Kalf vreet beter met toegevoegde zuren in melk

Zuren toevoegen aan de melk van vleeskalveren is in opkomst. Het verbetert de conservering van melk.Het toevoegen van zuren aan het voer om de conservering te verbeteren is niet nieuw. Zuren aan koemelk toevoegen om de gezondheid van kalveren te verbeteren, is wel in opkomst. Trouw Nutrition merkt aan de afzetgroei van Selko Calf dat bij veehouders de laatste jaren het bewustzijn is gegroeid dat microbiële kwaliteit een risico is bij het onbeperkt melk verstrekken aan kalveren. Aangezuurde melk geeft de mogelijkheid tot onbeperkt voeren waardoor de dieren meer melk opnemen en beter groeien. - foto: Mark Pasveer.Wiebe Mulder, hoofd research & development bij van VanDrie Group: “Sinds het verbod op antibiotica in voeding worden zuren meer gebruikt. Het heeft een antibacteriële werking. Wij gebruiken ook zuren in onze voeders en leveren het als additioneel product, zoals Euro Cid en Zurenmix.”Het middel van Trouw Nutrition is een mengsel van vrije organische zuren en middellangketenige vetzuren (MCFA‘s). Koen Luijben, nutritionist bij Trouw Nutrition, legt de werking uit. “Normaal gesproken verdubbelt het aantal bacteriën in melk van 20 graden iedere 20 minuten. Zuren verlagen de pH van de melk. Dit remt bacteriegroei en het ondersteunt de eiwitvertering van het kalf.”“Daarnaast bieden de middellangketenige vetzuren ondersteuning aan de darmflora. Een goede samenstelling is belangrijk, omdat bij gebruik van verkeerde zuren juist een averechts effect optreedt. Zoals bijvoorbeeld een lagere melkopname.”Conservering melkDierenarts Paul van den Oord van dierenkliniek Het Leijdal is enthousiast over het toevoegen van zuren aan koemelk. “Met aangezuurde melk heb je de mogelijkheid om onbeperkt melk aan te bieden, omdat de melk langer goed blijft.”“Zo’n drinkemmer moet eigenlijk de hele dag gevuld kunnen zijn. Mocht er melk in de pens komen in plaats van in de lebmaag, dan voorkomt het zuur dat het in de pens gaat rotten en je kleischijters krijgt. Dat is normaal gesproken het gevolg van een pensdrinker.” Met aangezuurde melk groeien de kalveren echt als koolDe hele dag door een beetje kunnen drinken, is volgens de dierenarts ook veel natuurlijker dan twee keer per dag een flinke hoeveelheid melk. En het is beter voor de darmen. Volgens Van den Oord drinken de kalveren 30 tot 40% meer melk als ze dit de hele dag aangeboden krijgen.“Dat verdient zich terug. De kalveren zijn gezonder en groeien beter. Bovendien zijn ze beter voorbereid op drinken uit een automaat in een groep. Normaal gesproken zie je een dip als kalveren verplaatst worden van individuele naar groepshokken waarin niet meer individueel gevoerd wordt.”Van den Oord ziet in de praktijk duidelijke verschillen. “De groeipotentie van kalveren wordt in de eerste 2 maanden in de regel niet of niet voldoende benut. Met aangezuurde melk groeien ze echt als kool. Hoeveel kilo groeiverschil er in vergelijking met andere kalveren is durf ik niet te zeggen, maar je ziet het verschil met het oog.”Overzicht in een rosékalverstal - foto: Hans PrinsenBetere weerstand voor rosékalverenVolgens Wiebe Mulder kun je de voeding bij roséstartkalveren vergelijken met die van fokkalveren. “Kalvermelk met zuren geeft met name in de eerste 2 maanden extra ondersteuning bij de vertering. Daardoor hebben ze een betere vertering en kunnen ze meer melk en dus energie opnemen. Dat geeft een betere weerstand.” Bij de huidige temperaturen hebben kalveren de energie nodig om op temperatuur te blijven. Vooral kalveren die wat te weinig eten, krijgen het nu lastig. Een hoge voeropname voorkomt dan problemen door een energietekort.Toepassing in drinkwaterDe zuren als toevoegmiddel worden vooral toegepast bij koemelk. Poedermelk bevat namelijk vaak al componenten die voor conservering en een betere darmgezondheid zorgen. Zuren kunnen ook toegepast worden in drinkwater. Vaak in een mengsel van gebufferde en vrije organische zuren en MCFA’s. De werking komt overeen. De vrije zuren verlagen de pH van het drinkwater. De gebufferde zuren en MCFA’s helpen mee aan het behoud van een gezonde darmflora. Aanzuren van de melk zou ook met andere zuren kunnen – zelfs met yoghurt – maar Van den Oord ziet de beste ervaringen met het product van Trouw. “En waar het nu precies aan ligt? Of het de zuren zijn of toch een ander ingrediënt? Ik ben er nog niet achter, maar dat zal wel het geheim van de smid zijn.”Geen wondermiddelVan den Oord adviseert het aanzuren vooral aan bedrijven die willen optimaliseren en bedrijven met problemen. “Loopt het al goed, dan ga je er niet aan sleutelen.”Mulder geeft ook aan dat zuren geen wondermiddel zijn. “Het begint met het juiste voer en voerschema, een goede hygiëne en de juiste melk. Als dat allemaal al goed loopt, hoef je niet te wijzigen.”De kosten voor zuren zijn afhankelijk van het soort zuur dat toegevoegd wordt. De voorgeschreven dosering van bijvoorbeeld Selko Calf is 1,5 milliliter per liter melk. Bij een voeropname van 8 liter per dag komen de kosten op 9 cent per kalf per dag. De opbrengsten zijn afhankelijk van de extra groei die de dieren realiseren en de verbeterde gezondheid.Leo Koolen (65) heeft samen met zijn vrouw Maria Koolen-Bouw in vof een vleeskalverbedrijf in Erp. (N-Br.) - foto: Van Assendelft Fotografie.Betere weerstand en betere longenLeo Koolen heeft een vleeskalverbedrijf in het Brabantse Erp. De kalveren op zijn bedrijf arriveren op een leeftijd van 2 weken tot 35 dagen en verlaten het bedrijf voor export op een leeftijd van 13 weken.
De eerste 7 weken krijgen de dieren voornamelijk melk. De hoeveelheid ruwvoer wordt steeds een beetje opgevoerd totdat de dieren op 7 weken op een rantsoen van alleen ruwvoer zitten. De eerste twee weken houdt Koolen de dieren nog individueel om ze goed te kunnen controleren.
De dieren krijgen in die periode 0,25 cc Selko Calf per liter melk. Vanaf 2 weken komen ze in een groep en krijgen de dieren 1 cc per liter via de melk uit de voergoot. Omdat de dieren twee keer daags drie liter melk krijgen, krijgen ze dus in totaal 6 cc per dag.
Koolen mengt het zuur er tijdens het aanmaken van de melk met heet water door. “Ik hoop dat de fokkers – waar de kalveren vandaan komen – het ook gaan gebruiken. Volgens mij kunnen we in Nederland dan met veel minder antibiotica toe.”
Naast het zuur via de melk krijgen de dieren sinds 1,5 jaar ook zuur via het drinkwater. “Ik had eigenlijk geen vervanger voor het zuur via de melk als de dieren na 7 weken op alleen ruwvoer zitten. Zo krijgen ze het toch binnen en het was vanaf het begin een succes.”
Koolen merkt vooral dat hij – sinds hij de zuren bijmengt – kalveren bijna niet meer individueel hoeft te behandelen. “De weerstand van de dieren is echt een stuk beter. Ik denk dat ik 80% minder longbehandelingen hoef te doen. Het levert me dus ook veel arbeidsgemak op.”
Koolen heeft berekend dat hij per kalf € 0,70 besteedt aan de zuren via de melk en € 0,70 via het water over de periode dat het dier bij hem op het bedrijf is. “Met die € 1,40 bespaar ik dus op arbeid en het levert me gezondere dieren op.”
Koolen heeft nog wel een tip voor andere kalverhouders die het product willen gebruiken: “Houd je aan de voorgeschreven hoeveelheid. Ik dacht vorig jaar ‘als een beetje goed helpt, zal wat meer de dieren helemaal goed doen’, maar dat was minder succesvol...”