‘Het grotere verhaal gaat schuiven’

De onzekerheden rond regels, beleid en positie van de landbouw leiden tot vermogensverlies, zorgen rond financiering en problemen voor bedrijfsopvolgers.Ze heette niet écht Laura (dat mag niet van de AVG), maar ze zat wel bij het vak kosten/batenanalyse (KBA) dat ik in Wageningen gaf. Bij KBA spelen kosten en baten een rol en ook het tijdstip waarop die zich voordoen. Om Laura en haar medestudenten hiervan bewust te maken vroeg ik haar: “Hoe rijk denk je dat je bent?” Ze zei vrij snel: “Ik denk min € 8.500”. Ze was, zo schat ik, 23 jaar, derdejaars, had wat vertraging gehad, tussendoor wat reisjes gemaakt en daarbij een studieschuld opgebouwd. Ik waardeerde haar openheid en zei tegen de andere studenten: “Dit antwoord is fout. Ik denk dat madame meer dan miljonair is”. Maar waarom? Hoe kwam ik, die haar nauwelijks kende, erbij om het beter te weten?We kwamen op basis van haar werkzame leven op een bedrag van € 1,77 miljoenHet antwoord is dat ik niet keek naar de momentopname van Laura, maar naar haar inkomensverwachting. Ze was aan het studeren en haar schuld zou waarschijnlijk nog wel € 1.500 oplopen. Maar daarna zou ze gaan verdienen. De investering die ze nu deed zou zich ‘terugvertalen’ in toekomstige baten: al de jaarsalarissen die normaal gesproken nog voor haar in het verschiet lagen. Ik maakte een snelle rekensom, zag dat ze een slimme studente was, maar ook dat ze hechtte aan vrije tijd. We kwamen op basis van haar werkzame leven op een bedrag van € 1,77 miljoen. Ze was dus wat haar vermogen betreft inderdaad meer dan miljonair. Er wordt naarstig gezocht naar toekomstige verdienmodellen, maar de gouden greep lijkt nog niet gevondenJe kan zo’n sommetje natuurlijk ook voor boeren proberen te maken, al vind ik het voor studenten makkelijker. Een jonge boer investeert even goed, maar moet zich vandaag de dag steeds dieper in de schulden steken. Bedrijfsovername is duur en bedrijfsontwikkeling vraagt om steeds meer ‘niet-productieve’ investeringen om aan toenemende milieueisen te kunnen blijven voldoen. En wat gaat dat opleveren? Er wordt naarstig gezocht naar toekomstige verdienmodellen, maar de gouden greep lijkt nog niet gevonden.Een momentopname zoals bij Laura, hoeft niet direct aanleiding te zijn om hard te schrikken, ook niet als er sprake is van forse schulden. Zolang er tegenover de schulden maar rendabele investeringen staan en het toekomstig verdienvermogen mee blijft groeien. Maar het wordt anders als het grotere verhaal gaat schuiven en dat gebeurt nu in de landbouw. De onduidelijkheid rond de regels en het beleid is funest voor de toekomst van de sector.Als het vermogen van de landbouw afneemt, dan heeft dit gevolgen voor de financierbaarheidMoet je wel zo denken...? Laura natuurlijk wel omdat ze kosten-baten-sommen moet kunnen maken voor haar examen. Ook banken en andere financiers zullen de zaak mede vanuit deze kant bekijken. Als het vermogen van de landbouw afneemt, dan heeft dit immers gevolgen voor de financierbaarheid van de sector. En dan zie ik de jonge boer weer voor me met zijn passie en die graag zijn plaatje rond wil kunnen rekenen. In dit licht stelt het beetje studieschuld van Laura niets voor. Zijn som is veel ingewikkelder.