Herkauwen en applaudisseren

Coöperaties zijn groter geworden door groei, wat om marktredenen vaak noodzakelijk is, maar ze zijn ook moeilijker bestuurbaar geworden. Directe ledeninvloed is passé, er is gekozen voor het getrapte model.Dat wil zeggen, leden ingedeeld in regio’s, per regio een regiobestuur, wat vervolgens geheel of gedeeltelijk in de algemene vergadering zitting heeft. Gedeeltelijke afvaardiging geeft een kwalificatie in eerste- en tweederangs, slecht voor het functioneren. Er zijn ook allerhande tussencreaties, goed bedoeld, maar dat faciliteert meer de raad van commissarissen in plaats van dat het een inhoudelijke discussie voortbrengt.De coöperaties worstelen zelf ook met deze materie. In de top bestuurt een statutair college van bestuur, zeg maar: directie, het bedrijf. De raad van commissarissen ( RVC) ziet hier op toe en samen bepalen ze het strategisch beleid. Wanneer directie en RVC wat aan elkaar gewaagd zijn, gaat dit wel goed. Vaak is de RVC ook intensief bij de coöperatie betrokken en vaak is de raad een goede sparringpartner voor het management.

Raad van bestuur en raad van commissarissen hebben eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden, maar er is ook wel een grijs gebied en daar duelleren beide colleges om de invloed en/of macht. Hoort erbij; is een gezonde zaak.

De zwakte in het bestuursmodel van de hedendaagse grote coöperaties ligt hem bij de ledenraad. Dit college vertegenwoordigt de leden en het vormt de algemene vergadering, het hoogste orgaan binnen de coöperatie en hier passeren alle belangrijke zaken. De ledenraad is niet intensief bij de organisatie betrokken en als de materie complex is, kan de ledenraad dit maar net bevatten; ze is al een eind wanneer zij het aangebodene kan reproduceren. De ledenraad moet zich kritisch opstellen, zij behoort meer te zijn dan een applausmachine.

’Thuis’ in de regio kunnen veel ledenraadsleden maar moeilijk discussiëren met de leden. Soms gaat dit met net kunnen herkauwen van wat op de ledenraad is aangeboden, maar een inhoudelijke discussie wordt gemeden. Een ledenraad kan zoveel meer, als er werk van wordt gemaakt.