Pensontwikkeling en speenmoment: de sleutel tot sterke melkkoeien
Foto: Agrifirm
De eerste weken van een kalf bepalen voor een groot deel hoe het dier later presteert als melkkoe. In deze periode wordt de basis gelegd voor groei, weerstand, voerbenutting en een vlot speenproces. Een gerichte aanpak van de pensontwikkeling maakt het verschil tussen een kalf dat blijft hangen in de speenfase en een kalf dat probleemloos doorgroeit tot een sterke vaars.
Pensontwikkeling: het fundament van voerbenutting
Een pasgeboren kalf heeft een nog nauwelijks functionerende pens. Voor een goede ontwikkeling moeten de penspapillen groeien en de pensflora zich vormen. Dit gebeurt onder invloed van vluchtige vetzuren die vrijkomen bij de fermentatie van zetmeel en suikers. Daarom adviseren onderzoekers om al vanaf de tweede levensweek jongveebrok aan te bieden. Dit stimuleert zowel papilvorming als de totale voerinname en maakt kalveren beter voorbereid op de overgang naar ruwvoer.
Melkpoeder en jongveebrok: ieder met een eigen functie
Melkpoeder zorgt voor een constante, veilige melkvoeding zonder risico op ziekteoverdracht en ondersteunt de algemene groei en weerstand. Voor de pens levert melk echter geen prikkels. Die komen uit de brok: een geschikt jongveerantsoen bevordert de pensflora, stimuleert papilgroei en draagt bij aan een stabiele groei rond het spenen.
In de praktijk blijkt dat juist de combinatie van melkpoeder en jongveebrok het verschil maakt. De melk ondersteunt groei en gezondheid; de brok legt de basis voor een goed werkende pens. Samen leidt dat tot een kalf dat de speenfase zonder groeidip doorloopt. Binnen Agrifirm staat dit bekend als de Gouden Combinatie.
Richtlijnen voor een rustig speenproces
- Week 0–2: Melkpoeder; jongveebrok ter gewenning.
- Week 3–5: Melkvoeding voortzetten; brokopname stimuleren.
- Week 6–8: Melk geleidelijk afbouwen.
- Week 8–10: Spenen zodra >2 kg brok per dag wordt opgenomen.
Langzaam spenen - minimaal twee weken afbouwen - wordt in diverse publicaties genoemd als methode om stress, diarree en groeiverlies te beperken.
Stro: structuur die het verschil maakt
Naast melk en brok speelt ruwvoer een belangrijke rol in het leerproces van het kalf. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat gehakselde tarwestro het meest geschikt is als structuurvoer: smakelijk, constant van kwaliteit en met een veilige structuurwaarde. Het ondersteunt de ontwikkeling van herkauwgedrag zonder het risico op pensverzuring dat bij te rijk ruwvoer kan ontstaan.
Resultaten uit de praktijk
Bedrijven die werken met een doordachte combinatie van melkpoeder, jongveebrok en stro rapporteren stabiele groei, minder gezondheidsproblemen en een soepel speenproces. In praktijkproeven werd een gemiddelde groei van ruim 1.100 gram per dag gerealiseerd, met stevige mest en een vlotte overgang naar ruwvoer. Dat geeft kalveren een sterke start richting een toekomst als productieve melkkoe.
Een goed speenschema vraagt om afstemming op het bedrijf en de omstandigheden. Een passende aanpak levert meer rust in de kalveropfok én betere resultaten op in de verdere levensloop.
Wil je weten welke combinatie van melkvoeding, brok en ruwvoer het beste aansluit bij jouw bedrijfssituatie? Een gespecialiseerd advies kan helpen om de Gouden Combinatie optimaal te benutten.
