Meer zekerheid met grasmengsel

In de grasteelt wordt alleen gebruik gemaakt van grasmengsels. Dat geeft zekerheid voor continuïteit, oogstzekerheid, opbrengst en kwaliteit.In de ruwvoerteelt zijn mengsels van grasrassen en/of grassoorten de veiligste keuze voor voldoende en kwalitatief hoge opbrengst. Het grootste voordeel van een mengsel van rassen en soorten is dat ze elkaar aanvullen en dat telers de verschillende eigenschappen kunnen combineren. Zo is er per ras en soort verschil in smakelijkheid, standvastigheid, droogtegevoeligheid en natuurlijk opbrengst.Lees onderaan dit artikel meer over aanmelden voor de RuwvoerRonde Gras.Constante productieAls de omstandigheden voor het ene ras wat minder gunstig zijn, pakken de andere rassen en soorten het wel over. Zo blijft de productie constant. En in de nazomer houdt bijvoorbeeld de inbreng van timotheegras de smakelijkheid overeind. Timothee is immers ongevoelig voor kroonroest. Dat komt wel voor bij raaigrassen en dat beïnvloedt de smakelijkheid negatief. Thomas van Tetering, productmanager bij DLF: “Bij monoteelt betekenen slechte omstandigheden voor dat specifieke ras gelijk ook dat er van de hele teelt minder product per hectare afkomt. Daarbij is er eigenlijk ook geen ras dat op alle eigenschappen altijd onder alle omstandigheden het beste scoort. Met een mengsel van de beste rassen van de Rassenlijst kan je dat als teler wel bereiken.”‘Monoteelt zal zeker niet langer meegaan dan vier jaar’.MonoteeltDe beperkte stikstofruimte en de grotere aandacht voor graslandverzorging in voor- en najaar zou het mogelijk moeten maken dat telers wellicht met minder rassen of zelfs met maar één ras toe kunnen. Zeker omdat tijdens de graslandverzorgingsbeurten ook vaak gelijk graszaad wordt bijgezaaid. Mark de Beer, specialist bij adviesorganisatie ruwvoerteelt Groeikracht, denkt dat dit in theorie klopt en je een monoteelt moet kunnen managen. “Maar de praktijk is anders. De wisselende weersomstandigheden, verschillende bodemtypen en droogtegevoeligheid maken dat een mengsel veel meer zekerheid biedt voor een grasmat die continu productief blijft.” Jos Groot Koerkamp, commercieel manager bij Limagrain, denkt ook dat monoteelt op beperkte schaal kan. “Maar dan moet je wel aan bijvoorbeeld tweejarige teelt denken. Monoteelt zal zeker niet langer meegaan dan vier jaar, terwijl een grasmat uit een mengsel onder het juiste management wel acht jaar kan meegaan.”Meer diversiteit in rassen en soortenKwekers zien dat er juist meer diversiteit in rassen en soorten komt. Zo leidt de krappe bemestingsruimte er toe dat veehouders steeds meer kiezen voor gebruik van klaver, in navolging van de biologische sector (zie kader hieronder). Klaver pakt gratis stikstof uit de lucht en maakt dat beschikbaar voor het gras. “We zien dus juist eerder meer diversiteit in de mengsels dan minder. Ook als het gaat om verschillende bewortelingsdiepten met bijvoorbeeld inbreng van festulolium. Dat is ook goed voor de grond”, stelt Van Tetering. Biologisch kent klaverHet gebruik van klaver als stikstofleverancier is in de biologische grasteelt eigenlijk al gemeengoed. Daar mag immers geen kunstmeststikstof worden ingezet en de aanvoer van stikstof uit dierlijke mest is beperkt tot 170 kilo per hectare. De witte klaver wordt veelal in de weidemengsels toegepast terwijl rode, soms met een klein deel witte klaver, met name wordt ingezet in de maaimengsels van biologische bedrijven. In deze sector worden ook al de volgende stappen gezet naar meer biodiversiteit. Er wordt bijvoorbeeld geëxperimenteerd met inbreng van weegbree en bladcichorei. Deze bloemrijke en kruidenrijke mengsels bevorderen de biodiversiteit in het land. Ze zouden ook verschillende bijdragen leveren op gebied van diergezondheid, door de verscheidenheid aan vitaminen en mineralen die sommige kruiden kunnen opnemen en dus meegeven aan de koe.Gericht een mengsel kiezen voor bepaald gebruik levert meer opbrengst. De deskundigen schatten rond 500 kilo droge stof extra per hectare per jaar. Foto: Jan Willem SchoutenOogstmomentOok voor het oogstmoment is een monoteelt minder gunstig. Bij gebruik van één ras ben je gebonden aan de doorschietdatum van dat ras. Als dan de oogstomstandigheden niet gunstig zijn, mis je dus het optimale maaimoment wat betreft verteerbaarheid en daarmee kwaliteit. Een week te laat maaien betekent doorgeschoten, bloeiend gras en dan loopt de voederwaarde hard terug, al snel in de orde van grootte van 100 tot 200 VEM per kilo droge stof. Met de inbreng van verschillende grasrassen en grassoorten wordt nog meer spreiding aangebracht. De doorschietdata van de verschillende rassen variëren en zo ontstaat een oogstvenster van circa twee weken. Voor het ene ras ben je dan net iets te vroeg en voor het andere net te laat. Maar gemiddeld blijven de kwaliteit en de voederwaarde goed overeind.‘Als je kiest voor rassen met verschillende dooschietdata laat je altijd voederwaarde liggen’.Maar Edward Ensing, productmanager bij Barenbrug, nuanceert: “Gebruik van meerdere rassen kan prima, maar wij zijn er wel voor om de doorschietdatum te synchroniseren. Daarbij moet je voor de laatste rassen kiezen. Dan is er het langst vorming van bladmassa en voedingswaarde. Op enig moment zie je de aar zich vormen. Vanaf dan heb je nog zeven tot tien dagen om te maaien. Dat is onder Nederlandse omstandigheden voldoende. Als je kiest voor rassen met verschillende dooschietdata laat je altijd voederwaarde liggen.” Ensing beroept zich hierbij op lopend onderzoek waarvan in de herfst de definitieve resultaten volgen. Vier stromen bij teeltdoelDe deskundigen vinden het zeker zo belangrijk dat veehouders zich richten op de keuze van een mengsel dat past bij het teeltdoel en de omstandigheden van het betreffende perceel. Het teeltdoel is terug te voeren op vier grote stromen: alleen beweidenalleen maaiennadruk op beweidennadruk op maaien Het klinkt logisch: kies een weidemengsel voor percelen die voornamelijk beweid worden. Maar deskundigen zien nog te vaak dat een standaard mengsel wordt gebruikt voor alle percelen, ongeacht gebruik. Door daar onderscheid in aan te brengen, verhogen de benutting en de opbrengst.“Maar met alleen kiezen voor een weidemengsel voor een weideperceel ben je er niet”, stelt De Beer. “Als in een weidemengsel 50 of 60% tetra’s zitten kan dat prima, maar op een droge zandgrond zou ik dat percentage liever veel lager zien, zo richting de 30%, en er dus meer diploïd raaigras intrekken.” Het is zeer de vraag of veehouders zich met deze specifieke randvoorwaarden bezighouden.VeredelingGroot Koerkamp stelt dat tetra’s wel de toekomst zijn en dat de kweekbedrijven daar nu focus op hebben. “In de diploïde rassen is de top van de veredeling wel ongeveer bereikt, terwijl in de veredeling van de tetra’s nog enorme sprongen worden gemaakt ten aanzien van kwaliteit, opbrengst en roestresistentie. Op termijn zullen tetra’s diploïd verdringen.” Van Tetering voorziet ook grote stappen in de tetra’s, maar geeft aan dat ook in de diploïde rassen nog zeker ruimte voor verbetering is.Levensduur grasmatVerder zouden veehouders meer onderscheid kunnen maken in de levensduur van een grasmat. Als een perceel voor een beperkt aantal jaren als gras wordt gebruik en vervolgens in de roulatie gaat met bijvoorbeeld mais, is het beter te kiezen voor mengsels met een gebruiksduur van een tot twee jaar die een veel hogere opbrengst geven in die periode dan standaard mengsels. Het verschil tussen een standaard en gerichte mengselkeuze wordt geschat op 500 kilo droge stof opbrengst per hectare. Als de waarde van gras op 15 cent per kilo droge stof wordt gezet, dan levert dat € 75 per hectare op. Late rassen geven wellicht iets minder droge stof, maar wel veel meer kwaliteit.RassenlijstcijfersIn de mengselkeuze is het van belang naar de Rassenlijstcijfers te kijken, maar weeg die wel af binnen de vroegheidsgroep. Raaigrassen zijn verdeeld in drie groepen: vroeg, middentijds en laat doorschietend. In grote lijnen betekent hoe vroeger het ras, hoe hoger de opbrengst. Toch gaat Ensing vooral voor de late rassen. Die geven wellicht iets minder droge stof, maar wel veel meer kwaliteit. Als je met middentijds meer kilo’s haalt, maar de VEM per kilo stof daalt met 50 VEM per kilo droge stof, kan je daar geen koeien van 10.000 kilo melk van voeren.Alleen kijken naar opbrengstwaarde boven 100 is dan niet voldoende. Want de gemiddelde opbrengst van laat doorschietende rassen Engels raaigras diploïd is bijvoorbeeld 13,8 ton droge stof per hectare, terwijl de middentijdse groep gemiddeld op 14,1 ton ligt (cijfers Rassenlijst 2017). De Beer: “Een ras dat op de rand van een vroegheidsgroep valt, kan dus in de laat doorschietende groep een opbrengst boven 100 krijgen, terwijl deze in de middenvroege groep mogelijk net onder de 100 zou uitkomen.”Van Tetering geeft aan zo veel mogelijk voor mengsels te kiezen met rassen die in de Rassenlijst voorkomen. “Dan weet je dat je kwaliteit in huis haalt. Andere mengsels zijn wellicht een euro per kilo goedkoper, maar zullen nooit de opbrengsten en kwaliteit geven van de Rassenlijstrassen.”Aanmelden voor de RuwvoerRonde GrasWilt u ook ruwvoerkennis opdoen en discussiëren met collega’s? Kom dan donderdag 15 juni naar het bedrijf van familie Weijers in Oostrum.
In Oostrum wordt ingegaan op de kennis over bodem, gewas, bemesting, oogst en bewaring.
Donderdag 22 juni vindt eenzelfde bijeenkomst plaats bij familie Van de Hoef-Wijntjes in Appelscha.
Eind augustus volgen nog twee kennisdagen over maisteelt. www.ruwvoerronde.nl