Rundvlees duur door krapte in EU

De slachtkoeienprijs steeg naar grote hoogte, maar vlees van melkkoeien zal niet snel bij het meest luxe vlees in de grote supers liggen.De rundvleesmarkt lijkt er uitstekend bij te liggen. Ondanks een stevige uitstoot van dieren onder druk van fosfaatreductieplannen en melkstops had de vleesprijs niet te lijden. De vraag dringt zich dan op: wat is hier aan de hand? Wordt er weer meer rundvlees gegeten? Neemt de belangstelling voor koeienvlees toe, of wordt de gemiddelde kwaliteit van het Nederlandse rundvlees steeds beter?Relatieve schaarste op rundvleesmarktDe werkelijkheid zit net iets anders in elkaar. Sinds het einde van de melkquotering houden de Europese melkveehouders in doorsnee veel meer vee vast dan in de jaren daarvoor. Dat veroorzaakt een relatieve schaarste op de interne Europese markt. Dat de Nederlandse melkveehouderij soms anders reageert dan de rest van Europa, doet weinig af aan dit grote patroon. De Nederlandse uitstoot van niet meer voor de melkproductie gewenste melkkoeien, is Europees gezien een druppel op een gloeiende plaat. Het heft de algehele krapte niet op.Daardoor moeten vleesbedrijven, supermarkten en andere kopers van rundvlees meer geld op tafel leggen voor hun bevoorrading. De licht dalende consumptietrend is niet gekeerd en de voorkeuren van de vleesinkopers zijn ondertussen niet echt veranderd. De luxere rundvleesproducten, blijven voor een groot deel uit het buitenland komen, al zijn er per supermarktketen enige verschillen.Topvlees supers ook uit NederlandHet is een fabeltje dat Nederlands rundvlees niet goed genoeg is om mee te doen in het topsegment op de consumentenmarkt. Er is mals, lekker en niet vet rundvlees beschikbaar. Probleem is wel dat de volumes veelal beperkt zijn. Te beperkt om een constante aanvoer te garanderen voor de grote supermarktketens.Foto's: Bert JansenHollandse ‘ribeye’ bij Albert HeijnAlbert Heijn heeft bij de steak’s overigens wel een Hollandse ‘ribeye’ liggen en bij de private label biefstukken soms iets van Nederlandse herkomst. Bij Jumbo komt al het onbewerkte rundvlees dat in het schap ligt uit Ierland. Jumbo: ‘Iers rundvlees staat bekend als erg mals en lekker. Door de korte afstand is het mogelijk om het vlees vers en duurzamer in te kopen. Het rundvlees is gecertificeerd duurzaam volgens de kwaliteitsrichtlijnen van Bord Bia. Wij zijn van mening dat dit keurmerk aansluit bij onze ambitie om zo duurzaam mogelijk te zijn.’Deen en Emté hebben Nederlands natuurvleesKleinere supermarkten, zoals Deen en het door Jumbo en Coöp overgenomen Emté, leggen wel Nederlands rundvlees van stabiel hoge kwaliteit in het schap. Deen gebruikt vlees van oud-Hollandse runderrassen, van biologisch gehouden dieren bij natuurboeren. Vleeshandelaar Groothedde regisseert de keten. Sanders vlees in Enschede, onderdeel van Sligro/Emté, betrekt rundvlees van dieren die grazen in natuurterreinen.Plus en Lidl: 2 sterren Beter Leven vleesPlus en deels ook Lidl, betrekken rundvlees van Beef Select. Dat is rundvlees met 2 sterren Beter Leven van de Dierenbescherming. Deze supermarkten kunnen dit doen, omdat zij een bescheidener aanvoer nodig hebben.Duitse prijsvechters: ook vlees van gebruiksveeDe Duitse prijsvechters leggen relatief meer dan de concurrentie ook ‘gewoon’ Nederlands rundvlees (van gebruiksvee) in het schap, zo weten leveranciers. De grotere verschillen in kwaliteit en consistentie nemen ze blijkbaar bij op de koop toe.Voorvoeten gevraagd voor gehaktVoor het goedkopere product worden vleessnippers en gehakt (‘samengesteld vlees’) gebruikt van gewone afgemolken koeien uit met name Noordwest-Europa. Vooral de voorvoeten zijn extra gevraagd. Voor het segment tussen het ‘draaivlees’ en het topsegment in is vaak ook nog wel ruimte voor Nederlands rundvlees, zelfs van melkkoeien. Het is echter moeiijk om een goed beeld te krijgen van de omvang van deze stroom vleesproducten.In dit segment moet worden geconcurreerd met aanbieders uit omringende landen en met vlees uit de vleesveehouderij. Aan hele specifieke eisen hoeft dit product niet te voldoen, behalve aan de gewone eisen van voedselveiligheid en traceerbaarheid. Wel moet het afkomstig zijn van de betere kwaliteit slachtkoeien.Lees ook: ‘Vlees is te vaak anoniem en dat is spijtig’Door de relatief nog hogere rundvleesprijzen in omringende landen hebben de Nederlandse runderslachterijen de laatste jaren de wind wel mee gehad in dit segment. Zij konden vaak net iets concurrerender aanbieden. Dit verklaart ook de relatief goede rendementen in de runderslacht. Slachterijen als Vion en Gosschalk in Epe proberen met behulp van concepten bovendien nog een centje meer te verdienen aan het vlees van voormalige melkkoeien. Vion doet dit met name met ’Waddenvlees’, afkomstig van koeien in Noord-Nederland, nabij de Waddenkust. Gosschalk zet samen met DOC Kaas Weidevlees in de markt.Vlees van voormalige melkkoeien belandt vaak in gehakt of rundvleessnippers. Voor biefstuk en andere hoogwaardige snitten wordt het niet geschikt bevonden.McDonald’s eist kwaliteitBehalve via supermarkten wordt een groot deel van het rundvlees ook verkocht via de horeca. Een grote partij in deze sector is ‘hamburgerketen’ McDonald‘s. Die koopt haar rundvlees in drie landen in: Nederland, Duitsland en (voor een kleiner deel) in Polen. In Duitsland wordt het vlees uitgesneden en bewerkt, waarna het in de vorm van een hamburger of anders naar een van de distributiecentra gaat van McDonald’s en vervolgens naar een van de vele restaurants. De fastfoodketen gebruikt met name rundvlees uit de melkveehouderij, ‘omdat dit wat smaak en textuur betreft zeer geschikt is voor rundvleesburgers’, zo meldt het bedrijf.Van het reguliere rundvlees dat McDonald’s bij ons gebruikt, komt ongeveer een derde uit Nederland zelf. Dit is vrijwel volledig vlees uit de melkveehouderij, dat in totaal zo’n 70% uitmaakt van het rundvlees dat het bedrijf in Nederland gebruikt. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van melkvee uit Duitsland en een klein deel uit Polen.McDonald’s heeft geen eigen slachterijen, maar koopt van onder meer Vion. Het rundvlees wordt verwerkt door OSI in Günzburg, Duitsland. OSI is in 75 landen de exclusieve vleesleverancier van McDonald’s en trekt bijna vanaf het begin op met de keten.Korte transporttijd en sommige antibiotica uitfaserenDe Amerikaanse restaurantketen stelt duidelijke en transparante eisen aan het vlees dat wordt gebruikt. “In Nederland en daarbuiten stellen we al jaren strenge eisen aan kwaliteit, voedselveiligheid en dierenwelzijn in de rundvleesketen. De rundvleesburgers van McDonald’s worden gemaakt van 100% puur rundvlees, van de voorvoet en flanken van runderen. Onze leverancier selecteert vlees dat voldoet aan onze hoge kwaliteits- en operationale eisen. Onder andere is de juiste balans in het vetgehalte hierbij van groot belang,” aldus een verklaring.In de McDonald’s-inkoopstandaarden wordt minimaal aangesloten op bestaande ketenkwaliteitssystemen, zoals het Nederlandse KKM of het Duitse QS. Daarbovenop worden eisen gesteld aan de maximale transportduur van levend vee (8 uur). Ook hanteert het een internationaal beleid op diergezondheid en antibiotica. Daarbij wordt ingezet op het uitfaseren van antibiotica die kritisch zijn voor de humane geneeskunde. In Nederland wordt dat door de sector zelf overigens al ‘zeer voortvarend en succesvol opgepakt’, signaleert McDonalds. Voor slachthuizen, hanteert het bedrijf een controlekader op basis van de criteria van Temple Grandin en wordt toegezien door eigen auditors en onafhankelijke controleurs.Prijs afgemolken koeien op hoog niveauWie de prijzen voor slachtkoeien van vorig jaar bekijkt en deze vergelijkt met voorgaande jaren zal opmerken dat het jaar 2017 uitzonderlijk was. Het gebeurt niet vaak dat de notering voor afgemolken vee op zo’n hoog niveau staat over zo’n lange periode. In eerdere jaren werd wel eens een prijspiek bereikt, maar daarna ging het snel bergafwaarts met de noteringen. Daarin was 2017 een uitzondering, want vrijwel het gehele jaar stonden de prijzen boven de niveaus van voorgaande jaren.In de Europese context bezien lag de gemiddelde slachtkoeienprijs in Nederland nog altijd onder het gemiddelde in de EU. In andere landen, zoals Duitsland, Denemarken, Ierland en zeker Frankrijk lag de koeienprijs vele euro’s per 100 kilo hoger, in Frankrijk wel € 10,00 tot € 15,00.Hoewel het vlees van afgemolken koeien vaak als snippers of gehakt in de winkels komt te liggen, gingen de prijzen ook daarvan omhoog. Supermarkten stunten ook nauwelijks meer met rundvlees. Voor een P-kwaliteit slachtkoe lag de prijs op zijn hoogste punt vorig jaar op € 2,85 per kilo geslacht gewicht. Na een kleine daling eind 2017, ligt de prijs nu al weer boven dat niveau. Het toont aan dat er krapte blijft bestaan op de Europese rundvleesmarkt.De verwachting is dat de rek er nu wel zo’n beetje uit is bij de noteringen voor de afgemolken koeien. In de vleeshandel wordt steeds meer op de rem getrapt en dat biedt aan de inkoopkant weinig ruimte om de prijzen nog een extra stap omhoog te laten zetten. Dat hoeft ook niet gezien het huidige prijsniveau. Afgemolken koeien brengen ook tegen deze prijzen behoorlijk wat op. Tegelijkertijd is het zinvol om de prijsontwikkeling in buurlanden goed te blijven volgen.Anderen minder kritischVeel andere inkopers van rundvlees zijn minder kritisch dan McDonald’s en kopen koeienvlees in vanuit heel Europa. Al moet daarbij wel worden aangetekend dat de transporttijd en -afstand meestal toch wel een extra rol speelt bij de vleeshandel. Italiaans of Grieks rundvlees komt minder snel op de Nederlandse markt dan Duits of Belgisch vlees.Voor Nederlandse melkveehouders lijken er weinig extra mogelijkheden te zijn om nog een plusje te verdienen aan de uitstoot van melkvee. Het weidevlees-project van DOC Kaas en Gosschalk is een van de weinige concrete voorbeelden waarmee melkveehouders een plusje kunnen ontvangen, maar dit is beperkt tot de groep van DOC-melkveehouders. Het Waddenvlees-project van Vion is een mooi klinkend initiatief, maar is volgens Vion zelf nog moeilijk tot veel meerwaarde te brengen. Bovendien speelt ook hier mee dat het toegankelijk is voor slechts een kleine groep boeren. In het iets luxere segment is vlees van melkkoeien lastig tot meerwaarde te brengen. Zeker voor de boer zelf.Mede-auteur: Frank Bussink