Stoppersgolf verwacht door regelgeving

Met name veehouders zijn bezig met de overweging of ze wel of niet door willen gaan. Het vraagt wel om de juiste stappen, zowel zakelijk als emotioneel.Juist nu spelen veel boeren met de gedachte te stoppen, of zijn daar mee bezig. Het besluit van landbouwminister Carola Schouten afgelopen week om veel melkveehouders definitief niet in aanmerking te laten komen voor een knelgevallenregeling zal zeker meer boeren doen overwegen de stekker uit hun bedrijf te trekken. Volgens het besluit van minister Schouten vallen veehouders die geïnvesteerd hebben in nieuwe stallen, maar op 2 juli 2015 nog niet voldoende dieren hadden, buiten de knelgevallenregeling voor het fosfaatrechtenstelsel.StoppersregelingIn de afgelopen ruim 35 jaar is het aantal agrarische bedrijven in Nederland meer dan gehalveerd. Jaarlijks stoppen er een kleine 2.500 boeren met hun bedrijf. Dat betekent dat dagelijks gemiddeld meer dan 6 bedrijven hun activiteiten beëindigen. De nieuwe regels voor de melkveehouderij en het aflopen van de deadlines van de stoppersregeling in de varkenshouderij maakt de keuze voor veel veehouders heel actueel. Dat veel bedrijven de kans grijpen om te stoppen bleek afgelopen jaar overduidelijk toen het Ministerie van Economische Zaken met een stoppersregeling voor melkveehouders kwam; bijna 500 melkveehouders gaven zich op. Dat waren er zoveel dat de regeling al na een dag alweer gesloten werd.Een gruwelbeeld voor een boer, een leegstaande stal. Voor de verkoop van het bedrijf is een dergelijke stal vaak geen meerwaarde. - Foto: Martijn ter HorstGoede tijd voor verkoopVolgens Niek Doelman, directeur van De Koning & Witzier agrarische makelaars, is het nu op zich een goed moment om te stoppen. “Er zijn goede redenen voor boeren om juist nu hun bedrijf te beëindigen. De grondprijzen zijn hoog, dus dat kan veel geld opleveren. Daarnaast hebben melkveehouders te maken met een forse waarde voor hun melkfosfaatrechten die ze ook goed te gelde kunnen maken. Wat ook zeker meehelpt is de lage rentestand, dat geeft kopers meer armslag.” Doelman verwacht dat de vraag naar uitbreidingsruimte van de actieve boeren groot zal blijven, omdat groei alleen maar gerealiseerd kan worden als er voldoende grond en rechten beschikbaar zijn. Wel ziet de makelaar een mogelijk gevaar. “Het gevolg van alle (milieu)eisen en regels waaraan boeren moeten voldoen kan er toe leiden dat binnen niet al te lange termijn er een ‘golf’ aan stoppers gaat komen. Dat zou wel eens teveel ineens kunnen worden en de verkoop kunnen bemoeilijken en de prijs kunnen drukken.”Veel vragen te beantwoordenOverigens doe je een bedrijf niet ‘zomaar’ even in de verkoop. Afgezien van het feit dat het vaak een zware emotionele beslissing is, heeft het ook uiteraard ingrijpende financiële gevolgen die goed onder ogen gezien moeten worden.Allereerst is de vraag of het gehele bedrijf verkocht gaat worden, een gedeelte, of helemaal niets. Gaan er andere activiteiten op de locatie ontwikkeld worden of niet? Wordt er gekozen te blijven wonen op de boerderij of moet er een nieuwe woning gekocht worden? Levert de verkoop van het geheel of een gedeelte van het bedrijf voldoende op om de financiering bij de bank af te lossen? Hoeveel moet er met de fiscus ‘afgerekend’ worden bij verkoop? Welk inkomen blijft over na het stoppen van het agrarisch bedrijf?Voorsorteren op verkoopBelangrijk is om op tijd ‘voor te sorteren’ op het beëindigen van het agrarisch bedrijf. Daar kan veel geld mee bespaard worden als moet worden afgerekend met de fiscus.Man-vrouw maatschapZo kan het bijvoorbeeld interessant zijn een man-vrouw maatschap te starten. Beide partners hebben dan elk recht op dezelfde fiscale voordelen die gelden voor zelfstandige ondernemers. Bij de verkoop is er recht op de MKB-vrijstelling van 14% op de belastbare opbrengst van de verkoop. Daarnaast gelden er stakingsfaciliteiten per persoon, vrijstellingen en aftrekposten. Dat gaat niet om echt veel geld maar toch is er wel tussen de € 5.000 en € 10.000 te besparen.Oprichten BVWat veel meer geld op kan leveren, is het oprichten van een BV. Uit een BV hoeft niet gelijk inkomstenbelasting betaald te worden maar alleen vennootschapsbelasting (Vpb). Dat tarief zit met 20 tot 25% aanzienlijk lager. Veel stoppers kiezen ervoor de opbrengst van de verkoop in te brengen in een BV om dan vervolgens een uitkering te ontvangen uit die BV tegen 20-25% Vpb-belasting.Privé- of bedrijfswoningEr is een groot verschil tussen een privéwoning of een bedrijfswoning. Een groot voordeel van een privéwoning is dat eventuele waardestijging fiscaal onbelast blijft. Waardestijging van een bedrijfswoning wordt bij verkoop of staking wel belast. En dat kan in de papieren lopen, een bedrijfswoning van 30 jaar oud die destijds € 100.000 kostte kan nu gemakkelijk een waarde hebben van € 600.000. Dat betekent in principe afrekenen met de fiscus over € 500.000. Het kan dus interessant zijn om op tijd te zorgen dat de woning fiscaal een privéwoning is. Wel moet dit verschuiven van het woonhuis 2 tot 3 jaar voor verkoop bedrijf plaatsvinden want anders kan de fiscus deze constructie weigeren.LandbouwvrijstellingDe landbouwvrijstelling kan een behoorlijke inkomstenbron opleveren. Als een boer zijn landbouwgrond verkoopt, is de boekwinst vrijgesteld van belasting. Voorwaarde is wel dat de grond landbouwgrond blijft en de prijs reëel is. Wordt er meer betaald dan de agrarische waarde, dan is het meerdere betaalde belast.‘Verkoopklaar’ makenEen ander aspect dat niet gelijk fiscaal gedreven is, betreft de staat van het bedrijf. Het bedrijf moet ‘verkoopklaar’ gemaakt worden. Dat betekent dat het boerenbedrijf op het moment van de beoogde verkoop in optimale conditie is om overgenomen te worden. Het nut van het verkoopklaar maken is niet alleen dat de verkoop efficiënt en effectief zal verlopen, maar ook dat de kans op een goede prijs het hoogst is. Dit speelt natuurlijk vooral bij de verkoop van een levensvatbaar bedrijf dat zelfstandig verder zou kunnen.Meer dan alleen een zakelijke transactieBedrijfsbeëindiging is meer dan alleen een zakelijke transactie. Pietjan de Jong, bedrijfsadviseur bij PPP-Agro Advies: “Het stoppen moet een bewuste keuze zijn, niet alleen maar afgedwongen door de omstandigheden. Zoek een nieuw doel in het leven, krijg goed zicht op een gezonde financiële toekomst. Zorg dat jezelf, je familie en je bedrijf er klaar voor zijn.”TipsBegin op tijd met fiscaal ‘voorsorteren’Maak het bedrijf ‘verkoopklaar’Kies bewust voor een fiscaal gunstige bedrijfsvormHevel op tijd ‘zaken’ over naar privéBezie de optie van gedeeltelijke verkoop met andere bedrijfsactiviteitenMaak een reële inschatting over de verkoopopbrengstSchep duidelijkheid over de financiële toekomstDenk bij stoppen na over nieuwe tijdsbestedingStoppersregelingenZowel voor de melkveehouder en de varkenshouderij zijn er afgelopen jaar stoppersregelingen geweest. Voor de varkenshouderij was dat de Regeling Omgevingskwaliteit (ROK). Na toetsing van de 57 aanvragen door Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij zijn 27 aanvragen toegewezen. Waarschijnlijk komt er op niet al te lange termijn een nieuwe stoppersregeling voor varkenshouders. LNV wil daar naar het nu lijkt zo’n € 200 miljoen voor beschikbaar stellen. Het gaat dan met name om bedrijven die (geur)hinder veroorzaken in de directe omgeving.Ook voor melkveehouders was er in 2017 een stoppersregeling. Voor veehouders die daar aan hebben meegedaan en die hun bedrijf pas in 2018, na toewijzing van de fosfaatrechten, stoppen zijn nieuwe afspraken gemaakt. Deze stoppers blijven recht houden op de stakingsfaciliteiten, zoals de stakingsaftrek en stakingslijfrente. Wel moet dan voldaan worden aan de voorwaarden en er moet sprake zijn van boekwinst bij het afstoten van melkkoeien of jongvee. In de praktijk is er in deze gevallen sprake van een ‘langlopende liquidatie’ die zich over beide jaren uitstrekt.Geruisloos doorschuiven en ‘fosfaatmaatschappen’Een boer die wil stoppen krijgt van de fiscus de mogelijkheid om het agrarisch bedrijf zonder afrekenen met de belastingdienst door te schuiven naar de volgende generatie, het zogenaamde geruisloos doorschuiven. Voorwaarde is wel dat de opvolger al ten minste 3 jaar als mede-ondernemer verbonden is aan die onderneming of in dienst is van het bedrijf.Voor de fosfaatrechten gaat dit nu ook gelden. Na 3 jaar gezamenlijke exploitatie van een melkveebedrijf kunnen fosfaatrechten fiscaal geruisloos worden doorgeschoven naar de andere vennoot/opvolger. Dit betekent dat de overdragende partij over de winst op de fosfaatrechten niet hoeft af te rekenen. Daartegenover staat dat de overnemer niet op de rechten mag afschrijven. Volgens Countus zal dit na de zogeheten ‘mesthuwelijken’ en ‘melkmaatschappen’ leiden tot de totstandkoming van heel wat ‘fosfaatmaatschappen’.
Wel geldt dat de Belastingdienst de geruisloze overdracht moet goedkeuren. De overdragende en opvolgende partij moeten daarvoor op hun aangifteformulier een verzoek indienen bij de inspecteur die de aanslag van de verkoper regelt.“Er komt wel weer wat nieuws op je pad”Stoppen met het melkveebedrijf kan verschillende redenen hebben. Vaak is het de leeftijd, of financiële noodzaak, maar voor Leon Captein was er een andere reden, namelijk zijn gezondheid.Leon is zoon van een veehouder. Zijn vader had zowel koeien, varkens als schapen. Na zijn opleiding kwam hij in 1988 thuis op het bedrijf. 11 jaar werkte hij in maatschap met zijn ouders. In 1999 nam hij het bedrijf over. In de loop van de jaren concentreerde Leon zich op het melkvee; in 2010 stapte hij helemaal over en breidde deze tak uit. De varkens en schapen werden afgestoten.2 jaar later kreeg Captein een zware tegenslag te verwerken: bij hem werd MS geconstateerd. Meteen kwam de vraag hoe het verder moest met zijn melkveehouderij. 3 jaar later bleek inderdaad dat het werk te zwaar werd.Leon Captein (49), getrouwd met Annemieke (46), 3 zoons (10, 12 en 14), Alphen aan de Rijn. Voorheen: 80 melkkoeien op 35 ha, 40 jongvee, kaasmakerij, 160 vleesvarken en 45 fokooien. Nu: paardenopfok met 60 paarden op 20 ha. - Foto: Leon CapteinIn de verkoopCaptein is een nuchtere man en besefte dat hij zijn bedrijf zou moeten stoppen. Er werd met deskundige hulp een financieel plan opgesteld. Door het op papier te zetten werd voor Leon duidelijk wat er allemaal wel en niet kon. “Het voelde goed, om er zo mee bezig te zijn.” Vervolgens werd het bedrijf te koop gezet en keken Captein en zijn gezin al naar een andere woning. “Maar die stap was wel moeilijk want we woonden natuurlijk wel heel vrij op de boerderij.”Toen de verkoop niet zo gemakkelijk bleek te gaan en er aarzeling bij de Capteins ontstond over de verhuizing kwam er een nieuw plan op tafel. De helft van de grond werd verkocht, Captein ging van 30 naar 15 hectare. Met die verkoop loste hij de schuld bij de bank af. Met veehandelaren had hij ondertussen al contact gelegd over de verkoop van de veestapel, maar daar wachtte hij uiteindelijk mee tot hij de fosfaatrechten toegekend had gekregen. Zo kon hij deze ook te gelde maken. Uiteindelijk verkocht Captein alle koeien in maart 2016.PaardenopfokCaptein had op dat moment nog geen idee wat hij zou gaan doen met de lege stallen. Hij overwoog een caravanstalling. Ook had hij plannen om op zo’n 12 hectare van zijn grond zonnepanelen laten plaatsen. Maar uiteindelijk kwam het daar niet van. Er kwam interesse vanuit een heel andere hoek. Er bleek in de omgeving van Alphen aan de Rijn veel behoefte te zijn aan stalling voor paarden. Hij werd door verschillende mensen benaderd om zijn grond daarvoor beschikbaar te stellen. Binnen korte tijd had Leon zo’n 25 paarden in de loopstal en nog eens ruim 50 paarden op zijn land. Daaruit ontwikkelde zich een paardenopfokbedrijf met in totaal zo’n 60 paarden. Hij kocht daarvoor zelfs weer extra grond aan. Het werken met paarden past veel beter bij zijn huidige persoonlijke situatie. “Ik heb nu voldoende rust. Ik hoef niet meer iedere dag vroeg mijn bed uit en ben nu ’s avonds gewoon op tijd klaar.”Terugkijkend op de stappen die zijn ziekte min of meer afdwong is Captein tevreden “Het was achteraf een goede en prettige zet. Je moet nooit bang zijn om met een activiteit te stoppen, het moet toch een keer. Ook als je wat jonger bent kan het, er komt wel weer wat nieuws op je pad. Ik ben er tevreden mee.”