Trend 4: Toelating gewasmiddelen steeds moeizamer

Wat zijn de trends van 2018? Trend 4: Het toelatingsbeleid van gewasbeschermingsmiddelen is een speelbal geworden van de politiek. De wetenschap is niet meer leidend.Tot enkele jaren terug was de wetenschap leidend of een middel wel of geen toelating kreeg in de EU. De politiek stemde veelal mee met het wetenschappelijke oordeel van de nationale ‘Ctgb’s’. Nu spelen er veel meer krachten die bepalen of een middel toegelaten blijft, waaronder protesterende ngo’s, verontruste burgers en politieke partijen die de eigen partij-ideologie nastreven. De geest dat de wetenschap niet langer leidend is in deze discussie, is uit de fles, en die krijgt men er niet meer in ingestopt.Glyfosaat: op het nippertje verlengingDe verlenging van de toelating van glyfosaat was afgelopen jaar het duidelijkste voorbeeld. Duitsland was voor glyfosaat rapporteur memberstate. Het Duitse Ctgb oordeelde uiteindelijk dat glyfosaat veilig was. Nederland stemde zodoende voor verlenging, omdat het het wetenschappelijke oordeel volgt. Frankrijk en diverse andere landen stemden tegen. Duitsland stemde in eerste instantie blanco, omdat er binnen de regering geen overeenstemming was. Dat Duitsland als rapporteur memberstate niet voor stemde, was eigenlijk al opmerkelijk. CDU/CSU was voor verlenging, terwijl de SPD tegen was. De interne afspraak binnen de Duitse regering is dan dat Duitsland in Brussel blanco stemt.Tekst gaat door na de foto.^{Wat zijn dé agrarische trends van 2018? Boerderij zet ze op een rij. – Foto: Michel Velderman}Na enkele stemronden stemde de CSU-minister Christian Schmidt echter op eigen initiatief onverwacht voor en daarmee haalde de glyfosaatverlenging op het nippertje de benodigde steun van landen die ten minste 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen en werd de toelating met 5 jaar verlengd. De Franse president Macron kondigde vervolgens aan dat in Frankrijk het middel binnen drie jaar verboden wordt. In de recente coalitiebesprekingen heeft de SPD bedwongen dat ook in Duitsland glyfosaat versneld uitgefaseerd moet worden.Neonicotinoïden en bijensterfteIn mindere mate speelde hetzelfde met de neonicotinoïden. Het staat wetenschappelijk niet onomstotelijk vast dat neonicotinoïden verantwoordelijk zijn voor massale bijensterfte, maar toch zijn ze inmiddels niet meer toegestaan.Meer gewasmiddelen kunnen in beklaagdenbankje komenDe kans is zeer groot dat in de nabije toekomst meer middelen speelbal worden van de politiek. Het grondontsmettingsmiddel metam-natrium heeft nu een onmogelijk etiket, en wordt daarom nagenoeg niet meer gebruikt. Maar zou het fabrikant Certis lukken metam-natrium weer een gebruiksvriendelijk etiket te geven, dan zal het gelijk weer op de korrel worden genomen door actiegroepen, net als destijds in Zembla.Tekst gaat door na de foto.Schimmels op gewas. Schimmels bestrijden is standaardlandbouwpraktijk, maar schimmelbestrijders worden in verband gebracht met ernstige longaandoeningen. Door dit soort zaken komen gewasmiddelen steeds meer onder vuur. - Foto: Henk RiswickSchimmelbestrijders in de landbouw en niet te bestrijden longinfectiesOok azolen lopen de kans in het beklaagdenbankje te komen. Azolen-resistente schimmels (Aspergillus fumigatus) kunnen hardnekkige en niet te bestrijden longinfecties veroorzaken bij ernstig verzwakte patiënten. De beschikbare medicijnen werken niet meer. Hoe de resistentie precies ontstaat, is niet duidelijk. Toch wijzen diverse organisaties naar de rol van azolen als schimmelbestrijders in de landbouw, hoewel ze ook in tal van andere producten worden gebruikt, zoals in textiel en in verf. Minister Bruno Bruins (medische zorg) meldde recent de Tweede Kamer dat hij gesprekken is gestart met de bollensector welke maatregelen kunnen worden genomen.Cocktaileffect als argument om middelen aan te pakkenStapeling van residuen wordt het nieuwe argument waarmee critici middelen versneld willen te laten sneuvelen. Afgelopen jaar meldde de NVWA dat aardbeien diverse sporen van residuen bevatten, waarbij de waardes afzonderlijk weliswaar onder de norm bleven, maar waarbij werd aangetekend dat de gewasmiddelrestanten in combinatie met elkaar wel schadelijk kunnen zijn voor de volksgezondheid; dat is het zogenoemde cocktaileffect. Diverse organisaties pleiten er nu voor dat het Europees voedselagentschap Efsa haar werkwijze aanpast en ook opteleffecten gaat onderzoeken.