Jersey-melkvee op pachtgrond van Natuurmonumenten

Biologisch melkveehouder Sjaak Sprangers boert zijn hele leven al vlakbij en in een natuurgebied. Door een samenwerking met Natuurmonumenten kon hij verder ontwikkelen.De nieuwe stal van Sjaak Sprangers valt op in het landschap. De vier kappen van verschillende hoogte en het ontbreken van zijmuren trekken de aandacht, evenals de locatie. De stal ligt namelijk pal naast De Loonse en Drunense Duinen, een beschermd natuurgebied met zandverstuiving in het midden van Brabant. De stal staat op zichzelf; de thuislocatie bevindt zich een paar kilometer verderop.De stal is gebouwd tegen een natuurgebied. Door afspraken met Natuurmonumenten kan Sjaak Sprangers daar zeker tien jaar gebruik van maken. - Foto's: Peter RoekSprangers heeft op deze locatie grond liggen en pacht van Natuurmonumenten. Bij het maken van de plannen voor zijn stal had hij medewerking van deze organisatie nodig. “Ik heb een afspraak kunnen maken om de gronden voor tien jaar te pachten. Dat is best uniek, want in principe maakt Natuurmonumenten alleen jaarafspraken.” Voor Sprangers gaf de afspraak met Natuurmonumenten voldoende zekerheid dat hij voor langere tijd voor relatief lage kosten grond kan gebruiken.De natuurgronden hebben verschillende gebruiksbeperkingen. Zo is op sommige percelen bemesting niet toegestaan en mag Sprangers beperkt maaien. Het is geen enkel probleem voor de melkveehouder; hij heeft het management aangepast aan de grond. Beweiden mag altijd en daarvan maakt hij veel gebruik; de koeien gaan vanaf het vroege voorjaar tot late najaar naar buiten, 24 uur per dag.Zelfredzame koeOok bijzonder is dat de stal wordt bevolkt door Jersey-koeien. Toen Sprangers ruim twintig jaar geleden opnieuw begon met melken, kon hij met dat ras een hoge vetproductie krijgen. In 2002 besloot hij biologisch te gaan melken en paste het ras ook prima. “Ik omschrijf de Jersey vaak als zelfredzaam. De koe past heel goed in een natuurlijke omgeving en eet wat ze nodig heeft.” ‘Jersey zijn zelfredzaam; de koe past heel goed in een natuurlijke omgeving en eet wat ze nodig heeft’Dat sluit aan bij Sprangers’ visie: melk produceren met een lage belasting voor de koe. Dat betekent maximale beweiding en minimale bijvoedering. Dat is volgens hem ook goed voor de gezondheid: entingen en klauwbekappen zijn niet nodig en alleen bij acute mastitis gebruikt hij droogzetters. “De koeien kunnen makkelijk 1.000 kilo meer melk geven. Daar kies ik bewust niet voor.” Van een paar dagen wat minder melk ligt hij niet wakker.De koeien lopen het grootste deel van het jaar buiten. In de wintermaanden krijgen ze voornamelijk kuilgras.Overigens insemineert Sprangers het ondereind van de veestapel met een Belgisch Witblauwe stier. Dit maakt dat de kalveren qua gewicht niet veel onderdoen voor hun zwartbonte broeders en zusters. Hij kiest wel een stier met een laag geboortegewicht en korte draagtijd.Hoge melkprijsHet economische plaatje heeft de ondernemer niet gemaakt. Maar hij verwacht dat extra kilo’s melk relatief duur zijn. Bovendien gaat meer melk ten koste van de zeer hoge gehaltes die hij nu in de melk heeft. Dat leverde hem vorig jaar een melkprijs op van circa € 0,60 per kilo melk. “Gemiddeld is de prijs 9 tot 10 cent hoger dan de gemiddelde bioprijs.”Sprangers schat dat zijn kostprijs vergelijkbaar is met gangbaar. Een aantal kosten is hoger, zoals loonwerk door de vele hectares en krachtvoer per kilo. Maar hij betaalt weinig voor grond, de veekosten zijn laag en hij heeft geen kosten voor mestafzet. “Ik wil laten zien dat ook een andere manier van houderij bestaansrecht heeft. Schaalvergroting is niet de enige route.”‘Ik wil laten zien dat ook een andere manier van houderij bestaansrecht heeft. Schaalvergroting is niet de enige route’Omwille van het efficiënt benutten van de stal heeft Sprangers een kleine opschaling gehad van 50 naar 70 koeien. Maar daar blijft het bij. Meer inkomen verwacht de ondernemer te halen in een productiestijging, zonder veel druk op de dieren te zetten. Ook verwacht hij een blijvend hoge melkprijs voor zijn melk. “Ik ben ervan overtuigd dat de vraag naar biologische melk de komende jaren goed blijft.”Binnen hetzelfde klimaat als buitenSprangers melkt nu anderhalf jaar in de nieuwe stal die de naam De Kwatrijn draagt. Het bevalt hem prima. Opvallend is de rust; de koeien kijken nergens van op, wat handig is als onaangekondigd burgers langs de stal lopen. De stal is van drie kanten open en heeft geen afsluitbaar zeil of zoiets. Met twee winters achter de rug heeft dat niet tot problemen geleid. “Het is binnen hetzelfde klimaat als buiten en dat is voor de koeien goed. Toen het sneeuwde, stonden ze met hun kop tegen de sneeuw aan het voerhek, terwijl ze ook aan de andere kant konden gaan staan.”De stal is van drie kanten helemaal open. In de paar maanden per jaar dat de Jerseys volledig op stal staan, hebben ze er geen last van.Er is veel veranderd, maar één ding bleef hetzelfde: de melkwagen waar hij jarenlang buiten mee heeft gemolken, kreeg een plaats in de nieuwe stal. De ruimte is wel dusdanig ingericht dat op termijn een melkstal kan worden geplaatst. “Technisch was de melkwagen nog prima, dus kosten voor een melkstal heb ik nu niet hoeven maken.”De ondernemer is zichtbaar tevreden met de unieke locatie en de wisselwerking met zijn bedrijf. “Ik zou er niet aan moeten denken om ergens in de polder te boeren. Wat is er nou mooier dan elke dag in zo’n gebied te mogen werken?”