‘Kringlooplandbouw vraagt meer sturing’

De problemen rond overgang naar kringlooplandbouw in 2030 worden onderschat, denkt Cees van Bruchem.‘Kringlooplandbouw’ is het nieuwe toverwoord. Dat ‘nieuwe’ is betrekkelijk. De visie van minister Verburg van 10 jaar geleden, met als doel ‘een duurzame veehouderij in 2023’, ging ook een eind in die richting. En zelfs in het rapport ‘Om schone zakelijkheid’ van 1989 werden al harde noten gekraakt over ‘het gesleep met mineralen over de aardbol’.Minister Schouten presenteerde september vorig jaar haar landbouwvisie - foto: Roel Dijkstra.Minister Schouten wil dat de overgang naar een kringlooplandbouw in 2030 rond is. Ik denk dat de problemen die zich daarbij voordoen, worden onderschat. Kenmerkend voor een groot deel van de Nederlandse landbouw is immers dat die grondstoffen van elders haalt, daar waarde aan toevoegt en de eindproducten weer ver weg brengt. Als veevoer van eigen bodem goedkoper was, zouden er wel minder grondstoffen uit overzeese gebieden worden geïmporteerdDit ‘doorstroommodel’ waarvoor de altijd door Nederland bepleite open grenzen van groot belang zijn, is wezenlijk anders dan het beoogde kringloopmodel. Verwacht mag worden dat bij dat laatste de kostprijs van vooral dierlijke producten stijgt, omdat veevoer duurder wordt. Immers, als veevoer van eigen bodem goedkoper was, zouden er wel minder grondstoffen uit overzeese gebieden worden geïmporteerd. Gewoon door marktwerking. Een hogere kostprijs betekent een slechtere concurrentiepositie. Ik denk bijvoorbeeld dat een kringloopveehouderij in Nederland of de EU de concurrentiepositie van de varkens- en pluimveehouderij in een land als Brazilië versterkt.Productieruimte veehouderij wordt kleinerIn een recente publicatie van het vroegere LEI staat een beschouwing over de mogelijkheden van kringlooplandbouw. Daaruit kun je afleiden dat de kans groot is dat de veehouderij bij het sluiten van kringlopen zal (moeten) krimpen. Wagenings onderzoek – met name van professor Imke de Boer – wijst ook in die richting.De verdeling van de beschikbare ruimte tussen veesectoren en bedrijven vraagt om meer sturing. De gang van zaken bij de fosfaatrechten laat zien hoe lastig dit is - foto: Fotopersburo Dijkstra.De productieruimte voor de veehouderij wordt dus kleiner. De spanning tussen individuele ambities en sectorale mogelijkheden zal daardoor toenemen. De verdeling van de beschikbare ruimte tussen sectoren en (groepen) bedrijven vraagt dan meer aandacht en meer sturing. De gang van zaken bij de fosfaatrechten laat zien hoe lastig dit is. De opvolgers van minister Schouten zullen nog heel wat werk hebben aan de kringlooplandbouw.Cees van Bruchem is oud-medewerker bij het LEI.