChem die de agrarische activiteiten samenvoegden. _{Lees verder onder de foto.} De overname van Monsanto door Bayer, waartegen werd gedemonstreerd op deze afbeelding, is een voorbeeld van één van de vele overnames in de agribusiness. - Foto: ANPKeuzevrijheid voor boerenDe consequentie van overnames en fusies is dat er voor de boer minder keuze is. Toezichtorganen moeten daarom beslissen of de concurrentie tussen bedrijven en de keuzevrijheid van consumenten in het geding komt. In het geval van de overname van Monsanto door Bayer in 2018 stelde de Europese Commissie de voorwaarde dat er een aantal activiteiten afgestoten werden om te voorkomen dat boeren een gebrek aan keuzevrijheid zouden hebben.Ook overnames bij supermarktenOok aan de afnemende kant van de voedingsketen vinden overnames plaats. In de afgelopen jaren zijn steeds meer supermarktketens uit het retail-landschap verdwenen. Vorig jaar gingen de 6 winkels van supermarktketen Agrimarkt, dat eigendom was van landbouwcoöperatie CZAV nog over in Jumbo. Een jaar eerder nam Jumbo nog 70 supermarkten van Emté over, tot dan toe eigendom van Sligro, samen met Coop, die de resterende 45 Emté-winkels overnam. Financieel topman van Jumbo zei na de overname van de Emté-winkels: “Wij hebben niet als doel de grootste te willen worden. We willen wel blijven groeien en kijken naar mogelijkheden.”
Duurzame supers hebben het moeilijk
Albert Heijn nam vorig jaar 4 vestigingen over van duurzame supermarkt Marqt. De overige winkels gingen over naar het bedrijf achter biosuper Ekoplaza. Het is wel de bedoeling dat de formules Marqt en Ekoplaza naast elkaar blijven bestaan. De verkoop van Marqt was nodig om de financiële positie te verbeteren. Duurzame supermarkten hebben het moeilijk door de reguliere supermarkten die hun duurzame assortiment steeds meer uitbreiden.Boeren staan voor misschien wel de belangrijkste keuze in hun ondernemersbestaan: ga ik door of niet? Lees wat er speelt dit jaar, inclusief alle 20 trends.