Trend 12: De rechter regeert op het erf

Wat zijn de trends van 2019? Trend 12: De rechter speelt een steeds grotere rol op het boerenerf. Het lijkt alsmaar moeilijker bedrijfsontwikkeling buiten de juridische sfeer te houden. Juristen nemen de beslissingen.Een onderwerp dat regelmatig de revue passeert in een groot deel van agrarisch Nederland is de vraag nemen we wel of niet een brede weersverzekering. Nemen we de gok dat er geen schade zal komen of toch maar niet. Een dergelijke discussie hoor je zelden over een goede rechtsbijstandsverzekering. Over die verzekering hoeft langzamerhand steeds minder getwijfeld te worden, uit alle ontwikkelingen blijken boeren eigenlijk gewoon niet zonder een verzekering te kunnen die juridische kosten afdekt. Door toenemende regeldruk, van zowel gemeentelijke, provinciale en landelijke overheid – maar ook de steeds mondiger burger – is de kans behoorlijk groot op een of andere manier in een juridisch conflict verzeild te raken. We kunnen er niet omheen, ook het platteland juridiseert.FosfaatrechtenProcederen is natuurlijk iets dat al vele jaren ingeburgerd is in onze maatschappij, maar de intensiteit om de omvang waarin het plaatsvindt, is duidelijk sterk toegenomen. Terugkijkend op het afgelopen jaar valt op hoe vaak en hoeveel boeren in een juridisch gevecht terechtkomen.De meest opvallende zaak op dit moment is die rondom de fosfaatrechten. Duizenden boeren zitten in procedure bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven omdat ze in hun ogen te weinig rechten toegekend hebben gekregen. Vooral de peildatum van 2 juli 2015 leidt tot veel frustratie bij veehouders. Het aantal melkkoeien en jongvee dat op die datum op het bedrijf aanwezig was, is bepalend voor het aantal fosfaatrechten dat een boer krijgt toegewezen. Veel veehouders konden en kunnen niet leven met deze ‘uit de lucht komen vallen datum’ en hebben daarom een juridische procedure gestart tegen LNV.Lees ook: Nog eens 15 opmerkelijke trendsUitbreiding bedrijfMaar ook een ‘simpele’ uitbreiding van een boerenbedrijf lijkt steeds lastiger te worden zonder een gang naar de rechter. Zeker als het om een veehouderij gaat komen omwonenden of milieuorganisaties steeds sneller in het geweer. Een bekende organisatie is de Coöperatie Mobilisation for The Environment U.A. die iedere bedrijfsuitbreiding van een veehouderij als een bedreiging van het milieu ziet en zo ongeveer iedere verleende milieu- en omgevingsvergunningen gaat aanvechten bij de Raad van State. OmwonendenMaar ook omwonenden weten steeds vaker de weg naar de rechter te vinden. Een recent voorbeeld van het steeds verder oprekken van de grenzen is een varkenshouderij in Limburg die wil uitbreiden en waarbij de geen van de omwonenden direct zicht op de geplande stal heeft en de afstand tot de nieuwe stal minstens 850 meter is. De vraag voor de rechter was of een (of meer) van de procederende omwonenden wel als belanghebbende gezien kan worden. De rechter was van oordeel dat er wel van belanghebbendheid sprake is. Deze zaak speelt nog. Een opvallende ontwikkeling is ook het toenemende aantal confrontaties voor de rechter tussen provincies en boeren. Steeds vaker stellen provincies eisen aan boerenbedrijven die verder gaan dan de landelijke wetgeving vereist.Veehouderij Noord-BrabantEen bekend voorbeeld is de verduurzamingswetgeving van de provincie Noord-Brabant. De provincie wil geen toename van het aantal dieren. Een van de eisen aan uitbreiders in de intensieve sector is dat ze elders in de regio evenveel stalruimte (laten) slopen als dat er op hun bedrijf bij gaat komen, het stalderingssysteem. Verschillende veehouders hebben dit systeem al voor de rechter aangevochten. Deze maand heeft de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) van de rechter toestemming gekregen om namens varkenshouders te procederen. De POV wil verschillende Brabantse bovenwettelijke regels voor de varkenshouderij onverbindend laten verklaren, waaronder de Verordeningen Natuurbescherming, onderdelen van de Verordening Ruimte 2018 en de Brabantse Zorgvuldigheidsscore.Blijft Programma Aanpak Stikstof (PAS) wel overeind?Een belangrijke kwestie dit jaar is of het Programma Aanpak Stikstof (PAS) zoals LNV dat heeft bedacht, juridisch overeind kan blijven. Met het PAS wil de overheid bereiken dat bedrijven kunnen blijven doorontwikkelen, de ontwikkelingsruimte. Het lijkt meer stikstofruimte te geven, hetgeen Europa afwijst.