‘Grondgebonden melkveehouderij moet in regeerakkoord’

Het regeerakkoord moet niet koersen op mestvergisting en krimp van de melkveestapel, maar op grondgebonden melkveehouderij. Dat levert meer op voor het klimaat, de circulaire economie, het milieu, de koeien in de wei en het imago van de melkveehouderij.Bij de kabinetsformatie onderhandelen vier partijen over klimaat en veehouderij. Tenminste twee opties worden daarbij genoemd: inkrimping van de varkens- en melkveestapel en vergisting van mest. Op beide valt het nodige af te dingen.Dat inkrimping van de veestapel het klimaat zou helpen is een illusie. Zolang het voedingspatroon in Europa niet verandert, leidt een krimp van de Nederlandse veestapel tot méér varkens en koeien elders – en dan is er nul winst voor het klimaat. Van klimaatwinst kan pas sprake zijn als ook de consumptie van vlees, eieren en/of zuivel vermindert. Maar dat regelen we niet in een regeerakkoord en al helemaal niet als het gaat om de Europese consumptie. Wel zal inkrimping helpen om de belasting van het Nederlandse milieu met nitraat, ammoniak, fosfaat en fijn stof te verminderen. Ook het gesleep met veevoer en mest wordt dan minder. ‘Vergisting is pas rendabel met veel subsidie en de vraag is of die niet beter kan worden gebruikt voor andere zaken’Ook mestvergisting wordt soms bepleit als bijdrage aan de circulaire economie en de oplossing van het mestprobleem. Ten onrechte, want vergisting haalt een deel van de koolstof in de mest juist uit de kringloop en zet deze om in methaan. Die kan worden gebruikt als brandstof, vervangt fossiele brandstoffen en vermindert zo de CO2-emissie. Dat is mooi, maar vergisting is pas rendabel met veel subsidie en de vraag is of die niet beter kan worden gebruikt voor bijvoorbeeld plaatsing van zonnepanelen op stallen, of windmolens op zee. Dan kan meer koolstof in de mest blijven en worden vastgelegd als organische stof in de bodem. Dat is gunstig voor het klimaat en de bodemkwaliteit. Mestvergisters stimuleren de veehouder ook nog eens om de koeien permanent op stal te houden, want dan kan hij meer mest in de vergister krijgen. Dat staat haaks op de wens van het overgrote deel van de Nederlanders om de koeien in de wei te houden. Weidegang heeft als bijkomend voordeel een geringere ammoniakuitstoot. ‘In het regeerakkoord zou moeten komen dat de melkveehouderij grondgebonden blijft of waar nodig wordt’Een groot deel van de veehouderij ís al min of meer circulair. De talrijke melkveebedrijven met een lage of matige veedichtheid, de grondgebonden bedrijven, hebben korte kringlopen van stikstof en fosfaat. Die kringlopen moeten we koesteren. Daarom zou in het regeerakkoord moeten komen dat de melkveehouderij grondgebonden blijft of waar nodig wordt. Dit is een urgent punt, omdat volgend jaar verhandelbare fosfaatrechten worden ingevoerd. Veehouders die dure fosfaatrechten kopen om te groeien, zullen niet ook nog eens dure grond willen verwerven. Maar dan hebben ze al snel te weinig grond om alle koeien te laten weiden. De wet verbiedt weliswaar grondloze groei van melkveebedrijven, maar half grondloze groei is nog altijd toegestaan. En omdat die grond ook op grote afstand mag liggen, leidt vrije verhandelbaarheid tot minder korte kringlopen en minder weidegang. Norm grondgebonden groei aanscherpenDaarom dient, voordat fosfaatrechten vrij verhandelbaar worden, de norm voor grondgebonden groei fors te worden aangescherpt. Daarbij kan wel enige ruimte worden geboden voor voer-mestcontracten tussen melkveehouders en akkerbouwers in de omgeving. Als de vier partijen die nu onderhandelen over mestvergisting en krimp van de melkveestapel kiezen voor grondgebonden melkveehouderij, doen ze aanzienlijk meer voor het klimaat, de circulaire economie, het milieu, de koeien in de wei en het imago van de melkveehouderij.