Sorghum: meer tonnen dan mais en vergelijkbaar zetmeel

Wuivend Afrikaans graan op Nederlandse akkers? Sorghum gooit hoge ogen als derde gewas op melkveebedrijven.Melkveehouders op zandgronden telen mais dikwijls in continuteelt, maar ondervinden vooral door krappe mestnormen steeds meer nadelen. De opbrengsten staan onder druk door matige structuur en verdichting. Bodemgebonden ziekten en resistente onkruiden spelen ook een negatieve rol. Vruchtwisseling is het devies, maar dan het liefst met gewassen die ook een oogst opleveren die goed in het rantsoen past naast graskuil – dus graag met veel zetmeel. Sorghum zeer geschikt voor drogere grondenHet Louis Bolk Instituut (LBI) ziet veel kansen voor sorghum, want dat lijkt in veel opzichten net mais. Het is oorspronkelijk een Afrikaans graan en zeer geschikt voor drogere gronden. Er zijn ook meerjarige varianten (Sudan-gras), groenbemesters en varianten die veredeld zijn voor bio-energie. “In Zuid-Duitsland wordt het veel gebruikt voor de vergisters. In Zuid-Frankrijk telen ze het meestal voor silage, net als mais”, vertelt LBI-onderzoeker Nick van Eekeren. De sorghumteelt is vergelijkbaar met die van mais. Het zaaitijdstip is zo’n 2 weken later dan mais en dankzij veredeling op afrijping is nu een ras beschikbaar dat afrijpt in september of oktober. Meer rassen zijn op komst.Onderzoeker Stijn van Goor van Louis Bolkinstituut tussen de sorghumplanten, in september 2016. Een kolf ontbreekt, maar het gewas heeft veel weg van mais. - Foto: Van Assendelft FotografieSorghum: als mais, maar nét andersIn onderzoek, gefinancierd door ZuivelNL, heeft het LBI vorig jaar in veldproeven sorghum met mais vergeleken. Ook is meegekeken bij Vlaams onderzoek waar sorghum, mais en Italiaans raaigras inmiddels 8 jaar in rotatie worden geteeld. LBI noemt de resultaten veelbelovend. Van Eekeren: “Een goed alternatief naast mais is er nog steeds niet. GPS-silage van graan slaat niet aan. Eigenlijk willen melkveehouders vruchtwisseling met hetzelfde als mais, maar net anders genoeg om de bodem rust te geven. Sorghum ligt voor de hand, omdat het soms nog meer tonnen brengt dan mais met een vergelijkbaar zetmeelgehalte, mits de juiste rassen worden gebruikt.”‘Eigenlijk willen melkveehouders vruchtwisseling met hetzelfde als mais, maar net anders genoeg om de bodem rust te geven. Sorghum ligt voor de hand, omdat het soms nog meer tonnen brengt dan mais met een vergelijkbaar zetmeelgehalte [...]’Veel droge stof en zetmeelIn de veldproeven met oogst op 30 september bracht de mais ruim 15,8 ton droge stof per hectare op met 330 gram zetmeel. Het commercieel beschikbare sorghumras Vegga was goed voor 17 ton met 277 gram zetmeel. Bij een latere oogst was meer zetmeel mogelijk geweest. Enkele rassen van een Nederlandse veredelaar scoorden veelbelovend met 15 ton droge stof en 440 gram zetmeel, respectievelijk 19,7 ton en 423 gram zetmeel. Deze rassen zijn nog niet te koop, maar laten wel zien waar sorghum op Nederlandse zandgronden toe in staat is, redeneren de onderzoekers. Qua vertering scoort de sorghum iets lager dan mais. De VCOS van de betere rassen lag 2 tot 3 punten beneden de 76,5% van de mais. Dit is te wijten aan een hoger aandeel van het moeilijk verteerbare lignine. Qua vertering scoort de sorghum iets lager dan mais. De VCOS van de betere rassen lag 2 tot 3 punten beneden de 76,5% van de mais. Dit is te wijten aan een hoger aandeel van het moeilijk verteerbare lignine.Meer mais in rotatieSorghum heeft een fijner wortelstelsel en wortelt bij droge omstandigheden dieper dan mais. In een rotatie met mais zou sorghum een gunstig effect kunnen hebben op de bodemkwaliteit en het zou bodemgebonden ziekten kunnen reduceren. In Vlaanderen liggen sinds 2007 vergelijkingsproeven met onder meer een rotatie van mais met Italiaans raaigras en sorghum en mais in continuteelt. “De mais in rotatie bleek 6-9% meer opbrengst te geven”, zegt van Eekeren. “Wat het doet met de bodem blijkt echter nog moeilijk meetbaar. We zagen wel iets meer organische stof in de bovenste 10 centimeter. Maar in beworteling en ziekteweerbaarheid is geen verschil vast te stellen.”Sorghum heeft een fijner wortelstelsel dan mais en wortelt bij droge omstandigheden dieper. In een rotatie met mais zou sorghum een gunstig effect kunnen hebben op de bodemkwaliteit en het zou bodemgebonden ziekten kunnen reduceren. Onderzoek naar effect sorghum op bodemHet effect van sorghum op de bodem wordt de komende vier jaar verder onderzocht door het LBI in samenwerking met WER-WUR en ZLTO in een veldproef voor de programma’s ‘Deltaplan Hoge Zandgronden’ en ‘Lumbricus’. Wie wil, kan al aan de slag met het Franse ras Vegga, dat relatief laat afrijpt. Van Eekeren verwacht dat de nieuwere rassen die vroeger rijp zijn en meer zetmeel brengen, over een jaar of twee, drie in de praktijk kunnen worden gezaaid. Er is nog wat meer ervaring en onderzoek nodig met zaaidichtheden en bemesting. Voor onkruidbestrijding is tot nu toe slechts één middel toegelaten.